Мискискарин хуьре 16 сихил ава (“Три переписи населения Мискинджи XIX века”. Махачкала, 2016). И тухумрин бинеяр иранвийрикай, арабрикай ва лезгийрикай арадал атана лугьуда. Чи йикъарин Мискискар адетдин лезги хуьр я. Чкадин агьалияр къунши хуьрерин жемятрилай я чIалал жигьетдай, я адетралди, я винел патан акунралди тафаватлу жезвач. Хейлин йисара Мискискар 16-асирда арадал атай хуьр яз гьисабзавай....

И йикъара  Мансур  Куьревидин  “ЧIалал гъиз тахьай гили­ви” ва “Гиливи Мисрихан” макъалаяр  кIелайла, зак са гьихь­тин ятIани ажайиб къалабулух акатунилай гъейри, абуру зи гьиссе­рин назик лепеяр юзурна. Себеб? Зунни — гиливи, идалайни­ гъей­ри, мукьва-кьилини я. Зи чIехи диде Хадижатни Мисриханан­ хтул Муьгьуьддинан уьмуьрдин юлдаш Шерибан — вахар, Агъа СтIалдал тIвар-ван авай Абдул-Фетягь эфендидин рушар я…...

Мукьвара зи гъиле “Лезги зариятдин чIалакай” тIвар алай кьелечI  ктаб гьатна. ЯхцIурни кьуд чиникай ибарат яз, 200 экземплярдин кьадарда аваз “Мавел” чапханада акъат­навай ктабдин автор  Алмас ­Ахцагьви  я. КIелзавайбуруз ктабдикай куьруь малумат гайидалай кьулухъ “Лезги зариятдин чIалакай” тIвар ганвай ма­къаладив эгечIзава. Ана лезги эдебиятдин чIалакай, ахцегь ва маса ну­гъатрикай веревирдер, гафар гекъигнавай жуьреба-жуьре таблицаяр ава....

Яракай гаф Лезгийрин къадим вахтарилай къейд­завай Яран суварихъ дерин тарих хьиз, гьакьван еке метлебни ава. А метлебрин мана халкьдин фольклорда — мифра, махара, манийра, мисалра, мажарайра гьатнава. Абурукай кхьинарни чи алимри, писателри, этнографри, шаирри тIимил авунвач. Лезгийрин госмуздрамтеатрди “Яран сувар” пьеса сегьнеламишна, къалурзава. Бакуда “Сувар” тIвар алай музыкадин­ни манидин ансамбль арадал гъанва… Писатель ва алим...

Кьасумхуьрел “Там-там” ресторанда Виридуьньядин дишегьлийрин йи­къаз­ талукьарнавай гурлу мярекат кьиле тухвана. Ам ачухай райондин кьил Нариман Абдулмуталибова кIватI хьанвайбуруз сувар мубаракна, район яшайишдин, экономикадин ва маса рекьерай вилик финик дишегьлийри еке пай кутазвайди къейдна. Тебрикдин келимайрилай гуьгъуьниз Н.Абдулмуталибова кIвалахда агал­кьунрай ЦРБ-дин фельдшер Айисат  Аминовадив, Кьулан СтIалрин юкьван школадин директордин заместитель Зоя Гьа­бибулаевадив, Кьасумхуьуруьн администрациядин пешекар...

РФ-дин просвещенидин министерстводи  Россиядин вири школайра кIелзавай аялрин олимпиадайрин  календардик дегишвилер кухтада, хабар гузва идарадин информациядин къуллугъди. Аялрин сагъламвал уьлкведив агакьнавай коронавирусдикай хуьн патал кьабулзавай серенжемрикай яз,  Россиядин просвещенидин министерстводи уьлкведин школайра кIелзавай аялрин олимпиадайрин эхиримжи пай кьиле тухудай вахт ва чкаяр дегишарун фикирдик квайдакай вири регионар хабардарнава. ГьакIни министерство, Олимпиада кьиле тухунин къайдадик кухтадай...

12-мартдиз Дагъустандин Кьил Владимир Васильев Абдулжелил Абдулкеримовахъ галаз гуьруьшмиш хьана. Гуьруьш кьиле фидай чIавуз республикадин Кьили чи ватанэгьли, “Люминарий” проектдик кьил кутур кас тир А.М. Абдулкеримоваз хуьрерин мулкар вилик тухунин барадай еке метлеб авай проектар кьилиз акъудуник еке пай кутунай ва активнидаказ мергьяматлувилин кIвалах тухунай “Хайи чил кIан хьунай” Дагъустан Республикадин гьуьрметдин лишан гана. Владимир...

Коронавирус себеб яз Дагъустандин мулкарал гзаф кьадар ин­санрин иштираквал аваз кьиле физвай мярекатар тухун вахту­нал­ди акъвазарнава. И кардихъ галаз алакъалу яз, 20-мартдиз Махачкъалада кьиле тухун фикирдиз къачунвай лезги меденият­дин фестиваль ва 24-мартдиз Сулейман-Стальский райондин Эминхуьруьн юкьван мектебда лезги чIалай тешкилзавай олимпиада акъвазарнава. Абур мус кьиле фидатIа, чна виликамаз хабар хгуда. Тешкиллувилин комитет.

Чи бубайрин яшайишдай Вилик вахтара чи хуьрерин агьалийри гьатта къаб-къажахдин ериндани дуланажагъда къванерикай менфят къачузвай. Шикилдай аквазвайди тIебии къванцикай инсанди туькIуьрнавай бади я. Ихьтин къванцин бадийра вилик вахтара дарманрин набататар, абурун дувулар гатадай, регъведай. Чизвай ксари къейдзавайвал, абура арадал гъайи дарманрихъ кьетIен таъсирлувал жедай. Ихьтин бадияр, адет яз, инсанри, кутугай къванцин къен акъудна, арадал гъизвай....