Ахмакь кьили бала гъида… (ИкIни жеда кьван) Уьмуьр. Ам инсандиз тIебиатди ганвай зурба савкьат я ва йикъарикайни йиферикай, экверикайни мичIерикай, гьар жуьредин крарикай, шадвилерикайни пашманвилерикай, гьакI жуьреба-жуьре дуьшуьшрикайни хаталувилерикай ибарат жезва. Уьмуьр, гьелбетда, мед туш, аламатрин хунча я. Уьмуьр, балкIан хьиз, дуьз рекьяйни гьална кIанда, хата-баладикайни хуьн буржи я. Сагъвили, шадвили, хъуьруьни, гьакI ярар-дустари уьмуьр...
Къалурдач за Рагъул ятар акьаз къванцин къвалара, ВацI катзава каф кьилеллаз гьуьлуьхъди. Гьакьзавач ам вичин гьяркьуь хвалара, Ялиз ава зурба гьуьлуь вичихъди. Эй, Самур вацI, вуч аватIа рикIе ви? Лугьун тийиз чаз вуна ви сиреркай, Я дагъ, я раг са затIни туш сиве ви, Хабар туш ваз чи рикIевай хиреркай. Вун физава гум...
Кьве рикIин хиялар Гуьлуьшана гила хъуьтIуьн каникулар гуьзлемишзавай, вучиз лагьайтIа, Низама вич гьа вахтунда хкведа лагьана кхьенвай. КIани ярдивай къакъатун гъвечIи дерт яни мегер?! Низамахъ цIигел хьунухьихъ мад са себеб авай, имни адаз вичин хва къалуриз кIан хьунухьин гьевес тир. Вичел гъам-хажалат алтIушай вахтунда Гуьлуьшанан кефи аладардайди адан аял, цуькверин кIунчI хьтин Салман тир. «Къуй...
Мискьиди Са дагълух хуьре гзаф мал-девлет авай Къарабег лугьур кас хьана. Хеб хуьн патал ада кесиб инсанар чубанвиле кьазвай. Гьелбетда, чубанриз йикъан тIуьн-хъун гунни и девлетлудан хиве авай. Сифте кьилерай вичи вич хъсандиз къалуриз, ахпа икьрар хьайи гьахъ гун тийиз акурла, чубанар катзавай. Эхирни, мукьвал хуьрерай чубанвиле кIвалахдай кас жагъун тавурла, ам яргъал хуьрериз физ...
“Гьаждал фейи Мисри” Гатун варз тир. Зун, гьамиша хьиз, хтулрихъ галаз куьчедал ацукьнавай. Чи кIвалер шегьре рекьин къерехда ава. Са машин акъвазарна. Анай эвичIна, юкьван буйдин, са акьван чIехи яшар тахьанвай, къумрал якIарин итим чи кIвалер галай патахъди къвезвай. Яраб вуж ятIа? — фикирзавай за. Салам гана, буба хабар кьурла, заз ам чи хизандин хванахва...
Культурни итимар (“Рекьера” кIватIалдай гьикая) Зун райондиз хъфизвай автобусдиз акьахна. За салам гана. Гьелбетда, заз садани жаваб ганач. Им и рекье гьатнавай инсанар чIурубур я лагьай чIал туш. Эхирни япун дувулдал кьван яру хьайи за салам пуд лагьай сеферда тикрар хъувуна. “Эл-ле-ле” … — ванцелди са касди жаваб хгана. Зани ам “алексаламдай” кьабулна… РикIиз регьят...
Новеллаяр Чурчул Зун агроном Севзидихъ галаз чуьллериз экъечIна. Адаз хуьруьн уьруьшар хуралай чизвай, гьатта гьинал гьихьтин къелем кьуранватIани чидай ва, бегьем вахтар алатнаватIани, аник цIийи къелемар кутун хъувунвач. “Къуй директорди къайгъу чIугурай, иеси гьам я. Зун са гъвечIи кас я”, — лугьузвай ада. Яд тагуникди никIе авай къаз хъипи хьанвай. Аквадай гьаларай, иесийриз чпиз ина...
“Мад ама!..” Югъ ачух жедалди, Рачабан варцел ван кьилеллаз “Тади куьмекдин” машин атана акъатна. Адай лацу халатар алай са итимни дишегьли тади кваз гьаятдиз гьахьна. Малар нехирдиз акъудзавай къуншияр, къуьнер чуькьвез, вуч хьанатIа лугьуз, суалдин ишарадалди сад-садаз килигиз амай. Рачабан гъвечIи гададин руш гьаятда шезвай. — Я бала, Перизат, ни ви кефи чIурна, вуч хьанва?...
Руьгьдин сувар Къе зи хайи халкьдин руьгьдин сувар я, Дидед чIалан сифте диктант кхьизва. Квезни, белки, зи рикIикай хабар я, Гагь къайи мурк, гагь рагъ хьана ифизва. Чархи-фелек, вилерин нур къакъудай, Агъур тирни зани диктант кхьин ваз? Им тирни ви мурад кьилиз акъудай? КIусни гьайиф атаначни рикIин ваз? За дидедин чIалазни, гьам лай-лайдиз...
Хуьруьз сиягьат «Гъуьгъвез-наме» ктабдин 97-118-чинра ганвай и кьиле, очеркда авторди, А.Шихсаидован гафаралди лагьайтIа, “хуьруьн тарихдихъ галаз алакъалу чан алачир вири объектар рахуниз мажбурнава”. Агъадихъ чна адай куьрелди бязи цIарар гъизва. …2007-йисан 28-сентябрдиз чун, чими партал ва пуд юкъуз бес жедай кьван суьрсетни гваз, КьакIарин хуьряй Гъуьгъвезиз яхдиз рекье гьатна… Агрономдин никIелай башламишна, чун элкъвена тIебиатдин...
