Айдунбег Камилован — 85 йис

Айдунбег Камилов. Артист, диктор, мухбир, шаир, таржумачи, радиопередачайрин, макъалайрин, очеркрин автор. Адан тIвар чин тийидай кас лез­гийрин арадай бажагьат жагъида. И дуьньядал яша­миш хьайи са куьруь уьмуьрда Айдунбег Ширинбе­говичалай несилрин рикIера дерин гел таз алакьна.

Айдунбег Камилов Ватандин ЧIехи дяве гатIунай 1941-йисан 24-февралдиз лезги эдебиятдин диб кутурбурукай сад тир бажарагълу ашукь ва шаир Саидан ватан тир Кьуьчхуьррин хуьре дидедиз хьана. Ина Камиловрин хизан 1948-йисалди яшамиш хьана. Ватандин ЧIехи дяведилай гуьгъуьниз дагълух районрин гзаф агьалияр арандиз эвичIиз гатIунна. Маллахалил тIвар алай хуьре (гилан Дербент райондин Нуьгди)­ Айдунбеган диде-бубадин мукьва-кьилияр авайвиляй Камиловрин хизан гьаниз куьч хьана.

– Сифтегьан чирвилер къачурдалай кьулухъ Айдунбег Белиждин юкьван мектебдиз фена­, ана 10-класс акьал­тIарна. Адаз вири тарсар лап хъсандиз чидай. Амма виридалайни гзаф ада макьаматдихъ ялдай. Белижда а чIавуз театрдин сегьнеяр къалурдай, Медениятдин кIвале гьевескар артистрин десте кар­дик квай. Манияр лугьунал рикI алай Айдунбег датIана гьаниз фидай, – рикIел хкизва бажарагълу манидардин чIехи стха Агъаширина.

Жегьилдин алакьунар такуна амукьнач. Мектеб­ акьалтIарайдалай кьулухъ ам СтIал Сулейманан тIва­рунихъ галай музыкадинни драмадин театр­диз кIвалахал кьабулна. Хуьруьг Тагьиранни Къияс Межи­дован «Ашукь Саид» пьесада Камилов эпизоддин гъвечIи ролда къугъвана, гафар галачир и ролди адан вилик еке мумкинвилер ачухна. 1960-йисуз «Ашукь Саид» тамаша Дагъустандин эдебиятдинни харусенятдин Декададин йикъара Москвадин сегьнедилайни къалурна. Декададин иштиракчийрин жергейра 19 йис хьанвай Айдунбегни авай.

Декададай хтайдалай кьулухъ Айдунбег Камилова кIевелай артист хьун кьетIзава ва гьа и 1960-йисуз ам Бакудин театрдин институтдик экечI­зава. Ина Айдунбег Ширинбеговича 1964-йисалди кIелзава. Пуд лагьай курсуниз акъатайла, жегьилдин муал­лимрикай сад тир профессор Мегьди Мамедова Айдунбег Камиловазни адахъ галаз са курсуна кIелзавай Фетягь Къурбановаз Бакудин академиядин театрда кIвалахал теклифзава ва абуру театрда зур ставкадал кIвалахиз гатIунзава. Азербайжан чIал лап хъсандиз чизвай Айдунбегаз, Бакуда акъвазна, йигин камаралди вилик фидай мумкинвилер авай, амма хайи ватандихъ рикI кузвай жегьилдин намусди а кIвалах кьабулнач. КIелна куьтягьайдалай кьулухъ Камилов ватандиз хтана ва Лезгийрин СтIал Сулейманан тIварунихъ галай музыкадинни драмадин театрда кIвалахал акъваз­на, амма и театрдин сегьнедал кIвалахун адаз кьисмет хьанач. Са тIимил вахт арадай фейила, жегьилдиз Советрин  Армиядин жергейриз эвер гана. Ватандин вилик буржи тамамарна, са йисалай (а чIавуз кьилин тагьсилдин диплом гъиле авай ксари кьушунрин жергейра къуллугъзавайди са йис тир) кIвализ хтайлани, Айдунбег театрда акъваздайвал хьанач. И чIавуз Дагъустандин радиоди лезги чIалалди передачаяр кьиле тухудай конкурс малумарна ва Камилов ана гъалиб хьана. 1966-йисуз Дагъустандин радиодиз диктор яз кIвалахал фейи Айдунбег Ширинбег­овича 25 йисуз ана зегьмет чIугуна. И йисара ам лезги халкьдин арада неинки са диктор, гьакI манидар ­хьизни машгьур хьана. Бажарагълу манидарди вичин гьич маса­ садазни тешпигь авачир, акадар тежедай­ гужлу баритондин сесиналди тамамарай («Нянин хийир» (чIалар ва гьава – Асеф Мегьмананбур), «Дагъустан» (чIалар – Айдунбег Камилованбур, гьава – Падишагь Киберованди), «Яраб зи яр вуж жедатIа?» (чIалар – Алирза Саи­дованбур, гьава – Асеф Мегьмананди), «Лезги чилер» (чIалар – Ибрагьим Гьуьсейнованбур­, гьава – Мегьамед Гьуьсей­но­ванди), «Ша, Эмирбег, ша» (чIа­лар – Казим Казимованбур, гьава – Эмирбег Эмирбегованди…), халкьдин («Къаварилай къаваралди», «Пейкер баха», «Билдир беневша», «Алагуьз­ли»…) ва гзаф маса манияр чIехи несилрин рикIелай къени алатнавач. Санлай къачурла, Дагъустандин радиодин фондара Айдунбег Камилова тамамарзавай 60 мани ­хуьзва. Эгер чун адан шииратдикай рахайтIа, къенин юкъуз адан тек кьве ктабдиз — «Кьуьчхуьр Саид» ­поэмадизни (Махачкъала, 1980), «Лезгияр зи…» шииррин кIватIалдиз (Махачкъала, 2007) экуь дуьнья акунва. Амма адан са кьадар шиирар, радиопьесаяр ва гзаф маса эсерар, гьайиф хьи, къени гъилин хатIара ама.

Еке къуллугърал алай ксарин вилик гардан  кIир авун, тIварарихъни шабагьрихъ калтугун Айдунбег Камилован къилихдиз хас амалар тушир. И кардин патахъай ам вичел чан аламаз я «халкьдин», я «лайихлу» артиствилин сагьиб тахьуни шагьидвалзава. Амма рагьметдиз фена 35 йис хьанватIани, халкьдин рикIелай ам къени алатнавач. Акси яз, адан теснифатдиз ва вичиз халкьдин патай итиж къвердавай артух жезва. Гьа и кар, зи фикирдалди, виридалайни еке шабагь я, гьикI хьи, ада вич фана дуьньяда яшамиш хьайи куьруь­ уьмуьр­да халис лезгиди, бажарагълу артистди хьиз тухвана.

Айдунбег Ширинбеговича вичин уьмуьрдин юлдаш Умуят Султанмежидовнадихъ галаз санал пуд велед – хва Саид ва рушар Гулерани Интизар – чIехи авуна.

Айдунбег Камилов 1991-йисан 14-апрелдиз, 50 йисан яшда аваз, залан азардик вахтсуз рагьметдиз фена. Ам вич аял чIавалай яшамиш хьайи Нуьгди хуьруьн сурара фаракъатнава.

Рагьмет хьурай вичиз.

Эдуард Ашурагъаев