Дарманралди таъминаруникай
РФ-дин здравоохраненидин министр Михаил Мурашкоди хабар гайивал, дарманралди таъминарун патал 2026-йисуз федеральный бюджетдай пулдин такьатар 7 процентдин артухарнава. Идакай идарадин телеграм-каналди раижзава.
Санлай къачурла, АЛО (амбулаторное лекарственное обеспечение) пулдалди таъминарунин кьадар 2025-йисуз 725 миллиард манат тешкилна. 2024-йисан рекъемдив гекъигайла, им 14 миллиард манатдин гзаф я.
Михаил Мурашкоди раижзавайвал, уьлкведа кьезилвилер аваз гузвай дарманралди таъминаруниз пулдин такьатар кьилин пуд чешмедай къвезвай къурулуш кардик ква, пациентдин категориядилай аслу яз.
Федеральный кьезилвилерин сергьятра аваз, регионриз пулдин такьатар ракъурунин жигьетдай федеральный бюджетдин мажбурнамаяр тамам кьадарда кьилиз акъуднава.
РФ-дин субъектри региональный кьезилвилер пулдалди таъминарун хейлин артухарнава. 2025-йисуз региональный бюджетрай 245 миллиард манатдилай гзаф такьатар чара авунва. 2024-йисав гекъигайла, – 15 процентдин артух. Адан гафаралди, кьилдин регионриз 2025-йисуз и макьсадар патал федеральный бюджетдай саки 1 миллиард манат чара авунва.
Кьезилвилер аваз дарманралди таъминарун датIана хъсанарзава. 2020-йисуз метлеблу кIвалах кардик кутунва – кьезилвилер аваз дарманралди таъминарунин федеральный регистр. И регистрда ихьтин вири агьалийрикай делилар цIийи жезва. 2026-йисан 1-мартдилай кьилдин начагъвилер авай агьалийрин регистр кардик акатда. Ада раижзавай къейдерин гъавурда акьазвайвал, ида дарманралди таъминарун делилрин бинедаллаз дуьм-дуьздаказ ва «кьилди-кьилди лишандик кваз» пландик кутадай мумкинвал гуда.
ГьакIни 2026-йисалай кьериз-цIаруз жедай начагъвилер авайбур таъминардай цIийи механизм кардик кутада. РФ-дин субъектривай федеральный бюджетдай макьсаддин субсидияр къачуз жеда, ихьтин шартIуналди: региондин такьатрин эксиквал (дефицит) аваз хьайитIа.
Виридалайни гзаф
Россиядин Гьукуматдин вице-премьер Дмитрий Патрушева къейд авурвал, Россияда саки эхиримжи 30 йисан къене виридалайни гзаф кьадар чиг нек гьасилнава. Идакай РФ-дин Гьукуматдин телеграм-каналди раижзава.
«Виликамаз кьунвай делилралди, 2025-йис чун паталди рекорддинди хьана. Россияда 34,3 миллион тонн чиг (сырой) нек гьасилна. Им тахминан 30 йисан къене лап еке нетижа я», — лагьана Патрушева.
Адан гафарин гъавурда акьазвайвал, чиг некIедин кьадар артух хьуни гьялзавай карханаяр герек кIвалахдалди тамамдиз таъминарзава. Кьуру ва хъвадай нек гьасилунин кьадар гзаф хьанва, дуьдгъвер, ниси ва мукаш гьасилун артухарнава. Къенепатан базар некIедин продукциядалди таъмин я.
Хсуси продукция гьасилунин кьадарри къецепатан уьлквейрин амадагрихъ галаз алишверишдин алакъаяр мягькемардай мумкинвал гузва. 2019-йисалай 2024-йисалди Россияди къецепатан уьлквейрив агакьарнавай некIедин продукциядилай хьанвай къазанжи 60 процентдин гзаф хьана. Шаз ам мад 13 процентдин артух хьана, кьилдин продукцийрал гьалтайла, виниз акъатун саки 30 процентдив агакьнава.
Зулунни хъуьтIуьн муддатда
РФ-дин энергетикадин министр Сергей Цивилева хабар гайивал, алай йисан зулунни хъуьтIуьн муддатда электроэнергия ишлемишун саки 3 процентдин артух жеда. Идакай «Интерфакс» изданиди раижзава.
«Зулунни хъуьтIуьн чимивилелди таъминардай сезон электроэнергия ишлемишун (электропотребление) саки 3 процентдин хкаж хьунин шартIара кьиле физва», — лагьана ада.
Чешмеди къейдзавайвал, декабрдин эвелрай С. Цивилева Россияда чимивилелди таъминардай алай сезонда электроэнергия ишлемишун, виликан йисан зулунни хъуьтIуьн муддатдив гекъигайла, 4 процентдин артух хьун гуьзлемишнай.
Артух хьана
Улакьар гьалдай ихтияр (ВУ — водительское удостоверение) авачиз абур гьалзавайбурун иштираквал авай ДТП-яр арадал атунин кьадар эхиримжи йисара артух хьанва. Идакай «РИА Новости» сайтда хабар гузва.
2024-йисуз ихьтин ДТП-ри аварийрин умуми гьисабдикай 1/10 паюнилай гзаф тешкилна. Гьа са вахтунда ихьтин шоферрин чIехи пай мотоциклистар я.
Эхиримжи йисара пиянзавай шоферри авур ДТП-рин кьадар саки 1,5 сеферда тIимил хьана. 2024-йисуз наркотик ишлемишнавай шоферрин иштираквал аваз аварийра 339 кас телеф хьана, яни, 2023-йисан рекъемрив гекъигайла, — 34,5 процентдин гзаф.
Лутуйрин мад са уюн
Лутуйри Россиядин агьалийриз туьквендай заказ агакьардай къуллугъдин тIварцIихъай зенгер ийиз гатIуннава, СМС-дай хтанвай тестикьарунин код истемишуналди. Идакай «РИА Новости» сайтда хабар гузва.
Къейдзавайвал, зенг авурла, лутуйри виликдай гьакъи ганвай заказдикай хабар гузва. Идалай кьулухъ «тестикьарунин код» хквезва ва гуя гекъигун патал а код лугьун тIалабзава. Заказдин гьакъиндай гузвай вири суалрикай лутуйри кьил къакъудзава.
Гьазурайди – Муса Агьмедов
