Вилериз экв хтана Уьлкведин здравоохраненидин министерстводин телеграм-каналда хабар гузвайвал, Нижневартовск шегьердин округдин больницадин офтальмологри саки буьркьуь хьанвай дишегьлидин вилериз экв хкана. Адахъ катаракта авай, вилин шуьшеяр хьиз аквадай паяр (хрусталики) тамамдиз лацу хьанвай. Заримадин вилерин экв 15 йис идалай вилик зайиф жез эгечIна, амма эхиримжи 6 йисуз ам кьве вилни саки буьркьуь яз яшамиш жезвай....

Гьукуматдин къайдаяр дегиш хьайи­далай кьулухъ демократияди йигиндиз камар къачуз башламишна. Идахъ галаз ала­­къалу яз, муаллимвилин пешедиз фикир гудайбурни тIимил хьана. Мектебар куьтягьай, чпихъ далу, пулар авай аялар хийир къведай чкайра кIелиз физва. Муаллимвилин пеше “престижни туш” лугьуз, и рекьиз ахьтин фикир гузвач. Му­ал­­­лимвал  им акьалтзавай жегьил не­сил­диз­ чирвал, акьул, обществода тухудай къай­­да, культура чирдай рекьерикай...

Гатфар. ТIебиатда лап гуьзел вахтарикай са бере я. Гуьлуьшан юкъуз, 1967-йисан 6-июндиз, Кьасумхуьрел Рамазанов Мурадханан хизанда бицIек хьана. Адал хизандин сагьибди бубайрилай атанвай  аманатлу ирс  авай Мегьамед тIвар эцигна. Мегьамед са тIимил уях, женжел, кьатIунар авай, дикъетлу аял яз чIе­хи хьана. 1-нумрадин мектеб куьтягьна, ам Ленинград шегьердиз фена ва хуьруьн майишатдин Беседский совхоз техникумдик экечI­на....

Алпанрин тарихдай (Моисей Дасхуранвидин “Алпанрин тарих” ктабдай) малум тирвал, IV асирдин эвел кьилера маскутри Алпан килисадин католикос Григорисан чандиз къаст авунай. 335-йисуз Маскутдин пачагь Санесанан эмирдалди Пак Григорис, балкIандин тумунал кутIунна, Каспий гьуьлуьн кьер тирвал галчIурна, кьенай. Гуьгъуьн­лай, маскутар терг авурла, и чкадал Пак Григорисаз килиса эцигнай. И агьвалатдал кьару хьайи за и килисадикай бязи...

Чи халкьдихъ камаллу мисалар гзаф ава. Абурукай сада ла­гьанва: “Куьгьне душмандикай дуст жедайди туш”. И мисалдин мана ачухарун яз, вичин вахтунда (1937-йис) чIехи арифдар СтIал Сулеймана “Душманрикай мукъаят хьухь” шиир кхьена. Анай кIелин: Куьгьне душмандив алакъа Жемир, ам вав дуст жедайд туш. Адан фикир вавди мукьва Хьунухь  адан къаст жедайд туш… Камалэгьли шаирди генани ла­гьанва:...

ЧIехи Гъалибвилин 78 йис мукьвал жердавай РагъакIидай патан Европадин ва гьакI маса континентрин бязи уьлквейра Дуьньядин кьвед лагьай ва Ватандин ЧIехи дявейрин нетижаяр шаклувилик кутазвайбур гзаф жезва. Ихьтин мисалар иллаки Прибалтикадин республикайра, Украинада, Польшада гзаф ава. Гьар садаз чир хьун лазим я, миллионралди къурбандриз рехъ гайи, гзаф кьадар хуьрер, шегьерар, карханаяр ха­рапIайриз элкъуьрай, терг авур...

Алай йисан 1-июндилай “Победа”  авиакомпанияди  сифте сеферда яз Махачкъаладин ва Туьркиядин Анталья шегьердин арада  дуьз рейсер кардик кутада. Идакай Махачкъаладин “Уйташ” аэропортунин пресс-къуллугъди хабар гузва. Къейдзавайвал, рейсер “Boeing 737-800” самолетра аваз ис­лен, хемис ва киш ­йи­къара тамамарда. Алай вах­тунда рейсерин расписание ихьтинди я: Махачкъаладин аэропортунай само­лёт нисинин сятдин 12-даз экъечIда ва Антальядиз сятдин 3 жез­...

19-апрелдиз  Дагъустан  Республикадин  Кьил Сергей Меликова РД-дин Халкьдин ­Соб­ранидин депутатрин ва теклифнавай ­же­миятдин вилик кIелай Чарчихъ агъ­зур­ралди инсанри  яб акална. Региондин регьберди  Да­гъларин  уьлкве  ва  халкь  патал лап важиблу месэлайрикай, авунвай ва ­хъу­вуна кIанзавай крарикай, алакь тавур крар, ахъаяй гъалатIарни къейд ийиз, ла­гьана. Чар къведай са шумуд йис патал кьиле тухвана кIанзавай крар къалурнавай прог­рамма...

Ватандин ЧIехи дяведи, уьлкведин вири халкьарин тарихда хьиз, Чеперин жемятдин уьмуьрдани сагъ техжедай хирер, гелер туна. Тамам тушир гьисабралди, Чепяй фронтдиз кьве вишдалай гзаф итимар рекье гьатна. Дагъустандин ва Азербайжандин военкоматрай фейибурун тIва­рар республикада чапдай акъуднавай  ктабра гьатнава. Лугьуз кIанзавай кьетIи гаф ам я хьи, чна дяведа чанар гайи ва хирер алаз хуьруьз хтай игитар...

Тарихда, уьмуьрда аламатдин, бейнида ацакь тийидай хьтин крар, вакъиаяр гзаф хьа­на,­ гилани жезва. Ватандин ЧIехи дяведин де­­в­ирдани абур тIимил хьанач. Фикирдиз гъваш 1941-1943-йисар. СССР-дин РагъакIи­дай пад (Украина, Белоруссия, Прибалтика, РСФСР-дин областар, районар, шегьерар) фашистрин гъиле авай.  Гитлеран кьушунар Москвадив, Сталинграддив, Грозныйдив, Курскдив агакьнавай. Душмандин “ишта­гьар” мадни еке тир: Бакудал кьван фин. Моск­ва, Ленинград, Сталинград руг...