13-июлдиз Дагъустандин кьилин везифаяр вахтуналди тамамарзавай Фёдор Щукина республикадин агъсакъалрин Советдин заседание кьиле тухвана. Идакай «Лезги газетдиз» РД-дин Кьилин пресс-къуллугъди хабар гана.
Мярекатдин эвел кьиляй республикадин регьберди яргъал йисара Дагъустандиз къуллугъ авунай ва тIал алай месэлаяр гьялунин карда иштиракунай Советдин членриз сагърай лагьана.
«Вири девирра чIехи несилрин векилар Дагъустандин халкьдин руьгьдин ивирар, медениятдин девлетлу ирс, асиррилай асиррал агакьзавай адетар хуьзвай чешмеяр яз гьисабзавай. Агъсакъалрин Советди чпин чирвилерихъни уьмуьрдин тежрибадихъ жемиятдин арада чIехи гьуьрметни кесер авай инсанар садзава.
Квекай гьар сад кIвалахдин жигьетдай кар алакьзавай пешекар ва акьалтзавай несилдин векилар патал ахлакьдин чешне я. Заз дагъустанвийрик къалабулух кутазвай месэлайрин патахъай квехъ гьихьтин фикирар аватIа чир хьана кIанзава. ГьикI лагьайтIа, зун паталди куьне и ва я маса месэла гьялунин карда кьунвай рехъ гьихьтинди ятIа чир хьун важиблу я», — лагьана Ф.Щукина.
Тешкилатдин кIвалахдикай вичин рахунра Советдин председатель Ибрагьим Ибрагьимова ихтилатна. Ада къейд авурвал, Советдин членрин арада яшайишдин жуьреба-жуьре хилерин лайихлу деятелар, виликдай районрин кьилер, министрар хьайибур, алимар, артистар ава. Абурук Дагъустандин вири миллетрин векилар ква.
Заседанидал малум хьайивал, Дагъустандин агъсакъалрин Совет цIийи хъувунва. Алай йисан сентябрдин вацра тешкилатдиз чIехи съезд тухуз кIанзава. Адан кьилин макьсад республикада авай жемиятдинни сиясатдин месэлаяр веревирд авун я. Эхиримжи йисара Советдин членри здравоохраненидин ва экологиядин хилерин месэлаяр гьялунин кардик чпин пайни кутуна. Къейд ийин хьи, кIвалах вилик тухун патал агъсакъалрин тешкилатди районрани шегьерра кардик квай чкадин агъсакъалрин советрихъ галаз сих алакъаяр хуьзва.
Алатай йисуз сифте яз Кеферпатан Кавказдин, уьлкведик цIийиз акат хъувунвай мулкарин, Ставрополдин крайдин ва Крымдин векилрин иштираквал аваз, агъсакъалрин советрин съезд кьиле фенай. Гьа ихьтин мярекат нубатдин сеферда алай йисан зулуз тухудай ният ава.
Дагъустандин регьберди агъсакъалриз вири республика патал метлеб авай месэлайрикай сад тир чкадин самоуправленидин къурулушдиз талукь дегишвилер веревирд авунин карда иштиракуниз эвер гана. Региондин вилик алай вахтунда тарихдин метлеб авай месэла акъвазнава: чкадин самоуправленидин са дережадин къурулушдал (одноуровневая система) элячIдани, тахьайтIа, кьве дережадин къурулуш хуьдани? Ф. Щукина гьисабзавайвал, и месэладиз талукь къарарди чкадин самоуправленидин гьукумдиз таъсирда ва ам республикадин гьар са агьалиди гьиссда.
«И месэла, авай фикирар, веревирдер са шумуд сеферда алцумна, гьялна кIанда. Нетижа Дагъустандин вири агьалияр рази жедайди хьун герек я. И жигьетдай куьн гьихьтин фикирдал алатIа чир хьун заз лап важиблу я», – алава хъувуна республикадин регьберди.
Ачух суьгьбетдин жуьреда кьиле фейи мярекатдал иштиракчийри гьакIни здравоохраненидин, промышленностдин, медениятдин хилериз талукь месэлаярни веревирдна. Советдин членри раиж авур гьар са фикир, теклиф Фёдор Щукина вичин гуьзчивилик кутунва.
14-июлдиз Фёдор Щукина Дагъустанда искусственный интеллект (ИИ) вилик тухунин рекьяй кардик кутунвай ведомствойрин уртах комиссиядин сад лагьай заседанида иштиракна. Республикадин регьбердин гафаралди, комиссиядин асас макьсад дагъустанвийрин яшайишдин шартIар, уьмуьрдин ери хъсанарунин карда алай аямдин технологияр менфятлудаказ ишлемишун я.
«ИИ-дихъ инсандиз тIал алай месэлаяр гьялунин карда менфятлудаказ куьмек гудай мумкинвилер ава. И кIвалах фикирда кьуна, чун ИИ яшайишдин вири хилера кардик кутаз алахъна кIанда», – лагьана Ф. Щукина.
Дагъустанда ИИ вилик тухун патал лагьайтIа, пешекарар, инфраструктура ва пулдин такьатар герек я. Ф. Щукинан фикирдалди, пешекаррин жигьетдай республикадихъ еке мумкинвилер ава, гьикI лагьайтIа, ИИ-дихъ галаз алакъалу хиляй хъсандиз кьил акъатзавай, алакьунар авай пешекарар Дагъустанда тIимил авач.
Республикадин регьберди рикIел хкайвал, рекъемрин трансформациядиз алай вахтунда федеральный дережада аваз фикир гузва. Регионрин вилик тайин месэлаяр эцигнава. Чун абур гьялунив жавабдарвилелди эгечIна кIанзава.
Заседанидин кIвалахдикай гегьеншдиз РД-дин Кьилин сайтдай кIелиз жеда.
Агьмед Магьмудов
