Хив ва Агъул районрин хуьрериз хъфизвай гьар садан фикир Агъа АрхитIрин хуьруьн далудихъ галай дагъдин кIанив хкажнавай зурба имаратди (ахьтинди Кьиблепатан Дагъустандин маса хуьрера авач)  желбзава. Ам халис ватанпересар тир Альберт Эмирагъаева, генерал-майор Арсен Рагьманован куьмекни галаз, ЧIехи Гъалибвилин 80 йисан вилик Ватандин ЧIехи дяведа иштиракай ва телеф хьайи архитIвийрин руьгьдиз бахшна эцигнавай еке комплекс я. Ам ачухун ватанпересвилин шад еке межлисдиз элкъвенай.

Хив райондин агьалийрилай гъейри,­ ана хейлин мугьманрини иштиракна. Абурун арада авай: РД-дин Гьукуматдин Пред­седателдин заместитель, генерал-майор Рамазан Жафаров, Россиядин Игит, генерал-полковник Рустам Мурадов, Россиядин тIвар-ван авай писатель Александр Проханов, къунши районрин администрацийрин кьилер, Советрин Союздин ва Россиядин 8 игит, гьакIни 13 генерал.

Комплекс фикир желбдайди, метлеб­луди, акьалтзавай несил ватанпересвилин­ руьгьдаллаз тербияламишунин карда куьмекдайди я. Ам кьакьан обелискдикай,   И.В. Сталинан бюстдикай, пара гуьрчегдиз аваданламишнавай гьаятдикай, гегьенш майдандикай ибарат я. Гьаятда кьве туп, са­молет, танк, Советрин Союздин 15 республикадин гербар ава.

Рекьяй физвай автомашинар акъвазариз, гуьзел имаратдиз гзафбур килигзава, адан патав шикилар язава.

Альберт Мегьамедовични Арсен Фарманович АрхитIрин хуьряй я. Са классда­ кIелай абуру гъвечIи чIавалай дуствал хуьз­ва. Къуватар сад авуна, абуру жемят ва къвезмай несилар патал мергьяматлувилин зурба кар авунва. Хуьре аялар, жегьил-жаванар патал къугъвадай майданни туькIуьрнава.

Зун Агъа АрхитIа чIехи хьана. Гуьгъуьн­лай за ана кьве йисуз математикадай тарсарни гана, гьакI — Альберт Эмирагъа­еваз ва Арсен Рагьмановазни­. Кьведни чешнелу хизанрай тербия агакьзавай аялар тир. Альбертан буба Мегьамеда — хуьруьн юкьван школадин директордин заместителвиле, ди­­де Тамума туьквендин заве­дую­щийвиле кIвалахайди я. Ар­сенан буба Фарманни муаллим, школада тарсарилай къеце кIвалах тухудай тешкилатчи тир. Диде Таи­бат — сифтегьан классрин аялриз тарсар гузвай муаллим. Абуруз хуьре, гьакI райондани гьуьрмет авай. Ихьтин хизанра чIехи хьайи рухваярни еке дережайрив агакьна. Абуруз тарсар, тербия гунал за къе дамахзава.  За абурухъ галаз алакъаярни хуьзва. Ихьтин ксарин уьмуьрдин бязи делилрихъ, крарихъ галаз заз газет кIелзавайбурни танишариз кIанзава.

Альберт Эмирагъаев 1965-йисуз Агъа Ар­хитIа дидедиз хьана. Юкьван школа куьтягьайдалай гуьгъуьниз са йисуз ада ­«Сафаралиевский» совхозда рабочийвиле кIва­лахна. 1983-йисуз Харьковдин госуниверситетдин механикадинни математика­дин факультетдик экечIна. Инай ам Курск­дин педагогвилин институтдин математикадин факультетдиз хъфена. Муаллимвилин пеше къачур Эмирагъаева хайи хуьре, Дербентда образованидин идарайра кIвалахна. Уьлкведа рикIелни алачир дегишвилер кьиле фейила, ам бизнесдал элячIна. 2002-йисалай 2008-йисалди архитIвиди Ненецкий Автономный округда «Студстрой» ООО-дин генеральный директордин заместителдин везифаяр кьилиз акъудна. Идалай гуьгъуьниз ада эцигунрин карханайра, Салехард шегьерда «Северкапремстрой» ООО-дин генеральный директордин заместителвиле, «Сибэнергомонтаж» ООО-дин директорвиле ва гьа и карханадинни «Альфа» СК-дин директоррин советдин председателвиле зегьмет чIугуна.

Альберт Мегьамедовича хуьре­ кIвалах­дик квачир са шумуд жегьил Ямало-Не­нецкий округдиз гъана ва абуруз кIвалахдай, яшамиш жедай шартIар тешкилна. Гьал-агь­вал зайиф тир хизанриз, Кьиблепатан Дагъустандай акъатнавай спортсменриз куьмекар гана. Хиве кьада, лезги хуьрерикай видеофильмаяр гьазуриз акурла, ада завни амадагвилин, спонсорвилин куьмек агакьарна. Адан патай куьмек агакьай хуьруьнвияр цIудралди ава.

Арсен Рагьмановни 1965-йисуз Агъа Ар­хитIа дидедиз хьана. Юкьван школа куьтягьай 1982-йисуз жаван Новосибирскдин военно-политический высший училищедик экечIна. Лейтенантвилин чин къачур офицерди ГДР-да, Кеферпатан Кавказдин военный округда къуллугъна, Россиядин Федерациядин кьушунрин Генеральный штабдин академияда кIелунар давамарна.

Ватандиз вафалувилелди, намуслувилелди къуллугъзавай генерал-майордин ла­йихлувилер «Жуьрэтлувиляй», «Женгинин лайихлувилерай» орденралди, «Ватандин вилик лайихлувилерай», «Дирибашвиляй», «Военный къуллугъда тафаватлу хьунай» ва маса са шумуд медалдалди къейднава.

Арсен Фармановичаз хайи хуьр, агьалияр гзаф кIанда. Гьар макъамда ада вичелай алакьдай куьмекарни гузва. Агъа АрхитIа мемориальный комплекс ачухунин карда иштиракай машгьур ксар Арсен Фармановичан тIварцIел, адаз гьуьрмет авуналди хтанвайбур тир. Заз чидайвал, ахьтин кьакьан дережаяр авай мугьманар хтай маса хуьр белки авач жеди. За кьве дустуниз, кьве ватанпересдиз рикIин сидкьидай сагърай лугьузва.

Магьсуд  Магьмудов,

отставкада авай полковник