ЧIуру адетар арадай акъудин

Мусурманрихъ хъсан адетар гзаф ава. Абурукай, инсанри арадал гъанвай цIийи къайдайрикай куьрелди лугьун.

Мусурман рагьметдиз фейила, ам Ислам диндин шартIарихъ галаз кьадайвал кучудна кIанзава. Кечмиш  хьанвай кас фаракъат авун патал къуншийри, мукьва-кьилийри, миресри, ярар-дустари адан хизандиз жедай куьмекар гун гзаф суваб авай кар я. Бурж яз ваъ, садакьадин ниятдалди.

Эхиримжи йисара рагьметдиз фенвай инсан кучуддай цIийи адетар арадал атанва. Мукьвара чун Ах­цегь райондин Калукрин хуьре яша­миш жезвай динэгьли, Шариатдай хъсан чирвилер авай Гьажи Са­­лягьахъ галаз гуьруьшмиш хьана ва адавай и месэладин гьакъиндай баянар гун тIалабна.

– Шариатдин къанунралди, ­яргъал чкада кечмиш хьайи кас гьана кучудун хъсан яз гьисабзава, – къейд­зава динэгьлиди. – Эгер гьа­на­ ам мусурманрин къайдайралди кучуддай мумкинвал аваз хьайитIа… Еке харжияр (буржар кьуна), мукьва-кьилияр инжиклу аву­на, мейит хуьруьз хкун дуьз туш. Рагьметдиз фенвай кас хкун гуьзлемишиз йи­къаралди инсанар адан кIвале хьун Шариатдив эсиллагь кьазвач. Бязибуру экуьнахъ кьенвай кас, кучуд тавуна, па­кадин йикъалди тазва. И татугай адет себеб яз, мукьва­-кьилияр, къуншияр инжиклу жезва. Шариат­дин къанунралди, инсан кьейила, гьасятда чуьхвена, капI аву­на, фаракъат ая лагьанва.

Сур эгъуьнзавайбуруз тIуьн кьейидан кIваляй ракъурун хъсан кар туширди тирди гзафбуруз чиз­ватIани, и кардиз эсиллагь фикир гузвач. Кьейидан кIваляй пуд йи­къан къене гьат­та­ чай хъунни кутуг тавунвай кар тирди ри­кIел хвена, и кардал амал авунихъ еке метлеб ава.

Сур эгъуьнзавайбуру бязи вахтара, сурарал фу недайла, эрекьни хъвазва. И кар лап кутуг тавур, гунагь авай, чIуру амалрикай сад я. Ихьтин крариз рехъ тагунал кечмиш хьанвайдан миресри, мукьва-кьилийри, сурариз килигзавайда гуьзчивал тухун чарасуз я. Мадни са татугайвал: кьилдин инсанри чпел чан аламаз сурара чпиз чка кьазва… Имни хъсан кар яз гьисабзавач.

Виликрай са кас рагьметдиз фейила, инсанар адан кIвалел кIватI жедай ва мейит сурарал гъиз куьмекдай. Гила лагьайтIа, гзафбур, кучудзавайди вилив хуьз, сурара ацукьзава. Ихьтинбурукай сурарал атана вучда кьван? Сурарал пиян гьалда аваз къвезвай инсанарни ава. Гзафбуру анал 0герек авачир суьгьбетар ийизва, пIапI­русар чIуг­вазва, дуьаяр кIел­завайдаз яб гузвач. Ибур вири гунагь крар я…

– Инсан рагьметдиз фейила, пуд юкъуз саламар авунни герек авай кар туш, – давамарзава Гьажи Саля­гьа. – Пуд юкъуз хуьре авай кьван ди­шегьлияр рагьметдиз фенвай касдин кIвализ къвез-хъфинни Шариатдив къанунрив кьазвач. Саламдин юкъуз кьейидан кIвале гурарин кIане, садакьа я лугьуз, къенфетар эцигзава… Шариатда авачир адетар арадал гъана, абурал амал авун дуьз туширди  рикIелай ракъур­ тавун лазим я. Ша чна чIуру адетар арадай акъудин.

Рагьидин Эминов


Всего просмотров: 20

Читайте также: