Дагъустандин Автономиядин — 100 йис Агъзур йисара мавгьуматдин мичIиви­лик­ни зулумдик хьайидалай кьулухъ социализм­дал элячIнавай Дагъларин ватанда амай ви­ри дегишвилерихъ галаз эдебиятдин цIийи­ви­лер тун эвелимжи, чарасуз месэлайрикай сад тир. ЧIехи Октябрдин революциядин девирдалди Дагъустанда вишекай 90-95 кас са­вадсуз тир. ГьакI хьайила, кьилин месэла яз чирвилер гун, кIелиз, кхьиз чирун патал пар­тияди ва гьукуматди всеобучдин (виридаз  кIе­лиз-кхьиз...

Гьакъикъатдикай чуьнуьх хьун, санизни катун мумкин ту­ширвал, ам аквазвай вилерни акьализ жедач. Межид  Гьажиев   ДатIана вирт кIватIа жуван Ватандиз, Ваз вирт гузвай цуьквер пузмиш тавуна. Шихнесир  Къафланов   Хъуьруьн тийидай инсан, яд кьурай булах хьиз, мешребсуз жеда. Буба  Гьажикъулиев   КIеве гьатай чIавуз ичкидин дустар яргъал жеда. Абдулбари  Магьмудов   Лекьре женгина жуьрэтлувал квадардач. Алирза ...

Милли пресса Алатай асирдин сифте кьилера Урусатда­ Октябрдин инкъилаб гъалиб хьунихъ галаз алакъалу яз уьлкведа советрин власть тешкилиз гатIунна. Сифтегьан цIуд йис четин­диз акъатна. Идаз граждан дя­ведини екез таъсирна. Дагъустан АССР-да анжах 1929-йи­суз­ районар тешкилна. Савадсуз, кесиб къа­­­тар­ гъавурдик кутунин карда прессадихъ авай метлеб чиз 1931-йисуз районра милли чIа­ларал газе­тарни акъудиз эгечIна. Абурук кваз Кьурагь...

Зи суьгьбет дуьньядиз машгьур оперный манияр тамамардай чIехи артист Д.Хворостовскийдикай я. Ам Аллагьдин патай пай ганвай хьтинди тир. Буйдиз кьакьан, гуьрчег кIалубрин, рикIи чIугвадай акунар алайди. Лугьудайвал, уьмуьрдин са пайни тахьанмаз, гайиди хьиз, Аллагьди вахчунни авуна. Рекьидайла, адан 55 йисни хьанвачир. Кьилин мефтIедик рак азар акатнавай. Фалужди янавай са гъил бедендал кутIунна, манияр лугьун акъвазардачир...

Къадим заманайрилай инихъ ахцегьвияр халкьдин сеняткарвилел машгъул хьайиди я. Дишегьлийри къизилверекьдин, гимишдин гъаларалди нехишар атIудай, гамар, халичаяр ва маса затIар храдай, магьут (сукно),  лит, кIвачин къапар гьазурдай. Ахцегьви итимрин кьилин кеспияр металлдикай затIар авун, кIарасдал нехиш атIун, эцигунрал машгъул хьун тир. Гьар са кеспи ирс яз къвезвай.  Амма виридалайни гзаф ина вилик фенвайбур гамар хрун...

Дуьньядин  классик  Ильяс  ибн  Юсуф  Низами  Генжевидикай,  ам и ва я маса халкьдин векил я лугьуз, гьуьжетар, рахунар кьиле­ физ, гзаф вахтар я. Эхирни, чи къенин аямдин  илимдинни эдебиятдин зурба векилрин ахтармишунар, гекъигунар, тарихрин сирера къекъуьнар себеб яз, шаирдин ери-бине, чIварахар лезги тайи­фадин векилрикай тирди су­бутнава (А.Къардаш, А.Мир­зе­бе­гов, Т.Айт­беров, П.Фатуллаева ва мсб). Амма са кар...

1. Газетриз ва журналриз кхьизвай кас. 2. Виликдай цан цадай алат. 3. Це лагьай рушахъ акалдай тупIал. 4. Шаирди вичин рикIиз жезвай таъсирар къалурдай эсерар. 5. Кхьинар ийидай алат (урус гаф). 6. Мегьарамдхуьруьн районда са хуьр. 7. Папан вах. 8. Малдин гардан ягъ тавун патал викIинал эцигдай лит. 9. Чертежар чIугвадай алатрин комплект (урус гаф)....

1991-йис. Ам пара зурба ва мусибатдин ва­къиаяр кьиле финалди тарихда гьат­на.  Дуьньяда­ виридалайни зурба уьлкве тир Советрин Союз ­чу­кIурна. Гьа и чIавуз, 1991-йисуз, Да­гъларин ­уьл­­­кведа, Махачкъалада, кьве касди  —  Магь­му­дов   Мегьамеда   ва  Велиев   Небиди   “Мавел”  тIвар алаз хсуси чапхана ИПП (издательско-полиграфическое предприятие)  ачух­на.  Базардин эконо­ми­­­кадин къурулушар арадал гъизвай, бягьсинин, гьуьжеткарв­илин (конкурентвал, мо­но­по­лия) ерли ку­туг тавур...