Самур дере — Тула И мукьвара Ахцегьа паталай атанвай мугьманрин са чIехи десте авай. Зун абурухъ галаз гуьруьшмиш хьана. Мурад эхиримжи вахтара чи патара гзаф къекъвезвай туристривай Дагъустандикай, ина тамашуниз лайихлу чкайрикай, абуруз яратмишнавай къулайвилерикайни къуллугърикай фикир чирун тир. Чал гьалтайбур туристар ваъ, Тула шегьердай атанвай урусрин географиядин обществодин махсус экспедициядин десте тир кьван. Малум...
Алакьзавай крар хьайитIани ийин… 2025-йисан делилралди, дуьньяда 142 чIалан хизанрик акатзавай 71643 чIал ава. Абурукай виридалайни чIехибур, яни гзаф халкьари ишлемишзавайбур, араб, ингилис, френг, урус ва испан чIалар я. Абуруз квахьунин къурхулувал авач. Амма гзаф чIалар амукьзавач. Алимри тестикьарзавайвал, «Яру ктабда» гьатнавай надир гьайванрилайни набататрилай фад: гьар гьафтеда са чIал квахьзава. ИкI давам хьайитIа, гъилевай...
8-сентябрдиз Дагъустан Республикадин Гьукуматдин Председатель Абдулмуслим Абдулмуслимова Расул Гьамзатован международный «Лацу дурнайрин йикъар» фестиваль ачухна. Ам 10-сентябрдиз акьалтIна. А. Абдулмуслимова къейд авурвал, гьар йисуз мугьманрал рикI алай Дагъустандин чилел чи агьалийри халкьдин шаир Расул Гьамзатован дустар ва шаирар, писателар кьабулзава. Чи шаир лап хъсандиз чизвай литературадин, культурадин деятелри и пак йикъаз гьуьрметиз гзаф йисар я....
СтIал Сулейманан райондик акатзавай Сийидхуьр Кьасумхуьруьвай 3 километрдин яргъа, Чирагъ вацIун эрчIи къерехда экIя хьанва. Сийидхуьруьн тIвар арадал атуникай артухан баянар гунин чарасузвал авач: адал хуьруьн бине кутурдан тIвар акьалтнава. И хуьр арадал атай вахт малум туш. Куьгьне хуьр цIийи хуьруьвай 3 километрдин яргъа мензилда, Цмурдихъ фидай рекьив гвай. 1886-йисан переписдин делилралди, хуьре 58 майишат...
Садлагьана атайла хъел, ЧIурмир вуна масадаз пел. Жамидин Сабурлувал лайих я мерд ксариз. Айнар Султанова Зи лезги халкь чам хьиз я заз Чувалдавай къайгъуяр гваз. Азиз Алем Накьв техвей халкь жеда эхир накъвара. Мурсал Алпан Намусдин михьивилелай хъсан девлет авач. Гьаким Къурбан Хайи чилин кьисметдин къадир чир тахьайдаз тIебиатни акси...
Къанни цIувад йис вилик, 1990-йисуз, цIахур чIалан (агъул ва рутул чIаларихъ галаз санал) алфавит тестикьарнай. Ам туькIуьрай филологиядин илимрин доктор Гь.Х. Ибрагьимов мад вад йисалай цIахур чIалал акъатиз эгечIай газетдин редакторни хьанай. Вичикай чна ихтилатзавай Къурбан Загьирович Омаханова адан гъилик кIелнай ва, гьеле пуд лагьай курсунин студент яз, вичелай гуьгъуьниз университетдиз хайи чIал чириз атай...
Памятникринни муькъверин кьадардал, гьамни абур туькIуьрнавай устадвилел гьалтайла, Ахцегьар хьтин надир чка мад авач жеди. Абур ина кьетIен брендар-имаратар я. Ингье 20-августдиз Ахцегьа мад са хъсан памятник ачухна, и сеферда — лезги халкьдин къагьриманвилин эпосдин игит Шарвилидиз! Ахцегьрин юкьни-юкьвал — тарихдин лап лишанлу чкадал, чарх алай муькъуьн патавай жуьмя-мискIиндиз, юкьван асиррин милли архитектурадин магьлейриз, эпосдин...
1-сентябрдиз Хасаюрт райондин ЦIийи Къурушрин хуьруьн уьмуьрда лишанлу вакъиа кьиле фена: ина фадлай чкадин жемятди вилив хуьзвай аялрин бахча ачухна. 200 аял кьабулдай шартIар тешкилнавай «Нур» тIвар алай аялрин бахча ачухуниз талукьарнавай мярекатда РД-дин Гьукуматдин Председателдин заместитель Рамазан Жафарова, Хасавюрт райондин кьил Арсланбег Алибегова, РД-дин рекъемрин рекьяй вилик финин министр Юрий Гьамзатова, РД-дин Халкьдин Собранидин...
Критика (Эхир. Эвел — 31-32-нумрайра) Мансур Куьревиди Этибар СтIурвиди (Багъирова) раиж авунвай ХII виш йисарин шаир СтIур Далагьални шак гъизва ва кхьизва: «Далагьанбур я лугьузвай цIарарал ихтибар гъун патал а цIарар нивай ва гьикI вичи кхьенатIа лугьун чна Э. Багъировавай тIалабнай. Гьайиф хьи, са бубат кьванни агъаз жедай жуьреда адавай чи тIалабуниз жаваб гуз хьанач....
