2-июлдиз Москвадин миллетрин кIвале “Московские лезгины” НКА-ди тешкилнавай тарихдинни эдебиятдин межлис кьиле фена. Ам XIX асирдин кьвед лагьай паюна яшамиш хьайи лезги медениятдин машгьур арифдаррикай акъуднавай ктабриз талукьарнавайди тир. “Етим Эмин (1840-1880)” ктаб (автор — Низами Абдулгьамидов) лезги литературадин бине эцигай тIвар-ван авай шаир Етим Эминан уьмуьрдиз ва яратмишунриз бахшнава. Ам Россиядин илимрин академиядин РагъэкъечIдай...
Гьикаятдин парчаяр Лезгийрин алай аямдин яшлу писателрикай сад тир Назир Мирзоеван и йикъара 90 йис жезва. Идакай саки 70 йис ада хайи чIалан хазинадиз, ам виликди тухуз, художественный рангарикай гьикаятдин гуьзел парчаяр храз, руьгьдин кьетIен женгиниз бахшнава. Уьмуьрдин хъутIалри ам алаз хьиз гатана. Виридалайни агъурди касдивай вилерин экв (ишигъ) къакъудун я. Ада хайиди тир Смугъулрин...
Мамрачви Къазанфаракай сифте яз 1960-йисуз Агьед Агъаева чапдай акъудай Етим Эминан шииррин кIватIалда малумат ганвай. Ана мамрачвидикай са гъвечIи ихтилат ва ада шиирралди Етим Эминаз жаваб яз кхьенвай кагъаз чапнавай. А малуматдай кIелдайбуруз чи чIехи шаирдихъ Куьре округдин Мамрачрин хуьре Къазанфар тIвар алай дуст хьайиди, а дустуни округдин суддин мирзевиле (мирзе — гилан девирдин секретарь)...
Чаз чизвайвал, гьар са газетдин асул везифа инсанрал итижлу ва менфятлу малуматар агакьарун, жезвай цIийивилер халкьдин арада фад-фад чукIурун я. И асул везифадилай алава яз, Дагъустанда хайи чIаларал чапдай акъатзавай гьар са газетди а халкьдин меденият, хайи чIал хуьнин жигьетдай еке кIвалах тухузва. Милли чIалал газет акъатзаваз хьун вич а чIалан дережа хкажунин, меденият еримлу...
“ЛГ”-дин 25-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз цIарара: Хъалхъам. Тават. ТIаб. Руьгь. Шагьад. Тик цIарара: Хъурт. Легъв. Алат. Алабаш. Абур. БатIин. Агьед.
Гуьзгуьдин вилик акъвазна, дамахарзавай рушаз дидеди эверна. — Камила, бес я, гьикьван хьуй вун регъ гъилеваз. Гьар юкъуз икI эвягъиз хьайитIа, кьилел са чIарни аламукьдач. Регъ эхциг чкадал. Ви рикIелай тарсар фенвай хьтинди я гьа, руш. — Ваъ, ваъ, диде чан, гьабурни ийида за. Ахпа. — Са ахпани авач, ша инал, за ваз тапшуругъ гуда....
Гуьзел гатфарин вахт тир. Югъ няни хьанвай. Лезги театр галай патахъ халкь ахмиш жезвай. Пуд дишегьли кассадив агакьайла, чпиз билетарни къачуна, театрдин дараматдин фойедиз гьахьна. Зи патав атана салам гана, хабар кьуна: “Яраб и къенин тамашада Гьемзебега иштиракзаватIа? Чи виридан рикI алай актёрди яратмишзавай къаматар гзаф бегенмиш я. Иллаки “Гъуьлуьн диде” тамашада ам пара зурбадаказ...
Дагъвийрив вилик фенвай уьлквейрин къайдаяр, цIийивилер, цивилизациядин гегьенш мумкинвилер агакьдайдавай чи бубайри амалзавай са бязи адетарни квахьиз гатIунна. Хванахвавални герек амукьнач. Дагъвийрин яшайишни дегиш хьана эхир. ЦIудралди хуьрер дуьзенриз, агъзурралди инсанар шегьерриз куьч хьана. Яхдиз, арабадаваз Кьасумхуьрел, Белиждиз, Къубадиз фидай ва рекьера, хванахвайрин кIвалера йифер акъуддай игьтияжни, гьални амукьнач. Автобусри, поездри, самолетри инсанар гьа са...
Алай вахтунда Дагъустанда фольклордин ва адетдин культурадин международный “Дагъвияр” XIX фестиваль кьиле физва. 28-июндиз ачухай ам 5-июлдалди давам жеда. Важиблу мярекатдиз гьазурвал акунин месэлайриз талукьарна, алатай жуьмядиз, яни ам ачухдалди вилик са шумуд югъ амаз, Махачкъалада, культурадин министерстводин конференц-залда, министр Зарема Бутаевади журналистрихъ галаз кьиле тухвай гуьруьшдал къейд авурвал, ЮНЕСКО-дин къаюмвилик кваз кьиле тухузвай фестивалда...
25-июндиз Сулейман-Стальский райондин Кьасумхуьруьн культурадин дараматдин вилик квай майдандал лезги халкьдин къагьриманвилин “Шарвили” эпосдин 21-сувар шад гьалара кьиле фена. Ана Сулейман-Стальский райондин кьил Нариман Абдулмуталибова, РД-дин Халкьдин Собранидин депутат Гьамидуллагь Мегьамедова, мергьяматлу “Умуд” фондунин векил Савин Велиева, райондин собранидин депутатри, интеллигенциядин, общественный тешкилатрин ва СМИ-рин векилри, жемятди иштиракна. Мярекат кьиле физвай майдан суварин къайдада безетмишнавай....
