ЧIехи Гъалибвилин – 81 йис Дагъустандин кард (СССР-дин Игит Эсед Салигьован экуь къаматдиз) КIиридай тир кьегьал хва, Халис кард тир дагъларин. Адаз къуват ганавай Суварини багълари.   Вафалу яз Ватандиз, КIвенкIве хьана женгера. Инадар кьаз душмандиз, Туна абур кIевера.   Тежрибалу регьберди Чандилай гъил къачуна, Терс фашистрин сенгердин Дестек барбатI авуна.   Тергиз душман ацалтай...

Ам Самур магьалдин Ялцугърин хуьре дидедиз хьана. Ахцегьа Абдурагьман­ эфендидин медресада кIелна. Ада Самур округдин дуванханада, Ахцегьа ва До­къузпарадин хуьрера мискIинрин имам яз кIвалахна, медресайра тарсар га­на. Къаракуьре ва Гарагъ хуьрера вичин медресани ачухна. Нури эфендиди хайи ва араб, фарс, туьрк чIаларал шии­рар теснифзавай. Адан чал агакьнавай эсерриз чIехи алим-тарихчи А. Шихсаидова къимет гана. Къ....

Ада хайи хуьруьн медресада кIелна, гуьгъуьнлай вичини гзаф йисара ана тар­сар гана. Гуьгъуьнлай вичин медреса­ ачухна. Ирид сеферда гьяждал фена. Хуьре цIийи жуьмя-мискIин эцигзавайбурун кьиле акъвазна. Ахцегь Абдурагьман 1877-йисан бунтарин иштиракчи хьана, ам Дербентда дустагъда туна, ахпа Урусатдиз суьргуьнна. Шиирар ада лезги ва туьрк чIаларал кхьизвай. Абур Гъ. Садыкъиди ва М. Ярагьмедова чап­диз акъудна. Къ....

Мискискарин хуьре дидедиз хьайи ада вичин эсерар хайи ва туьрк чIаларал теснифзавай. «Шехьзава зун» шиирдай малум жезвайвал, шаир «гьахъсузвилер акунвай, хиялри перт авунвай, гьижран чIугунвай» инсан тир. Мискин Велидин чIа­лар сифте М. Ярагьмедова жагъур хъувуна, печатдиз акъудна. Туьрк чIалал теснифнавайбур Ш.-Э. Мурадова лезги чIалаз элкъуьрна. Къ. Акимован «Лезги литература» энциклопедиядай «Лезги газетдин» 206-йисан 3-нумрадай. 

Муьшкуьр магьалдай тир Салигьан хва Абдулрашид вичин девирда Лезгистанда ва къунши вилаятра бажарагълу­ шаир ва илимдар яз машгьур хьана. Адан уьмуьр араб уьлквейра вини дережадин­ инсанрихъ галаз алакъайра аваз фена­. Ам монголрин Хулагу хандин кьушунди­ Ирандал ва Иракдал авур гьужумрин, Багъдад шегьер чукIурунин шагьид хьана­. «Багъдаддин сед» шиирда ада кхьизва: АтIай кьилер ивид къене, ЧкIай...

Шехьмир, диде Вилерилай накъвар физва Дидейрин, Дерт-гъам хьанва дяведавай Балайрин. Гьикьван хьурай йикъар, йисар Дявейрин? РикI сефил яз, хажалат я дидейрин.   Къушар хьиз, куьн лув гана физ Дяведиз, Дертлу хьана, ахвар амач Дидейриз. Шехьдай кьадар ишигъ амач Вилериз, Экуь дуьнья мичIи хьанва Бендейриз.   Фад алатрай чалай залум Дявеяр, Гьикьван тергда гуьзел жегьил Невеяр?...

* * * Пуд патахъди шегьре рекьер, Кьуд пад къацу багълар-чуьллер. Мадни гуьзел яргъи уьмуьр Гурай ваз, зи Советский хуьр. Халкьдиз герек дараматар, Хуьруьн кьилихъ бул базарар, Шегьердиз къе хьанва ухшар, Аллагьди хуьй Советский хуьр. Яшамиш жез ирид миллет, Арадаваз чпин гьуьрмет, И хуьр квез авур кьисмет, Къени касдиз гурай женнет. * * * Вун...

И дуьньяда адан уьмуьр, гатфарихъ тарци авур цуькве­рин хьиз, куьруьди хьана — анжах къад йис. Гьам вичин ри­кIин, гьам бажарагъдин жумартвилел гьалтай­ла адахъ агакь­дайдини гьар кткана жа­гъи­дач. Адан михьи ва къати­, дердинив ацIанвай сесинини, вахтар финалди, рангар гузвач, адан сесини таъсир тийизвай лезгидин рикI къени авач. Халкьдин бейнида риваятдиз элкъвенвай СтIал Сая­дан­­ уьмуьрдикай куьрелди икI...