Стха халкьарин эдебиятдай Вилик йисара Дагъустандин эдебиятда жуьреба-жуьре халкьарин шаиррин, гьикаятчийрин эсерар милли чIалариз таржума ийидай хъсан адет авай. Исятда и кIвалах лап зайиф хьанва, таржумачийрин мектеб саки кардикай хкатнава. Чи фикирдалди, и кар къайдадиз хкунихъ Дагъустандин эдебият еримлу хьунин карда еке метлеб ава. “Лезги газетда” ара-ара стха халкьарин векилри акъудзавай ктабрикай малуматар гузва, лезги...
“ЛГ”-дин 11-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз цIарара: Лагълагь. Ришвет. Метлеб. Талвар. Хъурт. Ингуш. ЧIере. Велед. Агьвал. Тик цIарара: Гъаят. Гъурбат. Девдев. Муьрхъ. Ашкъилувал. Рахшанд. Тике. Ранда.
“Чна Дагъустанда авай гьар са халкьдал, гьар са чIалал дамахун герек я. Тайин халкьдин чIал адан медениятдин ирс хуьзвай, ам акьалтзавай несилрал агакьарзавай алат я. Савадлудаказ тешкилнавай чIалан сиясатди лезги халкьдин милли медениятдин дибар мягькем хьуниз таъсирда”, — лагьана ДГПУ-дин ректор Нариман Асварова, 21-мартдиз Махачкъалада “Лезги чIал: хуьнин ва вилик финин рекьер” лишандик кваз кьиле...
20-мартдиз СтIал Сулейманан райондин Эминхуьруьн юкьван мектебда лезги чIа-лайни эдебиятдай кьиле фейи олимпиадада республикадин 7 райондай 11-классра кIелзавай 47 аялди иштиракна. Абурун арада СтIал Сулейманан (22), Кьурагь, Мегьарамдхуьруьн, Хив (гьар санай — 6), Докъузпара (3) ва Дербент, Хасавюрт (гьар са- най — 2) районар авай. Мярекатда иштиракун патал Ахцегь, Рутул районрин, Дербент, Дагъустандин Огни шегьеррин...
Дагъларин уьлкведин гамарикай сифте делилар “тарихдин буба” Геродотан кхьинра дуьшуьш жезва. Ада вичин кIвалахра Каспий гьуьлуьн къерехрив яшамиш жезвай халкьарикай тешпигь авачир халичаяр хразвай магьир устадрикай хьиз кхьенва. Гьакъикъатдани, Дагъустандин гамар храдай сенятдин дувулар виш йисарин тарихдин къатара гьатнава. Устадвилин сирер несилрилай несилрал руьгьдин багьа ивирар яз агакьарзавай. Гъилелди хранвай халичади, пешекарри гьисабзавайвал, инсанрин утагъар...
Виликдай гьар са лезгидиз гьеле аял чIавалай чи халкьдин надир милли сеняткарвилер — кIарасдал нехишар атIун, яракьар, халичаяр, парчаяр гьазурун ва маса крар таниш тир. А вахтунда лезги хуьрера кIвалерин цлар ва чил милли нехишар алай халичайралди безетмишдай. КIвалин вири аваданлух, гьакI инсанрин пек-партал, кIвачин къапар, безекар, гапурар ва чукIулар, гъаларалди ягъай нехишралди чIугунвай шейэр...
Гафарин алемдай Якъин тирвал, гафарганра, гьакI илимдин маса ктабра “гьакь тавунвай” аламатар чи чIалахъ тIимил авач. Иллаки лексикадин, диалектологиядин жигьетдай а кьил авачир кьван ахтармишунар, гекъигунар, цIийивилер дуьздал акъудиз жедай мумкинвал ава. Са шакни алачиз, ибур чи чIалан девлетлувални къадимлувал, кьетIенвални надирлувал успатзавай делилрикай я. Инал заз чи чIалан бязи нугъатра авай эрте, куьз, кIуькI...
СтIал Сулейманан райондин чешнелу муаллимрин жергеда 40 йисуз сифтегьан классра тарсар гузвай муаллим Цмиханова Успагьи Мирзехановна ава. Уьмуьрдин чIехи пай ада, гьакъисагъвилелди зегьмет чIугваз, аялриз бахшнава. Успагьи 1962- йисуз Кьасумхуьрел, ашпаз Мирзеханан хизанда дидедиз хьана. Юкьван школа хъсан къиметралди акьалтIарай ам 1978-йисуз Дербентдин педагогвилин училищедиз гьахьна, ам 1982-йисуз чешнелудаказ акьалтIарна. Сифте ада Кьасумхуьруьн ясли-бахчада тербиячивал...
КЪАКЪУН — скамейка, табуретка (и гаф Манкъулидин хуьруьн нугъатда ва Римма Гьажимурадовадин эсерра гьалтзава). КIИРАЦ — еке сарар авай кас (и гаф ТIагьиржалрин хуьруьн нугъатда ава). ЛАМБУК — гъвечIи кесек, гъвечIи къумбак (и гаф, мисал яз, ТIагьиржалрин хуьруьн нугъатда ава). ЛАНЖ — къуй (колодец) (и гаф Хьиларин нугъатда ва Седакъет Керимовадин эсерра гьалтзава). ЛАХЪУЦ —...
“ЛГ”-дин 10-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз цIарара: Чепкьен. Черпел. Къултух. Рапрап. Иеси. Шегьре. Мерт. Ракьар. Чавуш. Тик цIарара: Птул. Ничхир. Кепкир. Къучи. Алишвериш. ПичIекар. Игит. Рекьуьч. К.Къалажухви
