Гьуьрметлу юлдашар! “Лезги газетдин” 2019-йисан 10-октябрдиз акъатай  41-нумрада чапнавай Куругъли Ферзалиеван “Дик­тантрин цIийи кIватIа­лар” макъаладихъ галаз чун, ди­къет­дивди кIелу­нал­­ди, мукьувай таниш хьана. Гьуьрметлу автор­ди и кIва­тIалрин хъсан терефрикай лугьунилай гъейри, адан фи­кир­далди, ктабрик квай бязи нукьсанарни къейднава ва кIел­завайбурун фикир желбдай, гьакIни кIватIалрин  ав­торриз меслятар къалурдай  алахъу­нарни авунва. Абурукай са бязибурал жуван разивал къалурзаватIани, чIехи...

Муаллим!  Зи фикирдалди, гьар са аялдин уьмуьрда сифте дидеди, ахпа адаз тарс гайи муаллимди дерин гел тазва. Муаллим аялдин гележегдин уьмуьрдиз рехъ къалурзавай ва а рекьиз экв гузвай гъед я. Са шаирди лагьайвал, халис му­­аллим лекь я, адан гъилик квай, тарс гузвай аяларни — адан лувар. А лу­варни гужлубур хьун гьам му­­ал­лим­дин, гьамни аялрин зурба...

Малум тирвал, къадим Дербентдин яшар 2000 йис яни, тахьайтIа 5000 йис яни — и месэла гьеле ачухдиз ама. И барадай и мукьвара тIвар-ван авай археолог, тарихдин илимрин доктор Александр Кудрявцеванни шегьердин кьил Хизри Абакарован арада итижлу суьгьбет кьиле фена. Алимди вичихъ Дербентдин тарих 5000 йис тирвилин гьакъиндай гьуьжетиз тежедай делилар авайди малумарна. Къейдна кIанда хьи,...

Ахцегьрин хуьруьн саламатвал таъминардайвал, Са­мур вацIун кьер мягькемарунин проект туькIуьрун патал Дагъустандин властри 7,3 миллион манат­дилай­ виниз такьатар чара авуна. ВацIуз сел атайла, Ах­­це­гьа кIвалер тухунин къурхулувал арадал атай дуьшуь­­шарни жезва. Идан гьакъиндай ТАСС-ди хабар гузва. “Саламатвал таъминардайвал, Самур вацIун кьер мягькемаруниз талукь проектдин документар туькIуь­рун патал тухудай аукциондин заказчи яз майдандиз РД-дин “Дагводсервис” ГКУ...

14-октябрдиз “Россия — зи тарих” тарихдин паркунин майдандал рекъемрин телевиденидал элячIунин шадвилин мярекат кьиле фена. Идан гьакъиндай “Да­гъустан” ГТРК-ди хабар гана.  Мярекатда Дагъус­тандин вице-премьер Владимир Лемешкоди, РФ-дин Мин­комсвяздин департаментдин  директордин заместитель Олег Кузнецова, РД-дин Кьилин ва Гьукуматдин Администрациядин информационный политикадин рекьяй управленидин начальник Зубайру Зубайруева, РД-дин информатизациядин, алакъа­дин ва массовый коммуникацийрин министр Сергей Снегирева, Дагъустанда...

Дуьньяда зайиф уьлквейрин тереф хуьзвай, инсаниятдин ислягьвилин къаравулда акъвазнавай виридалайни къудратлу, къуватлу Советрин Со­юз хьтин государство тарихдиз фейи йикъалай чи вилериз такур кьуд аламат авач. Дявеяр, цIийи государствояр, обществодин, экономикадин, ахлакьдин, марифатдин кризисар, прихватизацияр, куьтягь тежедай реформаяр, террористар, экстремистар, бандитар, тарашчияр… Мегьамедали Мегьамедов республикадин Госсоветдин Председателдин къуллугъдилай элячIай йикъалай дагъустанвийри хъсан, агьваллу гележегдик умудар кутунай....

Вири дуьньядин лезгийри хайи чIалал диктант кхьена ЦIинин йисалай 10-октябрь лезги чIалан сувар яз къейдзава. И вакъиадин сер­гьят­ра аваз и юкъуз кьиле тухвай вири дуьньядин лезгийрин умуми диктант тарихдин зурба мярекатдиз элкъвена. Махачкъалада, Дербентда, Каспийскда, Сулейман-Стальский, Кьурагь, Мегьарамдхуьруьн, Докъузпара, Ахцегь районра, Белиж поселокда, Москвада, Санкт-Петербургда, Ярославлда, Красноярскда, Краснодарда, Татарстанда, Астраханда, Ханты-Мансийский автономный округда, Белоруссияда, Украинада,...

Кьурагь. Тарихдин жуьре­ба-жуьре вакъиайрин шагьид. Гьич садрани къецепатан душмандин вилик гардан кIир тавур макан. Сур девирра и чилерал са шумуд сеферда чапхунчийрин (хазаррин, монголрин, туьркверин, персерин…) гьужумрик акатай Гияр тIвар алай шегьер хьана. Тарихдин чешмейрай малум жезвайвал, V асирда, нубатдин гьужумдин нетижада Гияр шегьер чилихъ галаз сад авуна. Адалай кьулухъ чан аламу­кьай чкадин ва патарив...

Чи бубайрин яшайишдай Шикилдай аквазвай алат халкьдин арада “къеткъетI” тIвар алаз машгьур я. Винел патан акунрай цIапандиз ухшар ятIани, къеткъетIдин везифа масад я. И алат Ичинрин хуьре авай тарихдин музейда ава. Анин регьбер, хуьруьн имам Ариф Рустамован гафаралди, кьвечхел кIарасдин кьве кьил сад-садахъ галаз симини алакъалу ийизва. А сими­нал, юкьвай тIеквенар акъудна, я мегъуьн, я...

Квез чидани? Крымдин килигуниз лайихлу ажайиб чкайрикай сад 40 метрдин кьакьанда, Аврорадин рагал, ЧIу­лав гьуьлуьн къерехдихъ экъис хьанвай “Чуба­рукдин муг” тIвар алай  архитектурадинни тарихдин­ имарат­ я. Ам Крымдин кьиблепатан къерехдин кьилин яржуниз элкъвенва.  А чкадал Россиядинни Туьркиядин дяведилай кьулухъ (1877-1878-йисар) отставкадиз фейи урусрин генерал яшамиш хьун па­тал кIарасдикай сад лагьай имарат эцигнай. Гуьгъуьнлай ажа­йиб чкадихъ...