Дагъустандин халкьдин писатель, алим Гьаким Къурбанан «Философия лезгинского народа» тIвар алай монографияда лезги халкьдин гьа­къикъатдин, тIебиатдин, миллет санлай вилик финин гьакъиндай суалриз жавабар ава. Лезгияр Кавказдин дибдин халкьарикай сад я. Лезгийрихъ чпин чIал, девлетлу меденият, халкьдин мецин яратмишунар, къадим тарих, чIе­­хи бубай­рилай агакьнавай адетар, къанажагъ ва метлеблу эдебият, иер манияр, кьуьлер, устадвал ава. Гьаким Къурбана...

Дагъустандин вузра студен­тар кьабулунин кIвалах га­тIун­нава. Мектебар акьалтIар­на­вай­бурухъ документар санлай 5 вуздиз вугудай мумкинвал ава. Алай йисуз республикадин­ кьилин вуз яз гьисабзавай­ ДГУ-ди бакалавриатдин — 39, спе­циа­­литетдин — 7 ва магист­ра­турадин 30 хиляй гележегдин­ студентар кьабулзава. 2025-2026-кIелунин йисуз­ универ­ситетда бюджет­дин­­бур­ тир 1158 чка ава. Абуру­­кай 875-бакалавриатдиз, 261-ма­­­гист­рату­радиз ва 22 спе­циалитетдиз ча­ра авунва. ГьакIни ДГУ-да он­лайн-къайдада...

(Гьуьсен Бабаханован 100 йисахъ галаз алакъалу яз) Къенин чи суьгьбет вичин уьмуьр мер­гьяматлувилелди, инсанпересвилел­ди тухвай тарихдин муаллимдикай, насигьатчидикай, Кьурагь райондин Кье­пIиррин хуьре яшамиш хьайи чи играми Гьуьсен Велиметович Бабахано­вАкай  я. Ам 1925-йисан 1-июлдиз кесиб чIехи хизанда дидедиз хьана. Ирид стхани кьве вах авай хизандин дуланажагъ четинди тир. Бубади, нафтIадин мяденра кIвалахиз, вичин веледар хуьн патал...

Школьникрин гад Гад йисан виридалайни хъсан вахтарикай сад я. Школьникриз и вахт иллаки гзаф кIанда. ГьикI лагьайтIа, кIелунин йис куьтягь хьайидалай гуьгъуьниз абуру ял язава. Лагерра ял ягъун, чпин вахт менфятлудаказ кечирмишун школьникар патал мадни шад вахт я. Алай йисуз СтIал Сулейманан районда 5 школада аялрин лагерар ачухнава: Кьулан СтIалрин СОШ-да — «Чубарук», Агъа СтIал-Къазмайрин...

Украинада кьиле физвай махсус серенжемдин иштиракчийриз, абурун хизанриз яшайишдин жуьреба-жуьре рекьерай куьмек авуниз республикада кьетIен фикир гузва. Кьилди къачуртIа, абуруз гьукуматдин патай са жерге кьезилвилер­ тайинарнава, мергьяматлувилин серенжемар тешкилзава. Гьа ихьтин мярекатрикай сад мукьвара Мегьарамдхуьруьн райондин Советский хуьруьн мискIиндани кьиле тухвана. Анин имам Сулейман Пашаевни хуьруьн администрациядин кьил Эмирагъа Асваров СВО-да телеф хьайи Эскендер Агъа­сиеван...

Чи ватанэгьлияр — гьар сана Расим Шамсудинован агалкьун­рикай­, духтуррин, ада регьбервал гузвай азарханадин къуллугъчийрин, Сама­радин­ агьалийрин арада адахъ авай гьуьр­мет­дикай заз таможнядин инспекциядин къул­лугъчи Марат Гьажиева ихтилатна. Чешнелу ватанэгьлийрихъ галаз газет кIел­­завайбурни танишарун давамарзава чна…    Расим Шамсудиновича алай вахтунда­ Самарадин 6-нумрадин­ азарханадин кьилин духтур яз кIва­­лахзава. Ада регьбервал гузвай гьукуматдин ида­радин тежри­бадин кIвалахда алай...

Аялар хуьнин йикъан вилик чун Дербент шегьерда авай «Виноград» кафе-ресторанда аялриз талукьарнавай суварин мярекатда «Сад тир Россия» партиядин чкадин политсоветдин член, 11-нумрадин сифтегьан отделенидин секретарь Луиза Саидалиевна Гьажимегьамедовадихъ галаз таниш хьана. И мярекатда «Сад тир Россия» партиядин активистрихъ галаз санал шегьердин собранидин депутатрини иштиракна. Адет хьанвайвал, абуру аялриз къиметлу пишкешар, ширинлухар гана, санал суьгьбетарна, герекбуруз...

Ватандин ЧIехи дяведин йисара гъалибвал къачуник чпин лайихлу пай кутур муаллимрин жергейра Нямет Велихановни ава. Ам 1920-йисан 14-августдиз Куьре округдин Цналрин хуьре кесиб лежбердин хизанда дидедиз хьана. Буба Велихан ва диде Аминат, вири жемят хьиз, пакамалай няналди кIвалахал жедай. КIвале пуд гъвечIи аял — Нямет, Ифриз, Загьра — килигдай кас авачиз, кьилди жедай. 1928-йисуз  Велихана...