Готфрид (Жабраил) Алиевич Гьасанов. Дагъустандин пешекар музыкадин медениятдин бине кутур кас. Готфрид Гьасанов машгьур Алкьвадар Гьасан эфендидин тухумдин векил я. Советрин чIехи композитор, пианист, муаллим, акьалтIай бажарагъдин сагьиб. Гьеле 8 йис хьанвай аял яз, ада фортепиано ягъиз чирна, 12 йис хьайила, жаванди хсуси эсерар кхьизвай. Ленинграддин гьукуматдин консерваторияда кIелзавай йисара Готфрид Гьасанова, Махачкъалада концерт гуналди, вич алакьунар авай музыкант ва кар алакьдай тешкилатчи тирди ашкара авуна.
КIелна куьтягьайдалай кьулухъ Дагъустандиз хтай пешекарди республикада музыкадин рекьяй сад лагьай училище кардик кутунин (Буйнакск шегьерда, 1926-йис) теклиф гана, Махачкъалада лагьайтIа, музыкадин техникум арадал гъана. Ам къени чи машгьур ватанэгьлидин тIварцIихъ гала.
Малум тирвал, Готфрид Гьасанова Дагъустанда музыкадинни этнографиядин рекьяй сад лагьай экспедициядиз регьбервал гана, 100-дав агакьна халкьдин манияр, 120 шииратдин чIалар кIватIна. Гуьгъуьнлай абур адан илимдин ва яратмишунрин кIвалахрин бинеда гьатна. 1927-йисуз композиторди «Дагъустандин кьуьлердай макьамар — зуьрнедал тамамарзавай 12 лезгинка» кIватIал ва «Аваррин манияр» илимдин кIвалах чапдай акъудна.
Готфрид Гьасанов Дагъустандин «Хочбар» тIвар алай сад лагьай операдин, аялрин «Карачач» балетдин, «Дагъустандин жигитар» ораториядин, фортепианодин кьве концертдин, симфониядинни камерный эсеррин, хейлин манийрин, романсрин автор я. Ам кьве сеферда Сталинан премиядиз, «РСФСР-дин искусствойрин лайихлу деятель», «ДАССР-дин искусствойрин лайихлу деятель» тIварариз, «Гьуьрметдин лишан», «Зегьметдин Яру Пайдах» орденриз лайихлу хьана.
Дагъустандин музыкадин меденият вилик финиз Г. Гьасанова екедаказ таъсирна. Ада гьакIни дагъустанви бажарагълу композиторрин, музыкантрин са десте арадал гъана, абурун арада С. Агъабабов, М. Кажлаев, Ш. Чалаев ва масабур авай. 1955-1962-йисара Дагъустандин композиторрин союздиз регьбервал гайи Готфрид Гьасанов 1965-йисуз рагьметдиз фена, ам Тарки-Тау дагъдин ценерив кучукнава.
И йикъара Махачкъалада, СтIал Сулейманан тIварцIихъ галай паркуна, РСФСР-дин халкьдин артист Наби Дагирован экуь къамат эбеди авунин лишан яз, адаз эцигнавай бюст ачухна. И вакъиадиз талукьарнавай мярекатдал РД-дин Гьукуматдин Председателдин заместитель Муслим Телякавова ада Дагъустандин сад лагьай опера арадал гъана лагьана, СМИ-риз акъатай макъалайра Дагиров Дагъустандин пешекар музыкадин бине кутур кас я лагьана къейднава.
Дагъустандин Гьукуматда тарихдиз талукь бязи вакъиаяр гьакъикъатдихъ галаз кьан тийидайвал раижзавайбур авайдакай за садрани кьведра кхьенач. Дагъустандин пешекар музыкадин бине кутурбурукай рахадайла, вучиз Готфрид Гьасанов рикIелай алудзава? ТахьайтIа, ам Дагъларин уьлкведин медениятдин машгьур векилрин тахтунай гадарнавани?
Вуч аватIа чидани? Заз мукьвал-мукьвал аквазва хьи, лезгияр кьасухдай къерехдиз ийизва, рикIелай алудзава, тарихдин чинрай михьиз акъудиз алахъзава. Дуьшуьшдин кар яни? ТахьайтIа, «тарихдин амнезия» яни?
За РД-дин Гьукуматда республикадин вилик-кьилик квай векилар патал тарихдин вакъиайрикай гьакъикъатдихъ галаз кьазвай малуматар, къейдер гьазурдай махсус комиссия арадал гъун теклифзава. СМИ-рикай рахайтIа, вични гьукуматдинбурукай, абурукай бязибуру чиновникри вуч лугьузватIа, гьам гузва, ахтармишзавач, гекъигзавач. Белки, вахтни авач жеди, абурун къаст тайин са малумат жезмай кьван фад «лентадиз» гун я.
Тарихдин вакъиайрик дегишвилер кухтадай, абурукай рахадайла, гьакъикъатдихъ галаз кьан тийизвай малуматар раиждай ихтиярар садазни авач. Гьукуматдизни икI авун кутугнавач. Вични – гзаф миллетар яшамиш жезвай чи республикада.
Ханжан Къурбанов,
тарихчи
