КIела, чира Гьакъикъатда, Ислам диндин, Шариатдин къанунар-къайдаяр вири инсанрин итижрив кьадай къайдада тайинарнава. ГьикI хьи, Сад Аллагьдиз Вичи халкь авунвай лукIарин итижар, абуруз вуч хийирлу ва вуч зиян ятIа, гьихьтин дуьшуьшра абур квехъ муьгьтеж жезватIа, хъсандиз чизва. Гьавиляй уьмуьрда гьалтзавай гьар са дуьшуьшда гьихьтин къанундикай гзаф менфят аватIа, гьам Аллагьди Вичин тамам камалдалди инсанрин арада...
(Эвел — 34-35, 37-нумрайра) Мадни Къуръанда лагьанва: (4-сура, 58-аят, мана): “Гьакъикъатда, Аллагьди квез аманатар (квел ихтибарнавай шейэр дуьзвилелди) чпин иесийрив вахкун ва инсанрин арада дуван ийидайла, а дуванни адалатлувилелди авун эмирзава…”. Гьадисда къейднава (мана): “Гьакъикъатда, адалатлубур Аллагьдин патав нурдикай тир минбаррал жеда, Мергьяматлудан — эрчIи пата…” (Муслим). Мад са гьадисда лагьанва (мана): “Ирид жуьре ксар...
Ирандай тир профессор Реза Малек-заде онкологиядин хиле машгьур духтуррикай сад яз гьисабзавай. Са сеферда ам маса шегьерда медицинадин рекьяй кьиле физвай илимдин конференциядиз гьазур жезвай. Профессор анал вичин доклад гваз рахана кIанзавай. Адак къалабулух квай, гьикI лагьайтIа, конференциядал адан хейлин йисарин илимдин кIвалахриз къимет гудайвал тир… Ам рекье гьатна. Цавуз лув гайидалай кьулухъ кьве сят...
(Эвел — 34-35-нумрайра) Са гьадисда къейднава (кIваляй экъечIдайла лугьудай дуьа яз): “Бисмиллягьи, таваккалту гIала Аллагьи, ва ля гьавла ва ля къуввата илля биЛлягь”. (Мана): “Аллагьдин тIварцIелди за Аллагьдал таваккул авунва (экъечIзава), авач къуват (чаз) — къуват анжах Аллагьдин патай я”. Мад са гьадисда лагьанва (пудкъанни цIуд агъзур касдикай чеб са гьахъ-гьисабни тахьана Женнетдиз фидай): “Абур...
КIела, чира Адет яз, лезгийри еврейриз ва иудейриз чувудар лугьузва (урус ва лезги чIаларин са бязи словаррани и гафар гьа и къайдада таржума авунва). Амма икI таржума авун, асул гьисабдай, дуьз къвезвач. Гзафбуруз, чувудар (евреяр) лагьайла, ам диндиз хас гаф хьиз жезва. Месела, мусурманар хьиз. Гьакъикъат лагьайтIа, масад я: чувуд -им диндин ваъ, миллетдин тIвар...
Дагъустандин агьалийрин чIехи пай мусурманар ятIани, ички гузвай туьквенар республикада гзаф ава. Къазанжияр артухарунин мураддалди карчивилел машгъул жезвай гзафбуру гьатта яш тамам тахьанвай жаванризни ички маса гузва. Нетижада жегьилрин арадани ичкибазрин кьадар артух жезва. Ичкибазвал, наркомания алай аямдин тIегъуьнрикай я. Адахъ галаз женг тухун патал уьлкведин дережада аваз серенжемар кьабулзава. Амма, гьайиф хьи, абуру аквадай...
(Эвел — 34-нумрада) Сабур авун Исламди сабур авунихъ пуд жуьредин крара эвер гузва: 1.Аллагьдиз итIаатлувал, ибадат авунин карда, та ам тамамдиз ада ийидалди; 2.жув гунагь кардикай хуьнин карда; 3.кьадар-кьисметдин четин крарал гьалтайла. Аллагь — Таалади лагьанва: (3-сура, 200-аят, мана): “Эй иман гъанвайбур! Сабур ая куьне (куь диндал), (сабурзавай куь душмандилай) мадни сабурлу хьухь, ва “сергьятар...
Алатай хемис юкъуз чаз мугьаррам варз (гьижрадин 1442-лагьай йис алукьна). Мугьаррам варз “къадагъа алай кьуд вацракай” сад я ва адахъ кьетIенвилер ава. Абурукай сад, гьадисда къалурнавайвал, рамазандин вацралай гуьгъуьниз мугьаррам вацра хвейи сивер виридалайни лайихлубур я. Гьавиляй гьар са мусурман кас и вацра гзаф сивер хуьз алахъна кIанда. Иллаки кIуьд ва цIуд лагьай йикъара (яни...
Гзаф дуьшуьшра иллаки хуьруьн чкада куьчедай фидай чIавуз хъсандиз дигмиш хьанвай ичер, чуьхверар, маса емишар алай тарарин хилер аквада. Темягьни фида, атIана, дад аквазни кIан жеда. Амма суал арадал къвезва: ихтияр авани? Шариатдин къанунралди — ваъ! Чара касдин багъда, сала авай тарарилай, жугъундилай куьчедихъ акъатнавай хилерилай, анин иесидин разивал авачиз, емишар атIун къадагъа я. И...
И сеферда чна хъсан ахлакьар гьибур ятIа лугьуда. Ингье абур: — сабур авун ва азиятар эхун; — Аллагьдал “таваккул” авун (адак кIеви умуд кутун); — жувалай масадаз артуханвал ва хийир гун кIан хьун; — адалатлувал ва дуьзвал; — регьимлувал; — гьаялувал (намуслувал, вижданлувал); — керчеквал; — жумартвал; — умунвал (регъуьвал, утанмишвал, дамахсузвал). Пис ахлакьрик зулум,...
