И йикъара зи гъиле лезги чIалалди чапнавай кьве ктаб гьатна. Абурун авторри кьведани «Лезги газетдин» редакцияда кIвалахзава. Сад лагьайди – «Лезги газетдин» жавабдар секретарь Шихмурадов Шихмурад Шагь-Эмировичан «Уьмуьр­дин гирвейрал», кьвед лагьайдини – газетдин  политикадин отделдин редактор Ибрагьимов Нариман Меликовичан «Уламрай яна, гъетерихъди».

Ш. Шихмурадова, лезги халкьдин арадай акъатай зурба алимрикай, муаллимрикай, духтуррикай, инженеррикай, зегьметчийрикай ва  кьиле хьайи бязи регьберрикай гзаф хъсан ма­къалаяр, еке очеркар кхьенва. Ибур вири чи ва акьалтзавай несилдин девлет, лезги халкьдин тарих я. Ви чан сагърай, Шихмурад Шагь-Эмирович! Аллагьди ваз яргъи уьмуьрар гурай, мадни агалкьунар ва къелем хци хьурай!

Нариман Меликовичан ктаб жавабдар чIехи къуллугъар авунвай Зара Агьмадовнадикай я.  Адакай заз фадлай хабар авай – ам гьихьтин викIегь  дишегьли ятIа, Мегьарамдхуьруьн районда жавабдар къуллугърал алаз, садрани вич вине такьуна, район ва халкь паталди зегьмет чIугуна, чешнелу регьбер ва хъсан тешкилатчи яз къалурайди. Ктабда ада кьилиз акъудай къуллугърикай, адаз гайи къиметдикай, гьакIни адал ацалтай зегьметдикай кхьенва, бязи чкайрал кьетIендаказ фикир желбнава.

Заз сад лагьай сеферда Зара Агьмадовна 1999-йисан октябрдиз акунай. Чна кьведани Дагъустан Республикадин юстициядин минис­терствода  цIуд йисалайни гзаф вахтунда зегьмет чIугуна. Санал кIвалахай йисара Зара Агьмадовнадин, чи лезгийри лугьудайвал, ацукьун-къарагъун акуна. Уьмуьрдин чIехи тежриба, чирвал авай савадлу инсан яз, адахъ галаз кIвалах ийизни регьят тир. Заз акурвал, за гьиссайвал, республикада еке къуллугъар авуна лагьана, Зара Агьмадовнади вич кIусни вине кьадачир. Вичин кьилив атай инсан ада гъавурда твадай. ГъвечIидахъ-чIехидахъ галаз рахадайла, ам адан тIвар ва бубадин тIвар кьуна рахадай.

Камалэгьлийри лугьудайвал, жегьилвални алатна фида, девлетарни амукьдач, вахт атайла, чунни маса дуьньядиз «куьч жеда». Амукьдайди чна авур кIвалахриз, чаз халкьди гузвай къимет я. Халкьдин къимет гьам еке  бахтни я, девлетни.

Зара Агьмадовнадин уьмуьрдикай, жавабдар къуллугъар  кьилиз акъудуникай Нариман Ибрагьимова ктабда ингье вуч кхьизватIа: «Италиядин халкьдин игит Джузеппе Гарибальдидихъ  ихьтин гафар ава: «Къуьлуьн тварцин къимет адан бегьерлувилиз килигна тайинарзава, инсандиз гузвай къимет лагьайтIа, ада обществодиз ва вичин къвалав гвай инсанриз гузвай хийирдиз, менфятдиз килигна». И гафарал ада мадни алава хъувунва: «Гьашаратни хазва, яшамиш жезва, ада незва, хъвазва ва эхир ам рекьинни ийизва… Ам вич вичиз я. Амма инсанди вичикай масадбурузни хийир хкатдай уьмуьр тухузва… Инал са алава хъувуниз мажбур жезва кьван. Чпикай садазни хийир хкат тийизвайбур. Я чими, хъуьтуьл гафуналди, я акьуллу меслятдалди, я къени кардалди. Абур, гьа гьашаратар хьиз, дуьньядал атана, чпиз багъишай вахт кисна акъудна, куьтягь жезва. Я садан рикIелни аламукьдач».

Зара Агьмадовна пара намуслу, кIусни дамах гвачир, масадан рикIикай хабар кьадай, масадан тIал вичин тIал хьиз гьиссдай, рикI михьи гуьзгуь хьтин дагъви дишегьли я. Ам вичин хсуси къилих авай, вичи кьур рехъ, фикир эхирдалди  кьилиз акъуддайди я.

Жегьил руш яз, ам райондин комсомолдин организациядин кьиле тайинарна. Гьанлай башламишна, ам кIвалахда лигим хьана. Акьуллу, зигьин авай, район, хуьр-кIвал патал, гьар са инсан патал рикI кудай – и къилих адак жегьил чIа­валай акатна ва къенин йикъалдини кума.

