Жуьрэтлубур

2024-йисан 22-декабрь. Россиядин Яракьлу Къуватрин кьушунри гьужум акъва­­­зарзавач. Кьилин штабдай къвезвай­ тап­шуругъар кьилиз акъудуналди, До­нецкдин­ Республикадин са-са хуьр, по­селок­ Украинадин фашистрикай азадзава. Ли­шан­чийрин 110-бригададин батальонри, ротайри виликди гьерекатзава. Эминов Аслан командирдин заместитель тир батальонди Красногоровка, Горняк душмандин гъиляй ахкъудай женгера викIегьвилелди иштиракна. Нубат Кураховкадал атана.

Гьаваяр къанва. Чилер тIакьанва. Вилериз аквазвай кьван майданар живедин кIаник ква. Блиндажра, окопра мекьизва. Гена хъсан — бедендал хъуьтIуьн партал ала. Гьужумдин подразделенийри виликди гьерекатзава. Миллетбазар чпи мягькемдиз кьунва лугьузвай чкайрай, даяхдин­ пунк­тарай катарзава. Чи командиррин, аскеррин викIегьвилер, цIийи фашистар Россия­дин чилелай квадарунин къаст тешпигь авачирди ятIани, телефвилерни жезва­. Гьужумдиз фейи  са батальон душмандин гуьл­лейрик акатна. Абурун куьмекдиз, Аслан Эминов кьиле аваз, са десте фена. Акур шикил хъсанди тушир: кузвай военный техника, хирер хьанвайбур, телеф хьанвайбур… Эминован тапшуругъар кьилиз акъуд­завай аскерри фад-фад вири аскерар машинриз хъияна, гуьнгуьнай акъатнавай техника къуватлу машинрихъ акална. Эминова са ас­керни, са гьерекатни вичин гуьзчивиликай хкудзавач. Тапшуругъ тамамарна ва ада вири аскерриз машинриз акьах хъувун буйругъзава, рациядай штабдиз чеб хквезвайдакай малумат гузва ва цава пайда жезвай душмандин дронрикай хуьн истемишзава. Гьа са вахтунда вири аскерар машинриз ахкьахнаватIа ахтармишзава. Сад, кьвед, вад кам къачузва, ба-бах, рикI къарсатмишдай ван ва цIун ялавар, вични гадар хьана. Япарив ванер агакьзава: командир, командир, вун сагъдиз амани?

Аскерри усалвал, тешвишвал къалурнач. Тадиз командирдиз сифте куьмек гана ва санчастуниз тади авуна. Асланан бахтуни гъана. Санчастуна дагъустанви хирургри дежурство тухузвай. Абуру герек вири чараяр акуна, майор Ростовдиз рекье туна. Анани герек куьмек гана, Санкт-Петербургдин военный медицинадин академиядиз рекье туна. Маса чара амукьнач, хирургар минадал ацалтай кIвач атIуниз мажбур хьана. Кар алайди — аскердиз цIийи уьмуьр хгана.

2004-йисалай Чечняда, Кеферпатан Осетияда, Кабардино-Балкарияда Крымда, Херсонда, Донецкда къизгъин гьалар авай чкайра къуллугъ авур, хаталу хейлин операцийра иштирак авур командир гьамиша вичин гъилик квай аскеррал мукъаят тир, вич ва абур хаталувилик акат тавун патал алахъзавай. Амма са сеферда мукъаятвал квахьна ва…

СтIал Сулейманан райондин Сальян хуь­ряй тир Эминов Муьгьуьдинан хва Аслан Гуржистандин Цулукидзе хуьре 1979-йисуз дидедиз хьана. Де вуна лагь гила, Сальян гьинай, Абхазиядин ва ЧIулав гьуьлуьн патав гвай Цулукидзе шегьер гьинай?

— Ина ахьтин са аламатни авач, — суьгьбетдив эгечIна отпускдиз диде-бубадин патав хтанвай офицер. – Зун хайиди советрин девир, Гуржистан Советрин Союздик акатзавай вахт тир эхир. Зи дах, полковник Муьгьуьдин Темирханович военный, МВД-дин къурулушдик акатзавай частарин къуллугъчи тир. Ада Пермдин крайда къуллугъна, 12 йисуз. 1975-йисуз ам Гуржистандиз рекье тунай. Цулукидзе шегьердикайни зун дуьнья­диз атай чка хьана…

Муьгьуьдин Темирханович Гуржистанда  яргъалди акъвазнач. Къуллугъ давамариз, ам Бакудиз, анайни ахпа Дагъустандиз хтана. Аслана 6-классдалди Бакудин Ахмедлы райондин 241-нумрадин школада кIелна. Махачкъаладин 29-нумрадин юкьван школа куьтягьай жаван Дагъустандин госпед­университетдин физкультурадин институтдик экечIна. Ина военный кафедрадин курсарни акьалтIарна.

2002-йисуз Аслан Эминоваз Россиядин армиядин жергейриз эверна. Ам Кеферпатан Осетиядин Моздок шегьерда авай пияда кьушунриз акъатна. Кьилин образование авай, военный кафедрада кIелнавай, спортдин рекьяйни алакьунар авай аскер взводдин командирвиле тайинарна.

Чечняда дяведин гьерекатар акъва­зар­навайтIани, хаталувал михьиз алатнавачир. Дагълара, тамара, дагьарра, яргъал хуьрера чуьнуьх хьанвай террористри, гьукумдиз акси дестейри, къецепатай куьмек агакьзавай бязи къуватри ара-ара  чпикай хабар гузвай. Аслана къуллугъзавай ротани Шалидиз рекье туна, ана авай Россиядин час­тариз куьмек гуз.

