Заз багьа ва истеклу я Самур дередавай лезги хуьрер. Гьар садахъ вичин кьетIен тарихни адетар ава. Абурукай гьар са хуьр зи вилериз Каинатдин багьа са къаш хьиз аквазва. Иллаки рагъ авай юкъуз дагъдин кьилел алай къадим Чеперин хуьр яргъай, рапрапар гуз, нурлу хьана аквада. А дередай винелди фидайла, гъвечIи чIавалай ашкара тир авазри зун гьамиша чпел чIугвада. Абурукай сад «Такабур тир кьакьан дагълар Чеперин…» мани я. Машгьур ашукь Абдулан и мани Чеперин хуьруьн гимндиз элкъвенва…
Ахцегь районда хуьруьн майишатдал машгъул жезвайбурун арада Чеперин хуьруьн жемят гьамиша акьалтIай зегьметкешвилелди, викIегьвилелди тафаватлу жедай. Чубанвал сад лагьай пеше тир чи дагълара. Чепивияр, Ленинан ордендин сагьиб, СССР-дин Верховный Советдин депутат хьайи Межмедин Ризаеван вахтарилай гатIунна, виринра чпин гьакъисагъ зегьметдалди машгьур хьана. Чепивийрин арада хуьруьн майишатдин хиле еке агалкьунар къазанмишай зегьметчияр мадни ава. Абурукай сад вичиз 1975-йисуз СССР-дин Верховный Советдин Председателди Гьуьрметдин орден гайи чубан Мирзе Шалбузович Казумовни я. Къе чи ихтилат адан хва Шалбуз Казумовакай я.
Мирзе Казумован хизанда ирид аял чIехи хьана. Рушар фад гъуьлуьз гана, къе абурухъ чпин туькIвей хизанар ава. Вад гададиз — Шалбузаз, Лукьманаз, Шамилаз, Раифаз, Заураз — бубади мектебдилай кьулухъ кIелунар давамардай мумкинвал гана. Бубадин буржи тамамарун яз, ада гьакI вири гадаярни динжарна, гьар садаз бине кутаз куьмекна.
Шалбуз Казумов тIебиатдин гуьзел береда, 1957-йисан 31-майдин вацра, дидедиз хьана. Школа хъсан къиметралди акьалтIарай жегьил Махачкъалада ДГТУ-дик экечIна, электротехникдин пешедай чирвилер къачуна. 1980-йисан зулухъай Шалбуз Казумов Къизляр шегьердин лап чIехи заводрикай сад тир КЭМЗ-диз акъатна. Алакьунар авай жегьил пешекар коллективдихъ галаз гьасятда вердиш хьана, вичел ихтибарнавай везифаяр намуслувилелди кьилиз акъудиз эгечIна. Ина кIвалахай йисара адахъ шегьерда гзаф чирхчирар, ярар-дустар пайда хьана. Заводда кIвалахиз, Шалбуз Казумова мехъерарна, кIвал-югъ кутуна. Къе ам пуд рушанни са хцин – буба, эркек муьжуьд хтулдин чIехи буба я. Веледар вири динжарнава.
Къудратлу уьлкве чкIайла, вири хьиз, Шалбуз Казумовни алвердал машгъул хьана, вичин хсуси кархана ачухна. «АРЗУ» тIвар алай алишверишдин макан са азим вахтунда кардик хьана.
Эхиримжи йисара Шалбуз Казумов энергетикадихъ галаз алакъалу карханадин (филиал ПАО «Россети Северный Кавказ» – «Дагэнерго») диспетчердин къуллугъдин начальник я. И къуллугъдал чешнелудаказ кIвалахунай чепивидиз карханадин федеральный офисдин регьберрин къарардалди «За заслуги в развитии электроэнергетики РФ», «За обеспечение устойчивого и непрерывного электроснабжения объектов и населения» грамотаярни ганва.
Азад вахтунда Шалбуз Казумов вичин хтулрин юкьва жеда, абуру адан рикI аладарзава. Гагь-гагь ам ярар-дустарихъ галаз Кисловодск шегьердиз фида, ял ягъиз. Гьиниз фейитIани, Шалбуз Казумован виридалайни рикI алай чка хайи Чеперин хуьр я. Анизни ам мукьвал-мукьвал хъфизва, вахарал, стхайрал, Дербент, Махачкъала шегьерра яшамиш жезвай мукьва-кьилийрал кьил чIугвазва. Бубадин кIвал тарихдин кIвал я, шикиларни аманат я вири аялриз тунвай. Белки, багьа ядигарар яз чубандин кIурт, бармак ва чумахъ ама жеди…
46 йисуз Къизляр шегьерда яшамиш жезвай Шалбуз Мирзеевич ана еке гьуьрмет-кесер авай инсан я. Шегьердин администрациядин патайни адаз гьамиша гьуьрмет ава. Жумарт чепивиди СВО-диз вичин патай куьмекар ганавайдакай заз Къизляр шегьердин администрациядин сайтдай акунай. Адан стхадин хва Элмади Казумовни 2024-йисалай СВО-да ава. Са куьруь вахтунилай адакай «За боевые отличия», «За боевые заслуги» ва «За отвагу» медалрин сагьиб хьана. Гьелбетда, Шалбуз Казумовани, вирибуру хьиз, дяве акьалтIун вилив хуьзва. Къуй гьакI хьурай ва чи кьегьалар вири сагъ-саламатдиз чпин багърийрин патав хтурай. Амин!
…Вичин кIвалахдикай ихтилатардайла, Шалбуз Казумова къейд авурвал, энергетикадин пакадин югъ къедамаз вилик физва: гарун станцияр эцигзава, ракъинин батареяр пайда жезва, цIийи технологияр кардик акатзава. «Экв вири я!» — лугьузва чи суьгьбетчиди.
Дагъустанвийрин кIвалериз эквер пайзавай Шалбуз Мирзеевич Казумов рикIе михьи хиялрин эквер авай дагъви, Чеперин хуьруьн бажарагълу рухвайрикай сад я. Къуй вичихъ чандин сагъвал, рикIин шадвал хьурай. Чи чIехи дидейри алхишдайвал, балайрикай вичиз эквер акурай. Амин!
Бикеханум Алибегова,
писатель
