Алай йис СтIал Сулейманан тIва­рунихъ галай район патал кье­тIен­ди я — майдиз ХХ асир­дин Гомер, Дагъустандин халкьдин ша­ир СтIал Сулейманан 150 йис тамам хьун шад гьалара къейдна. Ок­тя­брдиз райондин 90 йисан юбилей кьиле тухуниз талукь мярекатриз алай вахтунда гьазурвилер аквазва. Районда чпин лишанлу йи­къар-юбилеяр­ къейд авур ва ийиз­вай машгьур ксар —  муал­лимарни алимар, шаирарни писателар…...

И йикъара Ахцегь райондин администрацияда райондин кьил Осман Абдулкеримован регьбервилик кваз райондин 90 йисан юбилей къейдунин гьазурвилер акунин гьакъиндай тешкиллувилин комитетдин заседание кьиле фена. Идакай «Лезги газетдиз» райадминистрациядин пресс-къуллугъди хабар гузва. Тешкиллувилин комитетдик райадминистрациядин идарайрин, къурулушрин са жерге жавабдар къуллугъчияр акатнава. Юбилейдин мярекатар веревирдуниз талукь заседанидал райондин кьилин заместитель Алмас Шуаева тешкиллувилин комитетдик квай векилар...

2000-йисан 12-августдиз Баренцево гьуьле цин кIаникай фидай “Курск” тIвар алай атомный луьткве батмиш ва 118 касни телеф хьанай. Абурухъ галаз зи гъуьлни. Адалай инихъ 19 йис алатнава, амма чи рикIе авай хирер къени сагъ хъжезвач, абуру ара-ара чпикай хабар гузва. Мамед  Гьажиева  Хуьруьгрин хуьруьн юкьван школада 1-классдилай чешнелудаказ кIелна. Ада вичин юлдашризни тарсарай куьмекар гудай....

И мукьвара зун Миграгъа вичин амледин (миресдин) хцин мехъерал Москвадай хтанвай, фадлай отставкада авай майор  Шемседин  Зейнединович  Эсетовал  дуьшуьш хьана. Чун чаз чиз гзаф йисар тир­тIани, икI мукьувай санал ацукьна, инсанрин кьисметар, дуьньядин вакъиаяр тупIалай ийидай мумкинвал хьанвачир. Шемседин Агъа Миграгъа хуьруьн зегьметчияр тир Зейнединанни Дуьран хизанда (абуру 12 аял — 9 хвани 3 руш...

Кьиблепатан Дагъустандин тарихдиз талукьарнавай мад са хронограф винел акъатнава. Лезги хуьрерин тарихрикай, XVI-XVIII виш йисара ана кьиле фейи вакъиайрикай малуматар гузвай и хронограф араб чIалалди туькIуьрнавайди я. Адан са пай 1788-йисан октябрдин вацра кхьенвайди къалурнава. Икьван гагьди тарихчийри тахминан я лагьанвай вакъиаяр и хронографда авайвал ва гегьеншдиз къелемдиз къачунва. Арабдалди кхьенвай текст урус чIалаз элкъуьрнавайди...

Тарихчийри къейдзавайвал, чи йикъарин Кьиблепатан Дагъустандин ва Кеферпатан Азербайжандин мулкарал VI-XIII асирра Лакз (Лакзан, Лекия, Лакзистан) тIвар алай пачагьлугъ хьана. И къадим уьлкведикай малума­тар гузвай тарихдин кхьинрин чешмеяр тIи­мил ава. Юкьван виш йисарин авторрин кIва­лахра Лакзидин меркездикай са гафни лагьанвач. XX асирдин бязи тарихчийри (мисал яз,  А.Е. Криштопа. “XIII-XV асиррин Да­гъустан”) ЦIа­хур Лакзидин меркез яз...

Къад йис идалай вилик международный бандитрин тешкилатрин гьужумар алуддайла, абур чеб атай терефдихъ чукур хъийидайла, Да­гъустандин халкьари ва Россиядин армияди чеб сад тирди, уьлкведин аслу туширвал хуьн патал женгиник экечIнавайди къалурна. Сифте нубатда террористрин хура чкадин агьалияр ва ополченцияр акъвазна. Абурукай сад 1999-йисуз Ботлих райондин военкоматдин комиссар, алай вахтунда республикадин воен­коматдин отделдин начальник Муртуз Идрисов...

Чапхунчивилин, гьукум гъиле кьунин, цIийи пачагьлугъ арадал гъунин чIуру къастар рикIе аваз ва хабарсуздаказ Дагъустандин чилел Шамил Басаеван ва Хаттабан яракьламиш хьанвай дестеяр атай вахт, са рахунни­ алач, чи гзаф ватанэгьлийрин ри­кIелай фенвач. Абуру чи ислягь хуьрера, ше­гьерра халисан дяведик­ цIай кутунай. Ахпани­ тестикь хьайи­вал, абурун иш­тягьар гьа чпихъ хьтин чIуру ния­тар авай са бязи...

И йикъара Мегьарамдхуьруьн райондин кьил Фарид Агьмедова кьилдин месэлайрин патахъай агьалияр кьабулунин нубатдин серенжем кьиле тухвана. Идан гьакъиндай райадминистрациядин пресс-къуллугъди хабар гузва. И сеферда Мегьарамдхуьряй, Оружбадай, Гилийрилай ва Билбил-Къазмайрилай 8 агьали райондин регьбердин кьилив атана. Асул гьисабдай абурун дердияр кIвалахал тайинарунихъ, чилерин участокрин документар туьхкIуьрунихъ, яшайишдин кIвалер эцигун патал чил чара авунихъ, яшайишдин шартIар хъсанарунихъ…...