Зегьметдикай хьанач къерех, Давамариз бубадин рехъ. Илгьамди ваз гурай гьевес, Хкаждайвал “Самурдин сес”… Лугьуда хьи, чекмечидин хци мих пIузаррив кьада, дерзичидин хци карандаш япук кутада. ГьакI хьайила, Мурадалиев  Рамзесани вичин рагьметлу бубадин рехъ давамарун, журналиствилин пеше хкя­гъун мягьтел ва тажуб жедай кар туш. Мегьарамдхуьруьн 1-нумрадин юкьван школа лап хъсан къи­метар аваз куьтягьай Рамзесан вилик гележегдин...

Машгьур педагог К.Д.Ушинскийди лагьанай: “ЧIала халкь ва Ватан руьгьламиш жезва. Гьина хайи чIал квахьда, гьана ам халкь хкатунин бине жеда”. Дидед чIал. Акьул, къанажагъ артмишзавай, чирвилерин алемдиз рехъ ачухзавай милли медениятдин чешмени руьгьдин девлет. Дидедин некIедихъ галаз чIал руьгьдиз гьахьай касди ам эхиримжи нефесдал кьван пакдаказ, дидедин нек хьиз, хуьнни авуна кIанда. ЧIалан патахъай мацIахайвал...

Гьар са халкьдихъ хьиз,чахъ, лезгий­рихъни, тIебиатди ­ганвай ва тарихрай атанвай яржар ава: Шагь ва Шалбуз дагълар, Эренлардин пIир, Самурдин вацI, “Шарвили” эпос ва, гьелбетда, чи ата-бу­байрилай атанвай хайи дидедин чIал… Хайи чIал къе хаталувилик акатдай чкадал атанва. Ам ахьтин дагьардин къерехдал ала хьи, чи обществода физвай гьерекатри  адаз ахьтин таъсир ийизва хьи, эгер герек  серенжемар...

Алай йисан 14-17-августдин йикъара Дагъустан Республикада “Каспий — дуствилин гьуьл” тIвар алаз регионрин амадагвилин фестиваль кьиле фена. И важиблу мярекатда Россиядин  Федерациядин 22 субъектдин, милли автономийрин ва Кьиблединни  Кеферпатан Кавказдин Федеральный округрин векилри, журналистри  иштиракна. Кар алай мярекатар Дербент шегьерда кьиле фена.  Гзаф чкайрай атанвай  мугьманар чехиррин заводдиз, Нарын — къеледал, жуьмя мискIиндиз, килисадиз фена....

* * * Ацукьнава итимар, пивони вилик эцигна. Дишегьлийрикай рахазва чебни, лагълагъарзава са къатда. — Гьар гьикI ятIани, Вася, виридалайни хъсан паб, заз чиз, буьркьуьбишилалди я. Са кьадар фикирна хьиз, Васяди лугьузва: — Ва-аъ, вичелай вил аладариз, вичи вич акъажиз, уюнарда, кьуьруькарда ахьтиндани. * * * Са дишегьлиди психиатрдиз шикаятзава: — Духтур, эхиримжи вахтара зи...

Суалар: 1. ЦIурурайдалай кьулухъ кIеви хъхьай пи, макь. 2. Гъвергъвер, къизилгуьл, алван. 3. Живедин кIус. 4. РД-дин са райондин центр. 5. Саларбандин алат. 6. Ламран шараг. 7. Гъуьлягъ. 8. “Наразивал” гафунин антоним. 9. Зуьрнечидихъ жедай кьвед лагьай зуьрнечи. 10. Яцарин гарданбаз. 11. Санай акъудна, масана цадай набатат. 12. Дишегьлиди кьилел алукIдай партал. 13. Ратарин азар....

Куьне гьикI фикирзава? Гьуьрметлу газет кIелзавайбур!  Къе заз квехъ га­лаз­­­ чи газетдин кьисметдикай-гележегдикай ачух ри­кIин суьгьбет­ ийиз кIанзава. Эхиримжи вахтара япарихъ, гуя­ “чкайрилай хуьрерин яшайиш, ацукьун-къара­гъун­, хци месэ­лаяр ачухарзавай материалар газетда тIимил жез­ва, критикадинбур саки авач” лугьур гафар галукьзава. Информациядин цIийи технологийрин (IT) шар­тIара, кIвалера интернетдик квай телевизордилайни компьютердилай алава, вирибурун гъилера мобильный телефонарни айфонар...

Дербентдин Нарын-къеледин турпагъра дуьздал акъатнавай хашунинни къубадин (крестово-купольный) къадим имарат арадал атунин, ам ахтармишунин ва адан метлебдиз талукь месэладай алай йисан зулун вахтунда илимдин конференция кьиле тухун фикирдиз къачунва. Идакай 10-августдиз Дербент шегьердин кьил Хизри Абакарова Instagram-да авай вичин официальный аккаунтда хабар гана. Бязи алимри малумарнавай делилралди, ихтилат физвай имарат  вилик девирдин хашпарайрин килисадихъ галаз...

Эбеди имарат Вичиз гьахълудаказ камалэгьлийринни арифдаррин, алимринни шаиррин макан лугьузвай Сулейман-Стальский район гьар са рекьяй девлетлу я. Къачун чна музеяр. Алай вахтунда районда Дагъустандин халкьдин шаир, ХХ асирдин Гомер СтIал Сулейманан кIвал-музей, райондин край чирдай, Алкьвадар Гьасан эфендидин, Эминхуьре лезги поэзиядин классик Етим Эминан, Вини СтIалдал край чирдай, Цмурдал Гъалибвилин музеяр, Агъа СтIалдал Алимегьамед Эседулаеван...

Инсан гьар са шейинив вердиш жеда — гьикI хъсан крарив, гьакIни — пис. Зи ери-бине  Кьиблепатан Дагъустандин са хуьряй я. Шегьерда са акьван яшамиш хьайи кас  туш, гьаниз килигна, шегьердин яшайиш, уьмуьр заз аквазвайди анжах базарда тир, алакъаярни за асул гьисабдай жуван ватанэгьлийрихъ галаз хуьзвай. Захъ алишверишдин рекьяй са амадаг авай, адан тIвар Муртуз тир....