Чи ватанэгьлияр — гьар сана Виш агъзурралди лезгияр хайи ерийривай яргъара яшамиш жезвайди, гьакъисагъ зегьметдалди анра гьуьрмет, авторитет къазанмишнавайди фадлай чизва. Гьина аваз хьайитIани, абуру чеб лайихлудаказ, уьзягъдаказ тухузва, гьар са рекьяй дерин чирвилер, алакьунар, агалкьунар, активвал къалурзава, “Лезги” лагьай тIвар виниз хкажзава. Гьа ихьтинбурукай садахъ галаз зун и мукьвара таниш хьана ва чна суьгьбетарна....
И йикъара Кьасумхуьрел чкадин телевиденидин студияда лезгийрин тIвар-ван авай шаир, публицист ва таржумачи Пакизат Фатуллаевадин “Лезги гьарфар” ктабдин презентация кьиле фена. Аялар патал кхьенвай цIийи ктабдикай “элкъвей столдихъ” телевиденидин корреспондент Мизамудин Магьмудова, “Куьредин ярар” медениятдин центрадин регьбер Агьмедпаша Агьмедпашаева, Каспийск шегьерда яшамиш жезвай шаир, рубаийрин устад Саират Агьмедпашаевади, Агъа СтIал-Къазмайрин аялрин “Чубарук” бахчадин тербиячи-методист Тамила...
РД-дин регион идара ийидай центради (ЦУР) алай йисан 12-августдилай 11-сентябрдалди дуьздал акъудай месэлаяр нубатдин сеферда 12-сентябрдиз РД-дин Кьилин ва Гьукуматдин Администрациядин регьбер Алексей Гьасанован регьбервилик кваз веревирдна. ЦIийи агьвалатар, месэлаяр веревирддалди вилик иштиракчийри алатай совещанидин нетижайрай кьабулай къарарар тамамаруникай малуматрихъ яб акална. ИкI, ЦУР-дин регьбер Мегьамедсултан Абдуралимова ихтилатайвал, РД-дин тIебиатдин ресурсрин ва экологиядин министерстводин, Гуниб...
Халкьарин садвал. И гафунин мана-метлеб гзаф деринди ва гегьеншди я. Садвал авачир хизанни, хуьрни, республикани гзаф къазанмишунрикай, рикIин мурадрикай, гьатта гележегдикайни магьрум жеда. Абур масадбурун лукIвилик, гъуьнтIуьник акатда. Тарихдай, гьатта алай аямдин уьмуьрдайни мисалар кIамай кьван гъиз жеда. СССР чукIунин себебрикай садни союзный республикайрин арада авай садвал квахьунихъ галаз алакъалу тир. Татугай гьалар арадал атуник...
Милли чIаларал гьазурзавай газетар, журналар кхьизвайбурун кьадар йисалай-суз тIимил жезватIани, редакцийрин коллективри пешекарвилин везифаяр кьилиз акъудзава, кIелдайбурув изданияр агакьарзава. “Самур” журналдин 4-нумра жавабдар редактор Абдуселим Исмаилован “Табни яракь я” веревирдерилай гатIунзава. Ада исятда РагъакIидай пата ва США-ди Россиядиз малумарнавай къадагъайрин дяведиз, Украинадин миллетбазрин, фашистрин гьерекатриз вичин къиметар гузва. “Шиират” паюна Зульфикъар Къафланован 65 йис тамам...
Лагь зи ярдиз1 Уьмуьрлухда алат тийир хажалат, Сефил кIвализ мугьман я лагь зи ярдиз. Ирид йисуз2 рикIе хвейи аманат3, Вич низ фена? — гьижран я лагь зи ярдиз. Дад чин тийиз, какатай шей недалди, Халкьаризни зи тIвар бедлем4 жедалди, ЧIуру гафар япари[з]5[ван]6 къведалди, Кьиникь гзаф хъсан я лагь зи ярдиз. Сирер-савда7 чна...
Советский хуьруьн — 70 йис КIвал, магьле, хуьр, Ватан — ибур дуьньядин вири няметрилай багьа я. Ата-бубаяр яшамиш хьайи кIвалер-къар, рикIиз чими чуьллер, уьруьшар, яйлахар, къайи булахар, са шумуд архайрин сурар, пак пIирер туна, 1952-1953-йисара Ялцугърин, Филискъарин, Филифгуьне хуьрерин жемятар Ахцегь райондай, Буршимакьарин хуьр Кьурагь райондай Мегьарамдхуьруьн райондин Гуьлгеричай вацIун къерехдал экIя хьанвай, уьленрини кьакьан...
Хайи ва багьа тир лезги чIал чирунин, ам хуьнин, адан михьивилел гуьзчивал артухарунин жигьетдай виликрай хьтин рахунар, кхьинар эхиримжи вахтара малум жезвач. Гьагь-гагь сад кьве аялди телевизордай ван жезвай бязи шиирар кIелиз аквада. Фагьум-фикириз тадай, гьуьжет арадал гъидай хьтин месэлаярни тIимил я. Дугъри я, гьуьрметлу Сажидина “тахта” ва “тахт” гафариз талукь яз “Лезги газетдин” 32-нумрада...
За “Лезги газетдин” 32-нумрадай Сажидин муаллимдин “Тахта” ва “тахт” гафарикай” макъала кIелна. Гьуьрметлу Сажидин муаллимди вичиз и кардин патахъай газет кIелзавайбурун фикирарни чир хьанайтIа хъсан тир лугьун себеб яз, заз жуван фикирарни лугьуз кIанзава. Валлагь, гьуьрметлу Сажидин муаллим, заз “Гьуьрметдин доска” авайвал туртIа, хъсан аквазва. Вучиз ятIа, за агъадихъ лугьуда. Са миллетдихъни михьиз вичин кьилдин...
“Лезги газетдин” 33-нумрадиз акъатай “Жавабар жагъурдай вахт атанва” макъала кIелайла, заз жуван фикирарни кхьиз кIанзава. Газетда кхьизвайда гьи гьалда аватIа милли чIалар, вуч авуна кIандатIа, лагьанвач. За Ахцегьа 1-нумрадин школада кIелна. Кьуд йисуз (1949-1952-йисара) за вири предметар лезги чIалал кIелна. Вад лагьай классдилай предметар урус чIалал кIелиз эгечIна. Лезги чIалал литература, грамматика муькуь тарсар хьиз...