— Дяве куьтягьнавай чкада куь везифа вуч  тир? – хабар кьазва за майордивай.

— Гьахъ я, дяведин чIехи гьерекатар амачир, амма къецепатай атанвай бандитри, Россиядиз акси къуватри яракьралди, долларралди таъминарзавай дестейри чинеба­ гьукумдиз акси кIвалах тухун давамарзавай. Абуру ара-ара гагь са, гагь маса район­дай чпикай хабар гузвай. Заставайрал, пос­тарал гьужумзавай, рекьер, муькъвер, гьуку­матдин дараматар, администрацийрин­ къуллугъчий­­­рин кIвалер, автомашинар хъит­­кьи­нар­за­вай­, агьалийрик къурху кутазвай. Чи везифа­  инал за тикрар авур вири чкаяр, дараматар, инсанар бандитрикай хуьн тир. Бандитрал къапа-къап гьалтай дуьшуьшарни хьана, ягъунарни кьиле фена. Чи аскеррикай­ хкатни авуна. Душмандин гуьлле инсаф чин тийи­дай­ди я эхир. Чи батальонди ругуд­ йиса­лай гзаф  вахтунда  четин ва хаталу везифаяр та­мамарна. Ахпа зун кьисметди  Ка­бардино-Балкариядиз акъудна. Анани Россияда къадагъа авунвай са бязи тешкилат­рин, обществойрин дестейрин вилик пад кьадай серенжемра иштиракна, — лугьузва А. Эминова.

2014-йисуз чи уьлкве патал сиясатдин метлеб авай зурба вакъиа хьана: Крымдин Республика Россиядик эхкечIна. И кар неинки Украинади, гьакI РагъакIидай патан вири уьлквейрини наразивилелди, ажугълувилелди кьабулна. Абур Крым вахчузни алахъна. Амма Россиядин  Президент В. Путина ва гьукуматди герек серенжемар­ кьабулна. Крым душманрин гьужумрикай хуьн патал аниз Яракьлу Къуватрин кьушунар ракъурна. Абурук Аслан Эминова къуллугъзавай подразделенини акатна. Ада Херсондин областдихъ галаз авай сергьятдал чка кьуна. Везифа сад тир: сергьятдилай Крымдиз хаинвилин, душманвилин фикирар, къастар авайбур, яракьламиш хьанвайбур ахъай тавун.

— Вахт пара чIуруди тир, — рикIел хкизва майорди. – Вахъ  галаз урусдал рахазва, ваз хъуьрезва, хуш ихтилатар ийизва, де лагь ам дуст яни, душман яни гьикI чирда? Гьамиша дикъет хуьзвай. Гьа хъуьрез, рахаз хьайи угърашри чи аскерар кьейи дуьшуьшар садни кьвед тушир. Гьавиляй мукъаятвал сифте чкадал эцигнавай. Шаклу гьар са дуьшуьшда, гъиле-гъил аваз, серенжемар кьабулайди я.

Дяведин махсус серенжемдив эге­чIай­ла, Аслан Эминов Донецкдиз ракъурна ва танкарин, лишанчийрин батальондин командирдин заместителвиле тайинарна.

Майорди къейд авурвал, батальондин командирар, аскерар вири Донецкдин агьалияр тир – 2014-йисалай чпин республикадин сергьятар, итижар хуьзвай кьегьалар, Украинадин жаллатIрихъ галаз гзаф кьадар женгер кьиле тухванвай ватанпересар. Са куьнихъайни кичIе тушир игитар. Абурухъ галаз санал Аслана миллетбазрин гзаф гьужумар алудна, даяхрин пунктар кукIварна, чи кар алай кьушунриз виликди фидай рекьер ачухна, ВСУ-дин цIудралди аскерар есирвиле кьуна, Донбассдин хуьрер азадна. И важиблу везифа мадни давамардай, амма душмандин минади къагьриман командир кIвачикай магьрумна.

Петербургда духтурри, хирургри офицердиз вири жуьредин куьмекар гана, анжах кIвач хуьдай, чкадал хкидай гьалда авачир. Кьилинди, викIегь лезги хва кьиникьикай къутармишна. Вичин кьилел атай бедбахт дуьшуьшдикай офицерди анжах чIехи стха, отставкада авай подполковник Русланаз хабарна. Ам Петербургдиз фена ва стхадин гьакъиндай къайгъу чIугуна. Сифтегьан протез кутугайди, къулайди хьанач. Ам кваз ерли къекъвез жезвачир. Заказ гайи кьвед лагьайдани рикI шадарнач. Пуд лагьайдахъ галаз вердиш хьанва.

Махсус серенжемдин офицер, инвалид, са хцин  буба (кьве варз вилик кьвед лагьай хвани багъишна адаз суса), хизандин кьил. Гележегдин уьмуьр гьикI тешкилда? ЧIехи командиррин суалдиз жаваб сад тир: къуллугъ давамарда. Аслан Эминов Сургут шегьердиз рекье туна ва военкоматда адаз къуллугъ гана.

Буба Муьгьуьдиназ, диде Муфружатаз хва хкведалди, вилериз аквадалди, адаз хьанвай магьрумвиликай хабар авачир. Чир хьайила, дахди гьакъикъат секиндиз кьабулна. Диде шехьиз эгечIна.

— Диде чан, шехьмир, — лагьана Аслана, — иншаллагь, зун куь патав сагъдиз хтанва. МасакIа хьанайтIа, вучдай?

Хцин гафарин манадин гъавурда акьур диде шехьзамач. Къуй женгера авай чи кьегьал рухваяр вири Аллагь-Таалади сала­мат­рай.

Нариман Ибрагьимов