«Исламская нау­ка: самоуправление личности» ва «Ис­ламская психология: самоуп­равление личности» кьве паюникай ибарат тир мо­нографиядай чи ва­танэгьли, алим, экономикадин илимрин доктор­, про­фессор, психолог, магистр­, ис­лам­дин би­не­дал­лаз психологиядин ва само­уп­равленидин мес­э­лайрал машгъул Гьами­дуллаев Мугьаммад Букар Нагъметулаевич («Яшайишдинни экономикадин ах­тармишунар» номинацияда) Гьажи Махачеван пре­миядиз лайихлу хьанва. Гьажи Махачеван пре­миядин лауреатриз Москвада 585-пробадин къизилдикай гьазурнавай медаль ва пулдин пишкеш гузва. Ме­даль гьазурун яргъалди финихъ галаз алакъалу яз 2024-йисан премия и мукьвара вахкана…

Государстводин, сиясатдин ва общественный деятель, алим, меценат Гьажи Махачева илимдин, образованидин ва культурадин хилера зегьмет чIугвазвай ксари кутазвай лайихлу пай къейд авунин, абуруз куьмек гунин ва абурун руьгь хкажунин макьсаддалди 2000-йисуз арадал гъайи фондуни конкурс гьар кьве йи­са­лай 5 номинациядай (ху­дожественный лите­ра­ту­ра, искусство, тIебии ва технический илимар­, гуманитарный илимар, яша­йишдинни экономи­ка­дин ахтармишунар)­ кьиле тухузвайди, бажа­рагълу жегьилриз сти­пендияр, грантар гуз­вай­ди, жуьреба-жуьре мярекатар тухуникни къуьн кутазвайди рикIел хкиз кIанзава. Премия гунин къарар фондунин правлениди кьабулзава, гьа са вахтунда илимдин ва яратмишунрин кIва­лах, жемиятдин фикирни гьисаба кьазва. ИкI, алатнавай йисара фондуни цIудралди алимриз, культурадин деятелриз куьмекар, жегьил дагъус­танвийриз уьлкведин ва дуьньядин машгьур вузра образование къачудай, кандидатвилин ва докторвилин диссертацияр хуьдай мумкинвал гана.

Мугьаммад Букар Нагъ­метулаевича, Махачкъалада вичи арадал­ гъайи Академиядин (Академия самоуправления и развития личности) ректорвилин везифайрилай гъейри, ДГУ-дин ва ДГТУ-дин «Менеджмент» кафед­райрин профессор яз, республикадин Муфтиятдин патав гвай илимдин ва образованидин къурулушда теологиядин магистрдин дережа аваз активнидаказ зегьмет чIугвазва, лекцияр кIелзава.

Премиядиз лайихлу хьанвай адан монография «Литрес» онлайн-сервисди 2024-йисуз кьиле тухвай ахтармишунрин нетижада Россияда виридалайни хъсанди яз гьисабайдини рикIел хкиз кIанзава. Алимри тестикьарзавайвал, «Исламдин илим» ва «Исламдин психология» гьар са мусурман, иллаки жегьилар патал, кхьенвай чIални регьятдаказ гъавурда акьадай къиметлу ктабар я. Дуьньяда гьар жуьредин вакъиаярни дегишвилер кьиле физвай секинсуз девирда вичелай алакьдай жуьредин крарик кьил, къуьн кутазвай инсан яз, уьмуьр илимдин рекьиз, гьа са вахтунда, гьар са мусурман патал хийир хкатуникайни­ фикирна, вичиз чизвайди амайбурузни чируналди, Аллагьдин суваб къазанмишиз алахънавай М.Б. Гьамидуллаева гьар садал гъавурда акьадай тегьерда диндин ва светский илимрин бинедаллаз малуматар агакьарнава. И жуьреда эгечIунин мисалар, заз чиз, дуьньяда мад авач. Гьа икI, «Исламская наука: самоуправление личности» (1-пай) ктабда Къуръандай 100-далай виниз аятар ва сураяр гьатнава, гьа са вахтунда ана светский илимрин «гафни лагьанва», яни кIелзавайди диндин ва светский илимрин бинедаллаз гъавурда твазва. Им ктабдин кьетIенвал я. Мадни, кьилинди. Чавай, яни инсанривай, са акьван четин тушиз маса кас идара («уп­равление») ийиз­ жезва. Амма жуван мумкинвилер  тамамдаказ ачухарун патал жуваз таъсир авун четин я. И месэлайрал мадни хъсандиз фикир желбзава ва абурай кьил акъудиз куьмекзава «Исламская психология: самоуправление личности» (2-том) ктабди.

