ГъвечIи лишан №130

Санай-масаниз фидай цIийи улакьар — машинар

(…) Ибн Гьиббан алимди вичин «Сахих»-да Ибн Умар асгьабдилай (къуй абурулай кьведалайни Аллагь рази хьурай) агакьнавай гьадис гъанва ва ана Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Зи уьмметдин эхирра ахьтин ити­­мар жеда — чIехи пурариз ухшар тир пурарал акьахна фидай. Абур мис­­кIинрин ракIаррин вилик эвичIда ва абу­рун папарал парталар жеда ва гьа са вахтунда абур кьецIилани жеда».

«ЧIехи пурариз ухшар тир» гафари Пайгъамбардиз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) гьеле акун тавур, санай-масаниз фидай цIийи алатар пайда жедайдакай лугьузва. Абур машинар хьун мумкин я. Аллагьдиз хъсандиз чида!

ГъвечIи лишан №131

Мегьти (Магьди) загьир хьун

Эхиримжи заманайра чIуру крар гзаф хьайила, зулум виринра чкIайла ва къу­ват­лубуру зайифбурун гьахъар (их­тиярар­, паяр) тIуьрла, пис крарин эгьлий­риз вири­ мум­кинвилер ва абур вине хьайи­ла, иманлуйри вилив хуьда цIийи экуьн чIав, чпелай мичIивилер алуддай — вичи чил ацIур­навай. Гьа чIавуз Сад тир Аллагьди­ Мугьаммад ибн Абдулла аль-Гьа­сани аль-Аля^­ви… аль-Магьдидиз экъечI­дай их­тияр гуда.

— Аль-Магьди вуж я?

— Ам пайда хьунин себеб вуч я?

— Ам гьинай пайда жеда?

— Ам исятда авани?

— Ада вуч ийизва?

— Адаз табий жедайбур (адан терефдарар) вужар я?

«Аль-Магьди» гафунин ван хьайила, чи кьилиз хейлин суалар къвезва. Чна абуруз жавабар гуда ачухдаказ ва куьрелди.

Адан тIвар ва ата-бубайрилай эгечI­на вири несилдин эвледрин тIварар авай сиягь:

Адан тIвар Мугьаммад ибн Абдулла аль-Гьасани аль-Аляви я ва ам Фатимадилай Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) несилрикай жезва. Ам аль-Гьасан ибн Алидин несилрикай я (къуй абурулай вирибурулай Аллагь рази хьурай). Ибн Масъуда (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Гьатта и дуьньядиз амайди анжах са югъ яз хьайитIани, Аллагьди а югъ яргъи ийида, та ракъурдалди (ви­че) закай тир ва я зи хизандай тир итим. Адан тIварни зи тIвар ва адан бубадин тIварни зи бубадин тIвар сад я»1.

Ам атунин себеб:

Къияматдин йикъан вилик квай девир­да салигь инсан пайда жеда. И кар эдебсузвал — гегьенш, нагьакьан крар — пара, зулум — чIехи ва адалат тIимил  хьайила, кьиле фида. Гьа инсандин гъилералди Аллагьди чи уьмметдин гьал дуьзар хъийи­да. А итим агьлу-суннадин арада аль-Магьди хьиз машгьур я. Адан гъилик кIватI жеда (терефдарар) табийбур, ада са шумуд дяведа диндарриз регьбервал гуда ва ам мусурманрин башчи ва регьбер жеда.

Адан сифет (винел патан акунар):

Абу Саид аль-Худрий асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз)  лагьана (мана):

«Аль-Магьди закай я…». Яни ам Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз)  тухумдай я. Гуьгъуьнлай ада адан винел патан акунриз хас лишанрикай ахъайна ва лагьана:

«Адахъ ава гьяркьуь пел, яргъи хьтин нер — шуькIуь кIвенкI алай, юкьвалайни тIимил экъиснавай. Ада чил ацIурда гьахълувилив ва адалатлувилив — ам зулумдив ва гьахъсузвилив ацIанвайвал. Ада пачагьвалда (регьбервалда) ирид йисуз».

Агъадихъ адан регьбервилин муддатдикай рахада.

Адан сифет (ери-бине):

Адан тIвар Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) тIвар гьихьтинди ятIа, гьахьтинди я, адан бубадин тIварни Пайгъамбардин­ (Аллагь­дин патай салават ва салам хьуй вичиз) бубадин тIвар сад я, ам Пай­гъам­бардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) хизандай тир Мугьаммад ибн Абдулла я (аль-Гьасан ибн Алидин (къуй абурулай кьведалайни Аллагь рази хьурай) тухумдай я).

Ам аль-Гьасанан несилрикай хьунин гьикмет (камаллу себеб) вуч я?

Гьасан асгьабди вичел халифвал къачуна — адан буба Али ибн Абу ТIалиб «шагьид» (Аллагьдин рекье кьин) хьайидалай кьулухъ. Гьа икI, мусурманрихъ кьве эмир (халифа) хьана:

— Аль-Гьасан (къуй адалай Аллагь рази хьурай) — Иракда, Гьижазда ва са жерге маса вилаятра;

— Муавия ибн Аби Суфьян (къуй адалай Аллагь рази хьурай) Шамда ва адан къваларив гвай чкайра.

Халифавал авуна ругуд варз алатайла, Гьасан халифавиляй экъечIна, а кар Муавиядиз тапшурмиш хъувуна, вичиз и дуьньядин паярикай са эвезни къачун тавуна. Ада и кар Сад тир Аллагь паталди авуна, мусурманар са регьбердин патав сад жедайвал ва абурун ивияр экъич­ тавун патал. Гьавиляй Аллагьди адаз а кардай хъсан эвез хгана! Дугъриданни, ни са вуч ятIани Аллагь паталди туртIа, Аллагьди адаз ва я адан несилриз гьадалайни чIехи са вуч ятIани багъишда2.

Мегьти халифа (эмир) яз амукьдай муддат:

Ам ирид йисуз мусурманрин кьиле жеда.

ГьикI адал къведалди чил гьахъсузвиливни зулумдив ацIанвайтIа, ам авай вахтунда чил гьахълувилив ацIуда.

Адан девирда уьмметди чIехи нямет­рикай менфят къачуда. Чили вичин набататар, бегьерар акъудда, цаву вичин марфар къурда, сан-гьисаб авачиз мал пайда. И кардиз талукь гьадисар агъадихъ гъида.

______________________

1  Гьадис ат-Тирмизиди ва Абу Дауда гъана, шейхуль-ислам Ибн Теймияди «Минхадж ас-сунна»-да ам якъинди я лагьана, 4/211

2 Килиг: Ибн аль-Къаййима, «аль-Манар аль-муниф», 151-чин

Гьазурайди — Ямин Мегьамедов