Чна адал дамахзава

Немсерин чапхунчийрихъ галаз Ватандин азадвал патал женг чIугурбурун жергедик кваз чи райондайни гзафбуру кье­гьал­вилелди иштиракна.

Абурукай сад Кьурагьрин хуьряй тир Мусаев  Багьаудин  Мусаевич  тир. 1939-йисан сентябрдиз, 22 йисан яшда аваз, адаз Яру Армиядин жергейриз эверна. Дяве башламишайла, ада стрелковый 657-полкуник  кваз Баганяйдинни (Литва) Польшадин часпардал Шауляйдихъ физвай пад хуьзвай. Садлагьана немсерин чапхунчийри гьужумайла Прибалтикадин сергьятар хуьзвай чи кьушунар, гзаф хкатунар аваз,  Ле­нинград галай патахъ кьулухъди финиз мажбур хьана. 1941-йисан августдин сифте­ кьилера Багьаудинал хер хьана. Госпитал­да­ пуд гьафте акъудай ам фронтдиз хъфена.

1941-йисан сентябрдиз  стрелковый 125 — дивизия  Ленинграддихъ рекье твазва ва ада Колпинодин патав сергьятар хуьдай позиция кьазва. 1942-йисан январдиз Красный Бор патал женгера Багьаудин Мусаевал мад хер жезва, стрелковый 657-полкунин са пай аскерар телеф жезва.

Сагъ хъхьайдалай гуьгъуьниз Багьаудин Мусаев  Дубровка поселокда авай Ленинграддин Фронтдин 67-Армиядик акатзавай 11-бригададиз рекье твазва.

1942-йисан сентябрдиз старшина Багьаудин Мусаева 1-автоматчикрин ротадин командир яз “Невский пятачок” лугьу­дай чка азадзавай женгера иштиракна . И женгера къалурай кьегьалвилерай 1942-йисан 26-октябрдиз адаз “Яру гъед” орден гана.

«1942-йисан 30-сентябрдилай 5-октябрдалди ада вичин дирибашвал ва игитвал къа­­лурна, Арбузово кьадайла ада подраз­де­­л­е­нидиз регьбервал гана ва вичи кьве ДЗОТ хъит­кьинарна, немсерин са шумуд ас­кер терг­на­.

1942-йисан ноябрдиз Багьаудин Мусаев военный писатель Павлов Лукницкийдихъ галаз гуьруьшмиш жезва. Гуьгъуьнлай  писателди  Ленинграддин блокададикай «Ленинград действует» ктаб акъуднай. Ана кьурагьвидиз талукь кхьинарни ава.

«Дагъустанви, Кьурагьрин хуьряй тир «Яру гъед» ордендин сагьиб старшина, лезги Багьаудин Мусаевич  Мусаев батальондавай вирибуруз  дирибашвиляй кIан тир”, — къейднава ктабда.

Дяведин вилик квай йисара ам вичин районда райземотделда ислягь бухгалтер тир.

Гуьрчег, кьелечI чин алай, ачух рикI авай кас хьиз аквазвайтIани,  ам туьнт хе­сет­рин итим тирди чир жезвай. Сад хьтин ла­цу сарар къалурна, хъуьрейла, къвалав авай виридак хвеш акатдай. Зун адахъ галаз яргъалди рахана, адан ачух ва намуслу чин акурла, заз гзаф хуш хьана.

Прибалтикада хер хьайи хъуьтIуьз стар­шина лап зайиф хьана, ам госпиталди­лай гуьгъуьниз «лацу билетни» гваз са­гъар­ хъийизвай батальондиз рекье тунай. Амма бригададин командиррин гуьруьшдал ада вич сифте женгериз тухун тIалаб­най.

Са гьафтеда «пятачокдал» хьайидалай кьулухъ ада муьжуьд аскерни галаз са шу­муд­­ гьужум авуна, младший политрук Аки­мо­­вахъ галаз немсерин са шумуд танк  терг­на­. Минайрин кIусар метIен кIаник фен­вай­тIани, сад лагьай ротадихъ галаз опера­ция­дин эхиримжи йикъалди чпи кьунвай сенгер хвена…

“1943-йисан 12-январдилай 30-январдалди “Искра”операциядин сергьятда аваз Багьаудин Мусаева 67-армиядик кваз женгера иштиракна. Ленинград гьалкъадай акъу­дуникни кьурагьвиди вичин пай кутуна­.

Младший лейтенант  Багьаудин Мусаев­ 1943-йисан 13-феврал­диз Ва­­т­андин ЧIе­­хи­ дя­ведин 1-дережадин ордендиз лайихлу хьа­на.

1943-йисан 18-январдиз немсерин группировкайри чи сенгерар хуьзвай подраз­де­ле­нидал гьужумайла, Мусаеваз душмандин да­лу патаз фена, абурун дяведин къайдаяр чIу­­­р­унин буйругъ гана. Вичин под­раз­де­лени­дин къуватар тадиз къайдадик кутуна, далу па­­­таз фена, ада душмандик къа­­­­­лабулух кутуна.

Юлдаш  Мусаева вичин аскеррихъ га­лаз­ душмандин 300-дав агакьна кьван фри­­цар  ва офицерар тергна,  20 автоматчикни галаз  196 кас есирда кьуна.

1943-йисан февралдиз Багьаудин Мусае­вал залан хер хьана ва ам Молотовский об­ластдин Кизел шегьерда (алай вахтунда Пермский край) авай госпиталдиз рекье туна,  ана ам  1943-йисан июндалди са­гъар хъувуна. 1943-йисан 13-июндиз, сагъламвилиз килигна, Багьаудин Мусаев армиядай ахъайна.

Гьа инал чи игитдин женгинин рехъ куьтягь хьана, ам вичин Ватан тир Кьурагьиз хтана. Ада хейлин йисара райондин идарай­ра жавабдар къуллугъар кьилиз акъудна.

Ватандин ЧIехи дяве куьтягь хьайила, ада вичин дяведин юлдашрихъ галаз ала­къа квадарнач. Ам мукьвал-мукьвал Ленинграддиз физвай, абурухъ галаз гуьруьшмиш жезвай, военный  парадра иштиракзавай.

Ватандин ЧIехи дяведа къалурай кьегьалвилерай Багьаудин Мусаеваз Ватандин ЧIехи дяведин 1-дережадин орден кьве сеферда, “Ленинград хуьнай”, “Ватандин ЧIе­хи дяведа Германидал гъалибвал къачунай” медалар гана.

Дяведа дирибашвал къалурай Багьаудин Мусаевал чна, акьалтзавай несилди, дамахзава. Чна абурун кьегьалвал садрани ри­кIе­лай­­­­ ракъурдач, абуруз кьил агъузна ик­рамда­­.­

Алван Рамазанова


Всего просмотров: 63
Подпишитесь на наши каналы:

Читайте также:


Новости партнеров

Яндекс.КартыКарта распространения коронавируса в России и мире