Аялвал — им кат-калтугдай, шад, зиринг, уьмуьрдин виридалайни бахтлу, гуьзел бере я. Гьайиф хьи, вири аялрин уьмуьр сад хьиз жедач. Садбурун аялвили абур гъетер хьунихъ ялда. Уьмуьрдин четин, къулайсуз шартIара хьайи, етимвал акур аялрин рикIе лагьайтIа, уьмуьр залан пар яз амукьда. Амма чи гьукумат гзаф мергьяматлуди я: ахьтин аялрин иесивал ийиз, шартIар яратмишиз, уьмуьр экуьди...
2015-йисан 15-майдиз КIири бубадин булахдал, тама яракьламиш хьанвай бандитрин дестеди КIирийрин хуьряй тир, Финский ва Ватандин ЧIехи дявейрин иштиракчи, Яру Гъед ордендин сагьиб Батманов Лукьманан велед, мешебеги Зейнудин яна кьенай. Ам зазни хъсандиз чидай. 1973-йисуз КIирийрин юкьван школада муаллимвиле кIвалахдайла, Зейнудиназ гъвечIи классра тарс гун кьисмет хьана. Ам гзаф шад, уьмуьрдал рикI алай, рахадайла вилер...
Дербентдилай алатайла, Ростов-Баку ракьун рекьин эрчIи пата (Белиждинни Дербентдин арада) гьалтзавай сад лагьай станция Араблинская я. И тIвар адал гьикI акьалтайди я? Вуж я Араблинский? И кардин гьакъиндай къадим шегьердин тарихдин музейра ва ктабханайра са бязи делилар ава. Хейлин малуматар заз вичихъ галаз хьайи суьгьбетда шегьердин тарих чирунал машгъул ксарикай сад тир журналист Гьажи Нажафовани...
Дагъларин хва, лезги шаир, Вун чи чIалан заргар тир, Ачух рикIе михьи хиял Аваз, вун чи жигер тир… Шихмурад Агъакеримов И йикъара Махачкъалада, Р.Гьамзатован тIварунихъ галай милли библиотекада, лезги халкьдин зурба шаир Алирза Саидован экуь къаматдиз бахшнавай гурлу мярекат кьиле фена, ам тешкилайбур Кьиблепатан Дагъустандин жегьилрин Союз (регьбер Равидин Абдурагьимов) ва и библиотекадин къуллугъчияр...
Макъаладин кьил за Мегьарамдхуьруьн 1-нумрадин мектебда лезги чIаланни литературадин муаллим яз кIвалахай Фахрудин Насрединовича, гьар классдиз гьахьайла, саламдихъ галаз “ЧIалахъ рикI куз, чIалаз рикI гуз, икI гьар йисуз, икI гьар юкъуз, хайи чIалай къенин тарс гуз, атанва зун, зи азизбур”, — лугьузвай келимайрай къачунвайди я. Зи суьгьбетни гьадакай я. Кьиле Мегьарамдхуьруьн райондин образованидин управленидин методкабинетдин...
“Дагъустан” химкъуллугъдин отделдин начальник Агьмед Миметмирзоевич Агьмедагъаеваз алатай йисан эхирда республикадин Кьил Р.Абдулатипован Указдалди “Дагъустан Республикадин хуьруьн майишатдин лайихлу работник” лагьай гьуьрметдин тIвар гана. Чна адаз, чи газетдин штатдик квачир мухбиррикайни сад, газет кIелзавайбурун арада машгьурзавай, ам кхьин вичин коллективда ва масанрани тешкилзавай касни хьуниз килигна, ЦIийи йисан нумрада “ЦIийи тIварар — цIийи тебрикар” рубрикадик...
Са кьадар яшар хьанвай, уьмуьрдин уькIуь-цуру дадмишнавай, хуьр-кIвал патал аферин алаз зегьмет чIугур, жегьил-жаванар хсуси чешнедалдини камаллу гафуналди дуьз рекье твазвай агъсакъалар гьар са хуьруьн — кимин абурни я, дамахни. Вахтар къвез алатда, амма инсанди вичин уьмуьрда, вичелай гуьгъуьниз несилриз тур хъсан крар виш йисаралайди рикIелай фидач. Къенин зи суьгьбет гьа ихьтин агъсакъалрикай сад тир,...
Акьалтзавай несилдиз ватанпересвилин тербия гунин карда РФ-дин Президент Владимир Путина 2015-йисан 29-октябрдиз “Россиядин школьникрин гьерекат” тIвар алаз Вирироссиядин аялринни жаванрин общественно-государственный организация тешкилунин гькъиндай Указ акъуднай. Россиядин оборонадин министр Сергей Шойгудин теклифдалди 2016-йисан 1-сентябрдилай кардик кутур “Жегьилрин армияни” (“Юнармия”) винидихъ тIвар кьунвай тешкилатдин са хел я. “Юнармиядин” отделенияр Россиядин вири регионра тешкилнава, штаб-квартира Москвада ава....
Ватандин ЧIехи дяведин 1941-1945 лагьай ва абурулай гуьгъуьнин йисарни я чIехибур, я гъвечIибур патал регьятбур хьаначир. Уьмуьр, Етим Эмина лагьайвал, кIаш илигзавай кIавузардиз элкъвенвай. Я рикIиз, я бедендиз секинвал авачир. Жаванарни, кIвачи чил кьунвай аяларни колхоздин кIвалахрал желбзавай. Итимар фронтда авай, фашистрихъ галаз женг чIугваз, дишегьлияр, аяларни — зегьметдин женгина, колхоздин жуьреба-жуьре кIвалахар кьилиз акъудиз....
Чи тарихда “Хрущевская оттепель” гафар гьатна зур асирдилай гзаф вахт я. Амма гилалдини, зи фикирдалди, ам вучтин сир, аламат тиртIа, адетдин инсанриз ачухарнавачир. “Оттепель” М.Гьажиеван “Урус ва лезги чIаларин гафарганда” “чимивал”, “чими гьава” хьиз къейднава. Тарихда кьиле фейи вакъиайриз ва къе абурукай чи политологар, писателар, критикар рахазвай тегьерриз къимет гайила, аквазва хьи, Хрущеван “оттепель” чимивал...
