“Чна Дагъустанда авай гьар са халкьдал, гьар са чIалал дамахун герек я. Тайин халкьдин чIал адан медениятдин ирс хуьзвай, ам акьалтзавай несилрал агакьарзавай алат я. Савадлудаказ тешкилнавай чIалан сиясатди­ лезги халкьдин милли медениятдин дибар мягькем хьуниз таъсирда”, — лагьана ДГПУ-дин ректор Нариман Асварова, 21-мартдиз Махачкъа­лада “Лезги чIал: хуьнин ва вилик финин рекьер” лишандик кваз кьиле...

20-мартдиз СтIал Сулейманан райондин Эминхуьруьн юкьван мектебда лезги чIа-лай­ни эдебиятдай кьиле фейи олимпиадада республикадин 7 райондай 11-класс­ра кIелзавай 47 аялди иштиракна. Абурун арада СтIал Сулейманан  (22),  Кьурагь, Мегьа­рамдхуьруьн,  Хив  (гьар санай —  6),  Докъузпара (3) ва  Дербент,  Хасавюрт  (гьар  са-  най —  2) районар авай. Мя­рекатда иштиракун патал Ахцегь, Рутул районрин, Дербент, Дагъустандин Огни шегьеррин...

Дагъларин уьлкведин гамарикай сифте делилар “тарихдин буба” Геродотан кхьинра дуьшуьш жезва. Ада вичин кIвалахра Каспий гьуьлуьн къерехрив яшамиш жезвай халкьарикай тешпигь авачир халичаяр хразвай магьир устадрикай хьиз кхьенва. Гьа­къи­къатдани, Дагъустандин гамар храдай сенятдин дувулар виш йисарин тарихдин къатара гьатнава. Устадвилин сирер несилрилай несилрал руьгьдин багьа ивирар яз агакьарзавай. Гъилелди хранвай халичади, пешекарри гьисабзавайвал, инсанрин ута­гъар­...

Виликдай гьар са лезгидиз гьеле аял чIа­валай чи халкьдин надир милли се­нят­кар­ви­лер —  кIарасдал нехишар атIун, яракьар, халичаяр, парчаяр гьазурун  ва ма­са крар таниш тир. А вахтунда лезги хуь­­­ре­ра кIвале­рин цлар ва чил милли нехишар алай халичайралди безетмишдай. КIвалин вири аваданлух, гьакI инсанрин пек-партал, кIвачин  къапар, безекар, гапу­рар ва чукIу­лар, гъаларалди ягъай нехишралди чIугун­вай шейэр...

Гафарин алемдай Якъин тирвал, гафарганра, гьакI илимдин маса ктабра “гьакь тавунвай” аламатар чи чIалахъ тIимил авач. Ил­лаки лексикадин, диалектологиядин жигьетдай а кьил авачир кьван ахтармишунар, гекъигунар, цIийи­ви­лер дуьздал акъудиз жедай мумкинвал ава. Са шак­ни­ алачиз, ибур чи чIалан девлетлувални къадимлувал, кьетIенвални надирлувал успатзавай делилрикай я.   Инал заз чи чIалан бязи нугъатра авай эрте, куьз, кIуькI...

КЪАКЪУН — скамейка, табуретка (и гаф Манкъулидин хуьруьн нугъатда ва Римма Гьажимурадовадин эсерра гьалтзава). КIИРАЦ — еке сарар авай кас (и гаф ТIагьиржалрин хуьруьн нугъат­да ава). ЛАМБУК — гъвечIи кесек, гъвечIи къумбак (и гаф, мисал яз, ТIагьиржалрин хуьруьн нугъатда ава). ЛАНЖ — къуй (колодец) (и гаф Хьиларин нугъатда ва Седакъет Керимовадин эсерра гьалтзава). ЛАХЪУЦ —...

“ЛГ”-дин 10-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз цIарара: Чепкьен. Черпел. Къултух. Рапрап. Иеси. Шегьре. Мерт. Ракьар. Чавуш. Тик цIарара: Птул. Ничхир. Кепкир. Къучи. Алишвериш. ПичIекар. Игит. Рекьуьч. К.Къалажухви

Эминхуьруьн библиотекада хуьруьнвияр — РФ-дин культурадин лайихлу работник, Россиядин журналистрин Союздин член  Алаудин  Гьамидован  “Багьа чил — багьа накьвар” ва Россиядин журналистрин, лезги­ писателрин союзрин член  Хазран  Кьасумован  “ЗуькIуьд булах” ктабрихъ галаз танишаруниз талукьарнавай мярекат кьиле фе­на. ЦIийи ктабрикай, абурун авторрикай куьрелди суьгьбет авуналди, мярекат библиотекадин заведующий  Алла  Буржалиевади  ачухна. Хуьруьн агъсакъалрин советдин член Исмаил...

Чун уях я… Акуна-такуна, кьуьдни алатна. Чи ракIарал Яран сувар-гатфар атанва! ТIебиатда хьиз, инсанрин рикIерани, ниятрани, крарани гзаф цIийивилер кьиле физва. Инсанри уьмуьрдин генгвиликай, мублагьвиликай, яшайишдин къулайвилер артух хьуникай фикирзава. Амма дуьньяда чIулав къуватарни тIимил туш. Дуьньядал эл­къвен­вай вилиз таквадай душман-тIугъвал алат тавунмаз, чун агъзур­ йисара Россиядин са пай, урус халкьдихъ галаз са халкь, са...