(Эвел — 34-35, 37-40-нумрайра) 7. Керчеквал Мусурман кас вичин вири крара керчекди, дугъриди хьана кIанда. Вучиз ла-гьай­тIа, а кар Аллагь-Таалади ва Адан Расулди (къуй Аллагьдин патай са­лават ва саламар хьурай вичиз) эмирзава. Къуръанда лагьанва  (9-сура, 119-аят, мана): “Эй, иман гъанвайбур! КичIе хьухь (квез) Аллагьдихъай ва куьн керчекбурухъ галаз хьухь”. Пайгъамбардин (къуй Аллагьдин патай салават ва...

(Эвел — 34-35, 37-39-нумрайра) Либасрал (алукIзавай пек-партал) гьалтайла, уртабабвал такабурлувилин, дамахвилин ва усалвилин юкь, дуьз рекьел мягькем хьунин карда куьмек,  лап хийирлу ва хъсан ахлакьрикай сад я. Къуръанда лагьанва: (46-сура, 13-аят, мана): “Гьакъи­къатда, чпи “Чи Рабби са Аллагь я!” ла­гьай­бур ахпани чпи Дуьз рехъ мягькемди­з кьиле тухвайбур” —  жедач абуруз къурхувал (кичI) ва абур пашманни...

Аллагь-Таалади инсанар (итимар ва па­пар) халкьнава ва абуруз кьадарсуз няме­тар ганва. Абурукай сад эвленмиш хьун я. Мусурманриз имидин ва я халудин рушал (двоюродная сестра) эвленмиш жедай ихтияр авач, гьавиляй, салам гудайла, абурун гъил кьуртIани жеда лугьудай фикирдал алайбур чал мукьвал-мукьвал гьалтзава. Амма гьакъикъат лагьайтIа, масад я. Шариатдин къанунрал асаслу яз, имидин ва я халудин рушахъ...

(Эвел — 34-35, 37-38-нумрайра) Гьакимвал (пачагьвал) ийидайла, адалатлувал хуьнихъ зурба нетижаяр ава: “Сад­ра… румвийрин пачагьди Умар хали­фа­дин (Аллагь рази хьурай вичелай) патав  вичин  векил  ракъурна.  Мединадив агакьайла, ада пачагь Умар (Аллагь рази хьурай  вичелай)  гьина  аватIа  хабар  кьу­на. Мединада авайбуру лагьана: “Чахъ пачагь авач, чахъ эмир (халифа) я авайди ва ам Мединадай экъечIнава”. Векил адахъ...

КIела, чира Гьакъикъатда, Ислам диндин, Шариатдин къанунар-къайдаяр вири инсанрин итижрив кьадай къайдада тайинарнава. ГьикI хьи, Сад Аллагьдиз Вичи халкь авунвай лукIарин итижар, абуруз вуч хийирлу ва вуч зиян ятIа, гьихьтин дуьшуьшра абур квехъ муьгьтеж жезватIа, хъсандиз чизва. Гьавиляй уьмуьрда гьалтзавай гьар са дуь­шуьшда гьихьтин къанундикай гзаф менфят аватIа, гьам Аллагьди Вичин тамам ка­малдалди инсанрин арада...

(Эвел — 34-35, 37-нумрайра) Мадни Къуръанда лагьанва: (4-сура, 58-аят, мана): “Гьакъикъатда, Аллагьди квез аманатар (квел ихтибарнавай шейэр дуьзвилелди) чпин иесийрив вахкун ва инсанрин арада дуван ийидайла, а дуванни адалатлувилелди авун эмирзава…”. Гьадисда къейднава (мана): “Гьакъи­къатда, адалатлубур Аллагьдин патав нурдикай тир минбаррал жеда, Мергьяматлудан — эрчIи пата…” (Муслим). Мад са гьадисда лагьанва (мана): “Ирид жуьре ксар...

Ирандай тир профессор Реза Малек-заде онкологиядин хиле машгьур духтуррикай сад яз гьисабзавай. Са сеферда ам маса шегьерда медицинадин рекьяй кьиле физвай илимдин конференциядиз гьазур жезвай. Профессор анал вичин доклад гваз рахана кIанзавай. Адак къалабулух квай, гьикI лагьайтIа, конференциядал адан хейлин йисарин илимдин кIвалахриз къимет гудайвал тир… Ам рекье гьатна. Цавуз лув гайидалай кьулухъ кьве сят...

(Эвел — 34-35-нумрайра) Са гьадисда къейднава (кIваляй экъечI­­дайла лугьудай дуьа яз): “Бисмиллягьи, та­ваккалту гIала Аллагьи, ва ля гьавла ва ля къуввата илля биЛлягь”. (Мана): “Аллагьдин тIварцIелди за Аллагьдал таваккул авунва (экъечIзава), авач къуват (чаз) — къуват анжах Аллагьдин патай я”. Мад са гьадисда лагьанва (пуд­къан­ни цIуд агъзур касдикай чеб са гьахъ-гьисабни тахьана Женнетдиз фидай): “Абур...

КIела, чира Адет яз, лезгийри еврейриз ва иудейриз чувудар лугьузва (урус ва лезги чIала­рин са бязи словаррани и гафар гьа и къайдада таржума авунва). Амма икI таржума авун, асул гьисабдай, дуьз къвезвач. Гзафбуруз, чувудар (евреяр) лагьайла, ам диндиз хас гаф хьиз жезва. Месела, мусурманар хьиз. Гьакъикъат лагьай­тIа, масад­ я: чувуд -им диндин ваъ, миллетдин тIвар...

Дагъустандин агьалийрин чIехи пай мусурманар ятIани, ички гузвай туьквенар республикада гзаф ава. Къазанжияр артухарунин мураддалди карчивилел маш­гъул­ жезвай гзафбуру гьатта яш тамам тахьанвай жаванризни ички маса гузва. Нетижада жегьилрин арадани ичкибазрин кьадар артух жезва. Ичкибазвал, наркомания алай аямдин тIегъуьнрикай я. Адахъ галаз женг тухун патал уьлкведин дережада аваз серенжемар кьабулзава. Амма, гьайиф хьи, абуру аквадай...