Дуьньядин халкьарин хайи чIала­рин йикъахъ галаз алакъалу яз виринра жуьреба-жуьре мярекатар кьиле физва. “Лезги газетдин” редакциядини дидед чIалан суварик еке пай кутазва. Редакцияди гьар йисуз тешкилзавай олимпиада аялрин арада хайи чIал машгьурунин, акьалтзавай несилриз хайи меденият кIанару­нин макьсад­далди тешкилзавай хъсан серенжемрикай садаз элкъвенва. ЦIинин олимпиада “Лезги газетдин” 100 йисаз талукьарна. 18-февралдиз Махачкъала шегьердин 10-нумрадин мектебда...

Дагъустан вишелай виниз миллетар къадим заманайрилай санал гьуьрметлудаказ яшамиш жезвай кьетIен чка я. Гьар са халкь вичин надирвилелди тафаватлу жезва, гьа са вахтунда абур сад-садаз мукьвани я. Бубайрилай атанвай тIуьн-хъунралдини алукIдай пек-парталдалди, хийир-шийирдинни ацукьун-къарагъунин адетрин жуьреба-жуьревилелди фаркьлу абуру гьуьрметлу са хизан тешкилзава — дагъустанвияр. ИкI, ДАССР-дин 100 йисан юбилейдин серенжемрин сергьятраваз  мукьвара Ахцегь райондин Хуьруьгрин...

“Дидедин чIал, дерин я ви дегьнеяр, Вун себеб яз элкъвена зун инсандиз”. Майрудин  Бабаханов Ашкара тирвал, алай девирда дуьньядин хейлин халкьарин чIалар, медениятар квахьунин гьерекатар тIебиибур яз гьисабзава. ХХI асирда и гьерекатар мадни йигин хьанва. Дуьньяда квахьзавай ва квахьунин часпаррив агакьзавай чIалар вишералди ава. ЧIал амукь тавун миллет патал, гьелбетда, еке бедбахтвал я. Къурху кутадай...

Москвада яшамиш жезвай кIварчагъви муаллим, шаир, меценат Шагь-Эмир  Абдуллаевич  Алимоваз: Чирвал, акьул гана шумуд несилдиз! Баркаллаяр гъана тIварцIел эсилдин. Девир масад, дуьнья масад хьайила, Дегишарнач гена михьи майилар. Къимет хвена зегьметдинни­ гьуьрметдин, Кар кутуна, майданар гуз  жуьрэтдиз. Уьлкве, белки, авуна жед кIвачелай, Амма хайи чIал квадарнач  мецелай! Агатдайла терс уламра  факъирвал, Ви куьмекда хьана лезги  шаирвал… Сагърай! Шадрай!...

1969-йисалай Махачкъалада яшамиш жезвай, къанажагълу уьмуьр Дагъустандин санайи вилик тухуниз бахш авур уста, “Знак Почета” ва “Зегьметдин Яру Пайдах” орденрин сагьиб, зегьметдин ветеран, кьурагьви  Муьшкуьров  Мегьамед  Рамазановичаз: Зегьметчийрин тухумда на Гьалал ризкьид дад акуна. Бубайрин деб вине кьуна, Жигъирар шегьре авуна.   Санайида Дагъустандин Машгьур уста хьана вакай. Нур гуз хурал зар орденри, Сейли инсан...

“ЛГ”-дин 6-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз  цIарара: Чуьхверхуьр. Лагълагъ. Штул. Манила. Дания. Къумпара. Айна. Ягъв. Урду. Афар. Муфтул. Тик  цIарара: Хвеш. Риал. Руфун. Малла. Гъвар. Турп. ММА. Ибей. Ялав. Мукьуф. Алат. АкIа. Гум. Ярж.

И мукьвара Бакуда лезгийрин машгьур ашукь  Нуьсретан  (Мирзебегов  Нуьсрет  Черкесович)  шииррикай, манийрикай ибарат ктаб чапдай акъуднава. Чи халкьдин тарихда им куль­турадин еке вакъиа яз гьиса­биз жеда. ГьикI хьи, ашукь Нуьсрет пIитIиш­хуь­руьнви чи халкьдиз ада яргъал йисара устадвилелди тамамариз хьайи “Шагьзада”, “Инжи”, “Бесер”, “Селми”, “Къемержан”, “Дивана”, “КцIар”, “Жаваб це”, “Дагъустан” ва маса манийралди машгьур хьана. Ашукьдин...

Зун пуд аялдин диде я. Зи вилик акъ­ваз­навай кьетIен месэлайрикай сад  кIвал кьиле тухун, аялриз дуьз тербия гун хьиз, абуруз  дидед чIал чирунни я. Зи са шиирда ихьтин кьуд цIар ава: За дидейриз са гаф лугьун: ЧIал чир тахьун им са гуж я, Ам балайриз кIанар авун Чи хивевай ферзни бурж я; Эхь, сифтени-сифте дидеди...

ЧIал. Инсандиз ганвай виридалайни багьа пишкеш, аманат, ядигар, девлет. А дев­­­летдин къимет, адан деринвал, ге­гьенш­­­в­ал гьеле садавайни аннамишиз хьанвач. Лугьудайвал, Тихий океанда цIусад агъзур метрдилайни гзаф деринвал авай чкаяр ава. ЧIалан деринвал лап зурба алимривайни тайинариз хьанвач, я хьунни мумкин туш. Вучиз лагьайтIа ам, гьа руьгь хьиз, сергьятсуз я. М.Гьажиева, Р.Гьайдарова, М.Али­пулатова, А.Гуьлмегьамедова ва маса...