Мугьаммад Букар Нагъметулае­вича мягькем камар гьеле советрин девирда къачуна. Ам промышленностдин хиле идара авунин къайдаяр ва къурулушар хъсанаруниз талукьарнавай 200-далай виниз пуб­ликацийрин, монографийрин, гьакI­ни, винидихъни къейднавайвал, исламда (личностдин потенциалдин самоуправленидай) са шумуд ктабдин автор, Россиядин «М­енеджмент-2001» конкурсда – «Про­мыш­ленность», 2003-йисуз Ви­рироссиядин «Йисан инженер» кон­курс­да «Инженервилин экономика» номинацийрин лау­ре­атвилин дипломдин са­гьиб я. Советрин девирда кIелунар акьалтIарай вири жегьилриз хьиз, адазни направление гана. 1976-йисуз Бакуда политехнический институт акьалтIарна, промышленный производстводин тешкилатчивилин пешекарвал къачунвай жегьил Пензадиз рекье туна. Ана оборонадин хилен заводра механиквилелай заводдин коммерциядин директорвилин къуллугъдал кьван хкаж хьана. Оборонадин хиле гьазурай изобретенидай ам медико-технический илимрин академиквилин тIварцIиз лайихлу хьана. 1996-йисуз М.Б. Гьамидуллаев Пензадин «Автомедтехника» заводдин директорвиле тайи­нарна. Ина кIвалахдайла, заводда акъудзавай тадарак (промышленно-пра­чечный комплект) 2000-йисуз Россиядин «Виридалайни хъсан 100 товардик» акатнай. РФ-дин Госреестрда ада оборонадин ва медицинадин техникадин хилерай арадал гъанвай са шумуд шей (изобретение) регистрация авунва.

КIвалахдивай къерех тахьана, чи ватанэгьлиди­ Москвада С. Орджоникидзедин тIварунихъ галай уп­равленидин институтда илимрин­ кандидатвилин диссертация (1988-йис) хвена. 1997-йисалай­ ам производство тешкилунин илимдин ва тежрибадин международ­ный акаде­мия­дин член-кор­рес­пондент я. 1998-йисуз Москвадин С. Орджони­кид­зедин тIва­рунихъ галай управленидин институтда докторвилин диссертация хвена, экономикадин илимрин тIвар къачуна. 1999-йисуз ам — РФ-дин лайихлу машиностроитель, 2000-йисузни экономикадин, финансрин ва менеджментдин профессор лагьай тIварариз лайихлу хьана. Президентдин программадай гьа йисуз Испанияда, Италияда, Германияда менеджментдай тежриба хкажна. 2007-йисуз ам Пензадин областда Дагъустан Республикадин патай Векилвиле тайинарна. Жавабдар къуллугърал алаз, илимдин кIвалахарни кхьиз гьикI алакьзава лагьай суалдиз ада куьруьдаказ жаваб гана: «Зун тешкилатчи я. Тешкилатчидин кьилин везифа кIвалахдай тегьер, къайда къалурун, кIвалах «эцигун» я. И везифа дуьздаказ тамамариз алакьайла, гьар са кар регьятдиз кьилиз акъудиз ва адахъ хъсан нетижа жеда. Идалайни гъейри, рикIе ният хьана кIанда, гьар са кар кьилиз акъудун патал и шартIуни куьмекда».

Конкурсдин лауреат хьуни, М.Б. Гьамидуллаева илим вилик ту­хуник галатун тийижиз вичин пай кутазвайвилин хьиз, адан дерин чирвилериз, яргъал йисарин зегьметдиз, тежрибадиз лайихлу къимет гузвайдан гьакъиндайни шагьидвалзава. Ам Вирироссиядин общественный тешкилатди «Трудовая доблесть России» лишандин, общественный признанидин «Честь и гордость Дагестана – Золотой орёл» кьилин ордендин сагьибни я. Къуй мадни агалкьунар хьурай бажарагълу алимдихъ.

Рагнеда Рамалданова