Уьмуьр — баркаллувилелди

МВД-дин ветеран, къанун-къайда хуьдай органра 50-далай виниз­ йисара гьакъисагъвилелди ва бар­каллувилелди зегьмет чIугур кас, къайгъудар уьмуьрдин юлдаш­, кьуд веледдин буба ва чIехи буба­, яргъал йисара газетдихъ галаз сих алакъада аваз, гьар са нумрадик вичин  пайни кутур Салигь­ (Мегьамедсалигь) Абдуллаевич Ибрагьимова 1-декабр­диз ви­чин­ уьмуь­рдин 80 йисан юбилей­ къейдна. Виликдай газетдин гьар са нумрадин эхиримжи чина «Туь­кIуьрайди — Салигь Ибрагьи­мов» кхьена чапзавай кроссвордар ацIу­райбурун кьадар низ чида гьи­кь­ван ятIа! Газетдихъ галаз ам ала­къалу ийизвай са кар мадни­ ава: гьина кIвалахнатIани, ада гьар йисуз «Лезги газет» кхьиник вичин лайихлу пай кутуна. Исятдани ада ам кхьизва, гьар гьафтеда багьа мугьман хьиз гуьзлемишзава.

Салигь Ибрагьимов 1945-йисуз СтIал Сулейманан райондин (вили­кан Кьасумхуьруьн район) Агъа Хъар­тасрин хуьре рабочий хизанда дидедиз хьана. Хизанда ам сад лагьай аял тир. Халуди хуьре фельд­шервиле кIвалахзавай. Ада жегьил­диз медучилищедик экечIун меслят­на. Кьве йисуз ада ана кIелна, амма фельдшер-акушервилин пеше­ рикIиз хуш хьанач. Шихидхуьре 9 ва 10-классар кIел хъувурла, 18 йис тамам хьанвай жегьил армиядиз тухвана. Кьадар-кьисметди ам Германиядиз акъудна. Армиядай хтайла, алишверишдин базада кIвалахунилай зегьметдин рехъ башламишна. Са рахунни алач, кIвалахдин вахтунда жуь­реба-жуьре къилихрин, фикиррин инсанарни гьалтда. Гьелбетда, хъсан меслят, дуьз рехъ къалурдай инсанар гьалтун бахтлувал яз гьисабиз жеда. Гьа ихьтин инсанар Салигь Ибрагьимовални гьалтна. Абурулай чешне къачуна, уьмуьрда вични алакьдай хъсанвал ийиз чалишмиш хьана.

— 1969-йисуз алишверишдин базада кIвалахзавайла, партсобрани­дал, (армияда зун партия­дин жергейриз кьабулнавай) ина зегьмет чIугвазвайбурукай са шумуд кас ми­лициядин школадиз рекье тунин­ къарар кьабулна. Абурук зунни квай. Вахтар гзаф алатнаватIани, а чIа­вуз заз хъсанвал авур ксар къени ри­кIелай физвач. Дондал алай Рос­тов шегьерда Вирисоюздин милициядин школадин филиалда за заочнидаказ кIелзавай, Махачкъалада­ ОБХСС-дани кIвалахзавай. Бажа­рагълу регьбер ва къуллугъчи, старший инспектор, агъулви Гьаса­нов­ Гьуьсен Ражабовича Ростовда­ кIел­завай ва кIвалахзавай сифте вахтара заз еке куьмекар ва насигьатар гана. Ада зун оперативный кIвалахрихъ галаз танишарна. Заз а чIавуз куьмекар гайи ва чпин тIварар за гьамиша чими келимайралди, гьуьрметдивди кьазвай ксар мадни ава: МВД-дин силисдин отделдин начальник Нариман Мегьтиев, Ростовдиз кIелиз фин патал еке куьмекар гайи ОБХСС-дин начальник Къадим Юсуфов, шегьердин ОГА-дин начальник Абдулазиз Азизов, горотделдин регьбер Гьажимегьамед Гьажимегьамедов ва масабур, — рикIел хкизва Салигь Абдуллаевича.

