И мукьвара чун Ахцегь, Рутул ва Докъузпара районрин военный комиссар Аким Ибрагьимовахъ галаз гуьруьшмиш хьана. Донбассдин чилел фашистрихъ галаз дяве кьиле физвай четин макъамда жавабдар и къуллугъдал ам 2025-йисан мартдиз тайинарна. СВО-дин ветеран тир офицерди чкадин жемятдин патай лайихлу гьуьрмет къазанмишнава. Аким Зиявудиновичахъ галаз чна зулун призывдихъ ва жегьилар ватанпересвилин руьгьдаллаз тербиялмишунихъ галаз алакъалу месэлайрикай суьгьбетна.
— Уьлкведин Яракьлу Къуватра къуллугъун жегьил итимдин пак буржи я. Армияда ада вичин руьгьдинни бедендин мягькемвал, жуьрэтлувал, чи бубайрин хъсан адетриз вафалувал ахтармишзава. И жигьетдай дагъвияр гьамиша тафаватлу хьайиди я ва и кар чи гадайри дяведин махсус серенжемдани тестикьарзава. Армия жегьилар патал неинки уьмуьрдин лап хъсан школа я, ана абуруз гьакI дуьнья аквазва, вафалу дустар жагъизва, вичин алакьунар чир жезва.
– Аким Зиявудинович, пуд райондай армиядиз шумуд кас рекье твазва?
— Алай вахтунда Ахцегь, Рутул ва Докъузпара районрай армияда къуллугъуниз талукь яшарин 1600 касдикай тахминан анжах 100 касдиз эверзава. Им гзаф туштIани, гьайиф хьи, бязи четинвилерал расалмиш жезва. План, гьелбетда, чна ацIурзава. Икьван чIавалди зулун ва гатфарин призывар авайтIа, гила 1-январдилай 31-декабрдалди гьи чIавуз хьайитIани армиядиз эверзава.
– Алава муьгьлет гьихьтин ксариз хгуз жеда?
— Ихьтин ксарин дестедик чпиз паб ва кьве аял авайбур, кIелзавай студентар, азарлуяр, сагъсуз, яшлу ва ялгъуз диде-бубадихъ датIана гелкъвезвайбур ва бязи маса себебар авайбур акатзава.
– Гьихьтин четинвилерал расалмиш жезва?
— Гьелбетда, четинвилер авачиз туш. Армияда къуллугъунин яшарин гзаф жегьилар хайи хуьре-районда пропискада аватIани, уьлкведин маса регионра яшамиш жезва. Фенвай чкада эгер пуд вацралай гзаф амукьзаватIа, абур гьа чкадин военкоматдин учётда акъвазун лазим я. И кар тавурла, чавай абуруз повесткаяр гуз жезвач. Нетижада абур армиядикай кьасухдай кьил къакъудзавайбурун жергеда гьатзава. ЦIинин йисалай воинский учётдин сад тир реестр кардик акатуникди месэла са кьадар регьят я: электронный повесткаяр абурув «Госуслуги» порталдилай агакьарзава. Эгер призывник 10 йикъалай чкадин комиссариатдиз татайтIа, ахьтиндаз машиндин рулдихъ ацукьдай, къецепатан уьлквейриз фидай, кредит къачудай ихтияр авач ва икI мад. Къастуналди армиядикай катзавайбур 40 агъзур манатдин жерме ийидай, ва я уголовный дело къарагъардай ихтияр ава. Месела, цIи зулун призывда кьве касди чеб армиядиз фидач лагьана, абурулай уголовный делояр къарагъарнава. Жегьилри армиядикай кьил къакъудунин кьилин себеб ам я хьи, диде-бубайриз чпин гадаяр СВО-дин зонадиз рекье тунихъай кичIезва. И жигьетдай мад ва мад сеферда тикрарин: са йисан вахтунин (срочный) къуллугъдин аскерар СВО-дин зонадиз рекье твазвач. И кар Президентдин Указдалди къадагъа я. Ихтилат кватай чкадал лугьун хьи, призывдин месэлада чаз районрин кьилери, СП-рин администрацийри (анра военный учётдин столар-къуллугъар ава эхир) ва къайдаяр хуьдай органри куьмекзава.
– Гьа са вахтунда куьне РФ-дин оборонадин министерстводин вузриз жегьилар хкязава, РФ-дин Яракьлу Къуватра икьрардин бинедаллаз къуллугъдайбур гьазурзава, тушни?
— Эхь. Итимар патал им лап баркаллувилин кар я; абуруз заминвилин гегьенш къулайвилерни ава. Месела, кIелзавай чIавуз тIуьн-хъунралдини пек-парталдалди таъминарзава, 2-курсунилай эгечIна, вацра-вацра 25-30 агъзур манат пул гузва, 4-5 йисалай къуьнерал лейтенантвилин чин атанвай жегьил офицерар яшайишдин кIвалералди таъминарзава ва икI мад. ГьакI чна республикадин ДОСААФ-дин къурулушда пулсуздаказ водителарни гьазурзава. Гъиле яракь аваз, Ватан хуьз физ кIанзавай викIегь гадайрихъ галаз икьрар кутIунзава ва абуруз са сеферда яз 2,5-2,9 млн манат пул гузва, ахпа вацра-вацра — 210 агъзур манатдилай тIимил тушиз.
– Алай вахтунда чи армияда гзафни-гзаф дяведин гьихьтин пешекаррихъ игьтияж ава? Чи гадайри гьинра ва гьикI къуллугъзава?
— Армиядин жергейриз физвай жегьилдихъ герек сагъламвал, ватанпересвилин мягькем руьгь жен. Алава яз, чпик водителвилин, механизаторвилин, ашпазвилин ва техникадихъни ИТ технологийрихъ галаз алакъалу пешекарвилер кваз хьайитIа, мадни хъсан я. Къуллугъзавай чкайрикай рахайтIа, чи гадаяр уьлкведин саки вири пипIера ава. Разивилелди лугьун: чпини лап хъсандиз къуллугъзава. Ара-ара чаз ва диде-бубайриз командиррилай чухсагъулдин чарарни хквезва. Чна чи призывникриз къуллугъдай чка ваъ, кьушунрин жуьре — хкядай мумкинвал гузва. Бязибур Ахцегьрин погранчастуна къуллугъизни амукьзава.
Дашдемир Шерифалиев
