Чир хьун хъсан я Секинсуз, зериф (хрупкий), къулайсуз дуьньяда яшамиш жезва чун. Гагь инсафсуз, гагь ивияр экъичдай къати дявеяр, гагь империяр, уьлквеяр чукIун, гагь грипп, ваба, садакай масадак акатдай, фад чкIидай чIуру тIегъуьнар. Гила абурун кьилел мад са таквадай, гзаф хаталу, инсафсуз душман — коронавирусни! И тIегъуьн вири дуьньяда гьатуни за инсанар, иллаки уьлквейрин кьиле...

Квез чидани? Марабу гьажилеглегрин килфетдик акатзавай ажайиб къушарикай я. И къушран тIвар араб чIалахъ галаз алакъалу я. Арабри ам камаллу къуш яз гьисабзава. Адан яргъивал 110-150 сантиметрдикай ибарат жеда.  Марабудин бедендин винел пад ва лувар чIулав рангунинбур я, агъа пад – лацу.  КьецIил келле, еке ва яцIу кIуф ава. ЧIехи къушарин хурудик куьрс хьанвай хамунин...

Алатай ислен юкъуз Махачкъалада, Дагъустандин зегьметдин ва яшайишдин рекьяй вилик финин министерствода, республикада “Жегьил пешекарар. Ворлдскиллс Россия” милли чемпионатдиз хкядай пай кьиле тухуниз талукь яз колледжрин директоррихъ галаз видеоконференция кьиле тухвана. Малум тирвал, алай вахтунда дуьньядиз чкIанвай коронавирусдин азарди инсанар адет хьанвайвал акъажунар, мярекатар кьиле тухуникай магьрумнава. Гьаниз килигна, цIи винидихъ тIвар кьунвай акъажунрин хкядай...

Гьар йисан 1-июнь дуьньядин 50-далай виниз уьлквейра аялар хуьдай международный  югъ яз къейдзава. Вучиз ам гатун сад лагьай юкъуз кьиле тухузватIа тестикьарзавай делилар авач, им акьван важиблу карни туш. Сифтедай и югъ общест­вода аялрин ихтиярар чIуруниз рехъ тагун патал арадал атанай. Дуьньядин Кьвед лагьай дяведин ва адалай гуьгъуьнин йисарани аялар гзаф къазайрик акатна. Дяведин цIаяр...

Ажайиб, къариб, тажубардай кар я: фикир гайила, дуьньяда гьар асирда тIегъуьнрин, тIугъвалрин кьадар къвердавай гзаф жезва. ИкI, къейдзавайвал, XV лагьай асирда гриппдин кьуд, XVII асирда — 7, XIX асирда — 45 тIугъвал хьаналда. ХХ лагьай асирда лагьайтIа, ам чукIу­­нин гьерекат лап зарбдиз фидай  самолетрин йигинвилелайни­ гзаф хьанваз аквада. ИкI, “испанка” дуьньядин са кьиляй муькуь кьи­лиз­...

Чи ватанэгьлияр — гьар сана Ихтилат биологиядин илимрин доктор, Нью-Йоркдин тIебии илимрин академиядин академик, РФ-дин алишверишдинни промышленностдин палатадин биологиядинни медицинадин рекьяй тир комитетдин член, ГосНИИ-дин биологический активный затIарин лабораториядин заведующий, Москвада кардик квай “Гуьрчегвал ва сагъламвал”ООО-дин генеральный директор  Пенкер  Бабаевна  Авчиевадикай  физва. Ам 1955-йисан 15-майдиз Сулейман-Стальский райондин Кьулан СтIалрин хуьре чIехи хизанда дидедиз хьана. Пенкера...

Омар Хайяма лагьанай: “Уьмуьр­ инсандив вуганвай зурба аманат я. Ам анжах аманат хьиз хвена ва баркаллудаказ кечирмишни авуна кIанда. Гьа дуьшуьшра инсандин тIварни не­силрин мецерал жеда, тарихда гьатда”. Къе чаз вичикай суьгьбет ийиз кIанзавай Ватандин ЧIехи дяведин иштиракчи, яргъал йисара къайдаяр хуьдай органра ва банкдин къурулушда намуслудаказ кIвалах авур кьасумхуьруьнви  Шамхалов  Нажмудин  Шамхалович  рагь­метдиз фена...

Парс Европада, Туьркияда, Къазахстанда экъечI­завай адетдин набатат я. Парсар генг чуьллера, тамун турпагъра, ре­кьин­ къерехрани дуьшуьш жеда. Адан кьакьанвал 120 сантиметрдив кьван агакьда, набататдин тан жегьревални фичIивал какахьай ва цуьквер хъипи рангаринбур жеда. Парс июндинни июлдин варцара цуькведа жеда. Са итижлу делилни малум я: вилик вахтара Эрменистандин хуьрера яшамиш жезвай жегьилри парсарин мижедикай кендирагъар туькIуьрзавай....

И веревирдер кхьиниз зун эхиримжи вахтунда чи телеканалрай, интернетдай, бязи газетрайни  чун, чи тарих, бубайрин гъалибвилер гьакьван “гзаф кIанзавай” ксари, гагь-гагь тамам къурулушри, государствойрин кьилери, дипломатри тешкилзавай къалурунри, ийизвай бязи ихтилатри, газетрай кIе­лай макъалайри мажбурна. Дугъриданни, дяве куьтягь хьана, 75 йис алатнава. Дяведа ЧIехи Гъалибвал къачур несилар саки вири рагьметдиз фенва. Дяведин сенгеррал, дзотрал, хандакIрал...