Жуьреба-жуьре четинвилер гьалт тавуна, дуьньяда тек-бир инсанар­ яшамиш жезва. Советрин девирда зегьметкешриз вири рекьер ачух тиртIани, гьелбетда, секинсузвал гузвай вахтарни, дуьшуьшарни жезвай. Кьуд велед чIехи жезвай хизандин кьил тир С. Ибрагьимова кIваликай-къакайни фикирна кIанзавай. Ада кIвалахзавай ОБХСС-дай кIвалер тагузвайвиляй адан хийирдихъ ялзавай ксари адаз маса кIвалахал фин меслятна. Гьа икI, ам участковый инспекторвилин къуллугъдал элячIзава. Еке гьевесдивди кIвалахзавай ам и къуллугъдал еке дережайрив агакьна. 1974-1976-йисара, Махачкъала а чIавуз кьве райондикай (Советский ва Ленинский) ибарат тир. Шегьердин йисан виридалайни хъсан участковый хкягъун патал кьиле фейи акъа­жунра С. Ибрагьимов гъалиб хьана. КIвалахдив эгечIай гьа сифте йисуз 1-чка кьун гъвечIи агалкьун тушир. Гъалибвал къазанмишунай, хъсандиз кIвалахунай Салигь Ибрагьимоваз 4 кIвалин секция гана, адан шикил МВД-дин «Гьуьрметдин доскада» гьатна.

Гуьгъуьнин йисара С. Ибрагьимоваз  вичин виликан кIвалахал, ОБХСС-диз, хъфиз кIан хьанай. Амма участковый яз гьакъисагъвилелди зегьмет чIугвазвай ам инай мад ни ахъайдай!? Амма…

МВД-дин къурулушда лицен­зи­онно-разрешительный цIийи отдел ахъайзавай вахт тир. Чи ватанэгьли, ОООП-дин (отдел охраны общественного порядка) регьбер, милициядин полковник Рамиз Акимова и къуллугъ Салигь Ибрагьимовал ихтибарун кьетIна. И отделда ада 17 йисуз (1975-1992-йисар) кIвалахна. Адан везифайрик типографиядихъ галаз алакъалу месэлаяр, яракь, наркотикар гуьзчивилик кутун ва масабур акатзавай.

— А девирар масабур тир. Чи отделдин ихтияр авачиз, инсан суд-ду­вандик акатнани-акатначни ахтар­миш тавуна, кIвалахал кьабулзавай­ди тушир. Печатдин машинкаярни кваз чи учётда авай. Абур списатдайла, чавайни еке истемишунарзавай вахтар тир. РикIел алама, абур вахкудайла (140-далай виниз кIватI хьанвай абур), Дагсоюздиз фена, шрифтар акъудна, «Дагдизель» заводдиз вахкана, абур цIурурнай, — рикIел хкизва мадни Салигь Абдуллаевича.

И отделда 17 йисуз кIвалахай­да­лай кьулухъ ада вич масаниз кIва­лахал рекье тун тIалабзава. Гуьгъуьн­лай Гь. Гьажимегьамедова­кай Махачкъаладин УВД-дин началь­ник хьайила, Салигь Абдуллаевичан­ тIалабун кьилиз акъудна. ИкI, ам УВД-дин дежурный сменадин начальниквиле тайинарна. 1997-йисалай­ та пенсиядиз экъечIдалди, ана зегьмет чIугуна. КIвалахай вири 5 йисузни адан смена 1-чкадал хьана. Полициядин майорвилин чинда аваз ам инай отставкадиз экъечIна.