«Лезги газетдин» жавабдар секретарь Шихмурадов Шихмурада  2017-йисан 17-майдиз чапнавай вичин макъалада ингье вуч кхьизватIа:

«Алатай асирдин 70-йисар тир. За Мегьарамдхуьруьн райондин Уружбайрин юкьван шко­лада завучвиле кIвалахавай. Иниз ВЛКСМ-дин райкомдин 1-секретарь Латифова Зара Агьмадовна атана. Комсомолрин собранидал рахай ада хуьр-кIвал, общество патал менфятлу инсанар хкатдайвал, зегьмет чIугуна, хъсандиз кIелун, общественный кIвалахрани иштиракун, низамлу хьун лазим тирдакай, уьмуьрдай чешне патал мисалар гъиз-гъиз, ялавлудаказ, школьникриз таъсирдайвал лагьанай. Райондин комсомолрин башчидихъ гележег авайди, ада мадни кьакьан дережаяр муьтIуьгъардайди чна, муаллимри, гьа чIавуз кьатIанай. Йисар къвез алатна, гьакъикъатдани гьакI хьайивилин шагьидар къе чун вири я. Эхь, советрин девирда ВЛКСМ кад­рияр гьазурзавай, лигимарзавай чад тир».

ГьакI хьунни авуна. Зара Агьмадовнади гьанлай кьулухъни еке къуллугъар авуна. Вири и йисара ада вичин кIелунарни давамарна.

Комсомолдилай гуьгъуьниз адакай КПСС-дин Агъул райкомдин секретарь, Дагъустандин­ Обкомдин  инструктор, отделдин заведующийдин заместитель, Мегьарамдхуьруьн райисполкомдин председатель, ДАССР-дин пищевой промышленностдин, соцобеспеченидин министр, КПСС-дин Мегьарамдхуьруьн райкомдин сад лагьай секретарь хьана. За винидихъни къейднавайвал, Дагъус­тандин юстициядин министерствода кIвалахна. Алай девирда З. Латифова­ рес­публикадин Кьилин патав тешкилнавай Агъ­са­къалрин советдин член я.

Зара Агьмадовнадин зегьметдин рехъ акьван цIалцIамди хьанач. Чи арада инсанар  гьар жуьрединбур ава – бязибур рикIин сидкьидай инсандихъ, райондихъ, гьукуматдихъ  рикI кузвайбур, бязибурни тек са вичиз ва вичин тухумдиз хъсанвилер ийиз кIанзавайбур. Авачир делилар кхьиз,  михьи, зегьметчи инсан фитнейралди русвагьзавайбур гьа девирдани авай, гилани кими туш.

Зара Агьмадовнади «Уламрай яна, гъетерихъди» ктабдин автор Нариман Ибрагьимоваз вичикай ихьтин са ихтилат ийизва: «Эхь, гьахьтин фитнедикни акатна зун. Махачкъаладин горпищекомбинатдин директорди еке татугайвиле­риз рехъ гайивиляй ам къуллугъдикай азадна. КПСС-дин обкомдин са отделдин заведующийди заз комбинатдин директорвиле вичин кас эцигунин буйругъ гана. Амма за адаз «ам пешекар туш» лагьана, директорвиле маса кас тайи­нарна. И кар эхиз тахьай заведующийди залай КПСС-дин ЦК-диз машинкадал элянавай 25 чарчикай  ибарат шудургъа-арза кхьена. Анай Цвейбах Яков Израилович кьиле аваз 12 касдикай ибарат комиссия атана, чи министерстводин вири карханайриз фена, анагар ахтармишна. Зун абурун кIвалахдик ерли къаришмиш хьанач. Цвейбаха зи тарифна. Зун къуллугъдилай алудун патал виликамаз гьазурнавай къарарни тIач хьана. ЯтIани, заведующий лугьудай небгет секин хьаначир. Ада заз мад писвилер авуна, са шумуд чкадал кIвач галкIурна. Амма адавай зи вилик пад кьаз хьанач.

Яков Израиловича зун патал мадни са хъсанвал хъувуна. Ада Москвадани зи тIварунихъ дуьз келимаяр лагьана ва ЦК-дин тапшуругъдалди зун Дагъустандин обкомдин отделдин заведующийвиле тайинарна».

1988-йисуз Зара Агьмадовнади, соцобеспеченидин министрвиле тайинарайлани, вичин алакьунар инсанар патал менфят хкатдайвал ишлемишна.

Гьихьтин къуллугърал Зара Агьмадовна хьа­натIани, ада инсандиз къуллугъ авун вине кьуна, ада вич халкьдихъ рикI кузвай, намуслу, масадан рикIикай хабар кьадай михьи инсан яз къалурна.

Зара Агьмадовна, чаз Вун гележегдани гьа гьахьтинди яз амукьна кIанзава. Вахъ мадни еке агалкьунар хьурай! Ваз Аллагьди яргъи уьмуьр гурай!

Хъартасви  Шагьвелед,

шаир ва публицист,

РФ-дин писателрин союздин член