Ачух тарс (5-класс патал) Тема — Глагол тикрардай ва умумиламишдай тарс-гьуьжет Тарсунин макьсадар —  Глаголдикай къачур чирвилер ахтармишун ва умумиламишун, чIал гегьеншарун, чlалан девлетлувал ва гуьрчегвал къалурун,  кьве  дестедиз пай хьанвай аялриз  гьуьжетра  иштиракдай    къайдаяр чирун, эдебдинни ахлакьдин тербия гунн. Тарсуна ишлемишдай алатар — Интерактивный доска, карточкаяр, таблица, гьар са дестедин столдал  виликамаз кхьенвай аялрин...

Алакъаяр гегьенш жеда Россиядинни Кеферпатан Кореядин регьберар ДВФУ-да (Дальневосточный федеральный университет) гуьруьшмиш хьана. Идакай “Новости” РИА-ди хабар гузва. Гуьруьшдин сифте кьиляй Владимир Путинани Ким Чен Ына журналистар патал куьруь баянар гана. Путина къейд авурвал, кьве уьлкведин векилар и гуьруьшдин гьакъиндай фадлай икьрар хьанвай. “Инанмиш я, куьн Россиядиз мугьман хьуникди кьве терефдин алакъаяр гегьенш жеда, виликдини...

Анхель — им дуь­ньяда вири­далайни кьакьан чарчар я. Адан кьа­­кьанвилел 979 метр кьван ала (бя­зи чешмейри 1054 метр къалурнава). 1933-йисуз чарчардин кьилелай летчик Джеймс Эйнджел (ингилис чIалал — AngeI) фейивиляй адал Анхель тIвар акьалтна. Чарчар Венесуэладин Боливар штатдин тропикрин тамара, Канайма тIвар алай милли паркунин сергьятра ава. Итижлу делилрикай сад ам я хьи, чарчардин ара...

Къенин ихтилат Америкадин Дел­авэр штатда яшамиш жезвай, вичихъ зурба бажарагъ авай чи ватанэгьли  Селим  Азимович Се­лимовакай  я. Ам тIвар-ван авай шаир, писатель, литератор, фи­лологиядин илимрин доктор, профессор ва Делавэрдин уни­вер­ситетдин сенатдин президент я. С.Селимов 1963-йисуз Махачкъалада муаллимринни искусстводин деятелрин хизанда дидедиз хьана. Адан буба Азим Агъахановича Дагъустандин уни­­вер­ситетда урус чIалан диалектологиядин тарсар гана; диде Людмила...

Пак Къуръанда лагьанва (мана): “Эй иман гъанвайбур! Чна куь хиве сив хуьн тунва, квелай вилик хьайибурун хиве турвал, белки, квез Аллагьдихъай­ кичIе жедатIа” (“Аль-Бакъара” сурадин 183-аят). Гьуьрметлу мусурманар! Алай йисуз Рамазандин варз тахминан 6-майдиз алукьзава (дуьздаказ анжах цIийи варз вилералди акурла, тайин жеда). Къуй Аллагьди чаз и вацра вири сивер хуьдай, ибадатар ийидай, садакьаяр пайдай...

7-майдиз Сулейман-Стальский райондин КIахцугърин хуьре Ватандин ЧIехи дяведа иштиракай и хуьруьнвияр эбеди рикIел хуьнин гуьмбет ачухунин мярекат кьиле фена. Идакай «Лезги газетдиз» райадминистрациядин пресс-къуллугъди хабар гузва. Чешмеди къейдзавайвал, эцигунрин кIвалахар хуьруьнвийри хушуналди чара авур такьатрихъ тамамарна. Иллаки Ражаб Мегьамедова, Махач Шихжалилова, Пирмегьамед Исмаилова, Мегьамед Халидова ва масабуру куьмек гана. Гуьмбет туькIуьрай устад-скульптор Замир Буржумов я....

“Гьар пешедихъ вичин гуьзелвал ава”, — лагьанай лезгийрин машгьур писатель М.Гьажиева. Амма “виридалайни” гафунихъ галаз, са шакни алачиз, анжах муаллимвилин пеше алакъалу ийиз жеда: виридалайни важиблу, виридалайни четин, виридалайни асуллу, виридалайни герек, виридалайни баркаллу, виридалайни жавабдар… Акьалтзавай несилдин гележег муаллимрилай гзаф аслу я. Аялрин гележег экуьди, генгди, агалкьунар галайди хьун патал муаллимди вичин пеше адетдин...

Муаллимар жавабдар везифадал машгъул ксар я — аялар тербияламишунал,  абурукай обществодиз менфятлу даяхар хкатун патал. Эхиримжи вахтара им, дугъриданни,  лап четин кIвалахдиз элкъвенва, газетра кхьизвайвал, девирар дегиш хьанва, гьабурухъ галаз санал — инсанарни, аяларни. ЯтIани зегьмет чIугвазва муаллимри. Къенин зи суьгьбет Мегьарамдхуьруьн райондин Гилийрин юкьван школадин директор  Диана  Играмудиновна  Пирме­гьамедовадихъ  галаз я. Диана 1970-йисан августдин вацра...

Инсан чилел тек са вичин хсуси бахтлувал патал яшамиш жезвайди туш. Ам инсаниятвилин гьайбатлу къанунрин гъавурдани хьун лазим я. У. Гладстон Алай девирда чи япарихъ мукьвал-мукьвал телевизоррай галукьзавай ванер, газетрай кIелзавай макъалаяр пара вахтара гьукуматдин хазина тарашзавайбурукай я. Чпизни акьван иштягь ава хьи, агъзурарни миллионар бегенмиш амач, анжах миллиардар. Чебни вужар? Гьукуматдин, ре­ги­он­рин, районрин кьилера...

Россиядин МЧС-дин  Кьилин Управленидин УНД-дин ва ПР-дин Махачкъаладин Кировский районда авай гуьзчивалдай отделди гатфар ва гад алукьай бе­реда агьалийри кьурай векьерик ва зирзибилдик цIай кягъ тавуниз эвер гузва.  И кардал амал тавур гьар сеферда неинки чун элкъвена кьунвай тIебиат­диз, гьатта инсанрин сагъламвилизни еке зарар жезва, чIуру нетижайрал гъизва. Сифтедай са еке хата авачир хьиз аквазвай...