Пенсиядиз экъечIайлани, кIва­лах­дикай къерех хьун Салигь Ибрагьимован планрик квачир. Тамам 15 йикъалай адан хиве ачухна­вай цIийи отделдин начальникдин везифаяр туна. Са йисалай Гь. Гьажиме­гьамедов ЭКО-диз (экспертно-крими­налистический отдел) кIва­ла­хал хъфизва. Гьакъисагъвилелди зегьмет чIугвазвай Салигь Ибрагьимов ада кьве вацралай вичин идарадиз хутахзава. Анай зур йисалай Гь. Гьажимегьамедов Ленинкентдин милициядин школадиз хъфизва, вичихъ галаз ада Салигь Ибрагьимовни аниз кIвалахал хутахзава. Ахпа…

1999-йис. Къалабулух квай девир. Ботлихда кьиле физвай вакъиай­ри     С. Ибрагьимован рикIиз секинвал гузвачир. Ада Махачкъалада арадал­ гъанвай интербригададиз фин кьетI­за­­ва. Тамам 17 йисуз шегьердин ли­цен­зионно-разрешительный къу­ру­­луш­­да­ кIвалахай Салигь Абдул­лае­ви­чал ина 1700 касдикай ибарат тир ротадин командирвилин везифа­яр ихтибарзава. И вакъиаяр куьтягь­ хьайила, адакай УБЭП-дин комендант жезва. Саки 12 йисуз ина зегьмет чIугуна. Коронавирусдин тIугъ­­вал­дин девирда кIвалахдилай элячIна.

Агъсакъалди мадни рикIел хкизвайвал, мектебда 5-классда кIел­за­вайла, а чIавуз «Коммунист» газет­диз­ ада вичин сад лагьай макъала­ ра­къурнай. Ам чапна гьевес акатай­ жаванди вичиз таъсир авур куь­луь-шуь­луьйрикай мадни кхьиз, абур ре­дакциядиз рекье тваз хьанай­. 1974-йисалай азад вири вахтунда­ Са­­лигь Ибрагьимов кроссвордар туь­­­­кIуь­рунал машгъул хьана. Абурун дуьм-дуьз кьадар адаз вичизни­ чизвач. Чи газетдилай гъейри, абур Моск­вадин «Юность» журналда, «Лесная­ газетда» ва республикадин маса изданийрани («Из рук в руки» газет, «Лезгистан» журнал) чапна. Са шумуд­ра С. Ибрагьимоваз гра­мо­ятаярни га­на­. Чи чIалал сифте яз кроссвордар туь­кIуьрайди яз, адаз «лезги кроссворд­рин буба» лагьайди рикIел хквезва.

Салигь Ибрагьимовахъ 4 велед  ава — кьве хвани кьве руш. Абурухъ чпин хизанар, кIвалер хьанва. Анзор  — Калининградда, Тимурни Санкт-Пе­тербургда чпин хизанар галаз яшамиш жезва. Бубадин рехъ кьунвай руш, полициядин майор Лауради алай вахтунда Росгвардияда зегьмет чIугвазва. Адан хва Сабирани вичин дидедин ва чIехи бубадин гелераваз фин кьетIна. Моск­вада МВД-дин университет акьал­тIарнавай жегьилди, старший лейтенант яз, ана вичин пешедай зегьмет чIугвазва. Кьвед лагьай руш Изольда дизайнер я.  Салигь бубадихъ 13 хтул ва 2 птул ава.

Виринра гьакъисагъвилелди ва баркаллувилелди зегьмет чIугур, вичин хиве авай везифаяр намуслудаказ, аферин къведайвал кьилиз акъу­дай Салигь Абдуллаевич «Фашист­рин Германиядал гъалибвал къазанмишна 20 йис», «Гзаф йисара къуллугъ авунай» (I, II, III дережадин) медалрин, юбилейриз талукь ва гьакъи­сагъ зегьметдай ганвай МВД-дин хейлин грамотайрин сагьиб, зегьметдин ветеран я.

«Лезги газетдин» редакциядин коллективди Салигь Абдуллаевичаз 80 йисан баркаллу юбилей рикIин сидкьидай тебрикзава, адахъ чандин мягькем сагъвал, рикIин динжвал, хизанда хушбахтвал хьун алхишзава.

Рагнеда Рамалданова