(2021-йисан 19-февралдиз Кьасумхуьрел кьиле фидай лезги чIалан илимдинни тежрибадин IХ лагьай конференциядихъ галаз алакъалу яз) Лезги чIалан кхьинрин, орфографиядин бине кутур тарихдин зурба чешмейрикай сад тир Къазанфар Зульфикъарован “Куьредин азбука” (1871-й.) ктаб чапдай акъатайдалай инихъ цIи 150 йис тамам хьанва. ЧIалан грамматика ахтармиш тавунвай девирда акъатай ктаб гележегдин илимдин ахтармишунрин дараматдин бинеда гьатай мягькем къван...
Кьеан Агъамирзе эфенди: тарих ва цIийи делилар Къенин жегьилривай, XIX асирдин кьвед лагьай паюна яшамиш хьайи лезгийрикай савадлу ва машгьур ксар вужар тир лагьана, хабар кьуртIа, мумкин я, абуру Етим Эминанни Алкьвадар Гьасан эфендидин тIварар кьун. Маса тIварар абуруз бажагьат чида. Амма гьа девирдин инсанриз, гьелбетда, савадлу ва машгьур лезгийрин маса тIварарни чидай. Ахьтинбурун арада...
Ван авуна Эхиримжи йисара “Лезги газетда” чи чIал хуьнин, ам гуьгъуьнлай къвезвай несилрал саламатдиз агакьарунин жигьетдай гзаф макъалаяр акъатзава, кьилдин ксари чпин фикирар раижзава, меслятар къалурзава. Зазни жуван къейдер теклифиз кIанзава. Мукьвара газетда лезги чIал хуьдай махсус фонд арадал гъунин месэла куднавай. Эхь, ихьтин фонд чарасуз хьана кIанда. Ам икьван чIавалдини авайтIа, мадни хъсан тир....
Лекьре чилер чалдач, гъуьрчда къушарал. Куьре МЕЛИК Вуна са чан, я туш са виш гуналди, Камалсуздахъ гьая, эдеб, ар жедач. Ялцугъ ЭМИН ТIебиатдин гуьрчегвили инсан бейгьуш ийида. Назир АГЬМЕДОВ Дустарин тариф авун кьулухъ тур вуна, Гьахъ гъиле яхъ, гьадахъ далу акала. Мирзе АЛИ Инсандин крарин ва фикиррин зарблувал адан рикIин гьерекатдилай аслу я лугьуда....
Чаз фадлай таниш ахцегьви Магьмудов Надир бубадихъ галаз чун и мукьвара Дербентдай хкведай рекье, ЦIийи Макьарал дуьшуьш хьана. Ам патав гвай Советскийдал, вичин кIвализ хъфиз рекьел акъвазнавай. Патав машин акъвазарна, таниш ватанэгьлияр акур ам гзаф шад хьана. “Нисинин вахт я, къулал къе жува гьазурнавай хъсан къавурмани ала. КIвализ илиф тавунмаз, валлагь, за куьн гьич санизни...
Чи юбиляр Хайи халкьдихъ, чIалахъ рикI кузвай инсанар чахъ икьван чIавалдини хьана, къенлай кьулухъни хъжедайдахъ зун кIевелай инанмиш я. Ихьтин фикирдал зун чахъ чпин уьмуьрдин чIехи пай акьалтзавай несилдиз хайи чIал кIанарай, абур ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишай, гележег патал зегьметар чIугур ва и кар давамарзавай ксар хьуни гъизва. Эхь, чун къе чIал квахьуникай къурхулувал авай девирда...
Алатай гьафтеда Сулейман-Стальский райондин ЦIийи Макьарин хуьре Дагъустандин культурадин лайихлу къуллугъчи, Урусатдин писателрин ва журналистрин союзрин член, “Шарвили” фондунин, Гьажибег Гьажибегован премийрин лауреат, инженер-механик, марифатлу, мугьманперес хизандин кьил, кьуд хцин, хтулрин, птулрин буба, Кьиблепатан Дагъустанда гзафбуруз шаир яз чизвай Шагьабудин Нурдинович Шабатован 70 йисан юбилей хуш гьалара къейдна. Адаз и шад вакъиа тебрикиз Сулейман-Стальский райондин...
* * * Гьуьрметлу Арбен Къардаш! Шаир Муграгъ Салахъан — Мегьединан хва! Ви тIвар, ви кар, алакьунрин нев — нефес, инсанвилинни гъейратлувилин дережаяр газет кIелзавайбуруз фадлай малум я. Са кар тикрар тавуна жедач: ви тIварцIи чи миллетдин тIварцIелни аферинринни алхишрин, тарифринни дамахдин телер, гьиссер, кесер гъанва, гъизва, инлай кьулухъни гъида! Ви илгьамдин алем Каинат кьван...
Ван авуна “Лезги газетдин” 5-нумрада литературадин отделдин редактор Мердали Жалилова чIехи алимар тир Гьажи Гашаровахъ ва Къурбан Акимовахъ галаз Етим Эминакай Мансур Куьревидин ктабдикай авунвай суьгьбетди кIелзавай ксарин фикир дериндай желбзава. Чаз Етим Эмин мукьва авунвайди хушдаказ кьабулнава. ЦIийи ктабди чи халкьдик руьгь кутазва. Сифте яз ахтармишай Гьажибег Гьажибеговалай эгечIна, инал за вирибурун тIварар такьуртIани,...
“ЛГ”-дин 5-нумрадиз акъатай сканворддин жавабар: Дуьз цIарара: Пеленг. Межевир. Деве. Зегьер. Фил. Тепе. Ипри. Гьасанбегов. Гуьзгуь. Кума. Спорт. Артур. Мирг. Кьиса. Кьегьалвал. Маргъал. Тик цIарара: Легьзе. Менефис. Дарги. Нагъв. Этег. Патахъар. Кьуьк. Гьис. Нет. Гуж. Паркьул. Кабул. Ргал. Аям. ТуькIуьрайди — К.Къалажухви
