Дикъетлу хьуниз эвер гузва

Яшайишдин фондуни дикъетлу хьуниз эвер гузва: сетда (интернетда) гьакъи­дихъ тир «юриствилин» меслятар ва «сирлу инструкцияр» теклифунар ацалтзава, чпи пенсийрин гьахъ-гьисабдин гьа­къиндай СФР-диз «дуьз» тир арзаяр гун ва алава пулдин (доплата) патахъай «тади гьалда месэла­ гьялун» заминламишзавай. Анжах вып­латайрин кIвалахрив коммерциядин гьич са тешкилатдинни «гъил агакьзавайди»­ туш, вири делилар СФР-ди хуьзвайди­ я. Идакай и ведомстводин телеграм-ка­налди раижзава.

Фондуни кьилиз акъудзавай къуллугъар пулсузбур ва чебни «юристрин» куьмекар галачиз гьар садан «гъил агакьдайбур» я. Эгер куьн квез къвезвай пуларин кьадардин (начисление) дуьзвилин гьакъиндай шаклу ятIа, арачияр кьамир, Яшайишдин фондунивай, арада масад авачиз, хабар яхъ: официальный сайтда авай «электронный жуьреда кьабулдай чкадин» (электронный приемный) куьмекдалди ва я — муьштерийриз къуллугъдай чкадиз жув фена.

Яшайишдин фондуни датIана выплатайрин кIвалахдин чIехи тир ахтарми­шун (аудит) кьиле тухузва. Адан макьсад­, 2002-йисалди тир кIвалахдин муддатар­ фикирда кьуна, тайинарнавай пенсия агьали патал лап хийирлу вариантар аваз гьисаба кьун тавун мумкин тир дуьшуьшар винел акъудун я. А йисарин вири делилар, иллаки советрин вахтунин, тамамдиз хуьз хьанвач, са бязибур лагьайтIа, ерли авач, иллаки – «рекъемда».

Эгер ахтармишунин серенжем кьиле тухудайла пенсионердиз стаждин ва я къазанмишайдан (заработок) учет тухунин маса вариант хийирлу тирди винел акъатайтIа, пешекарри чпи доку­мен­тар кIватIзава, гьа гьисабдай яз «кIвалах гайи­бурун» (работодатели) архиврай ала­ва  тир  делилар  хабар  кьазва ва цIийи гьахъ-гьисаб  кьиле тухузва. Гьар са ихьтин къарар жуьреба-жуьре дере­жайра ахтармишзава – муьштерий­риз къуллугъдай чкадилай гатIунна, гуьз­чивални ахтармишун (контрольно-ревизионный) кьиле тухудай отделдал кьван.

Алай вахтунда уьлкведа пенсийрин начисление ва ИПУ (индивидуальный персонифицированный учет) ийидай ашкарадаказ аквазвай (прозрачный) къурулуш туькIуьрнава. 1997-йисалай агьалийрин стаждиз ва къазанжидиз талукь тир вири делилар сад тир базада хуьзва. ИкI, вичин стаждиз талукь делилрихъ галаз госкъуллугърин порталда таниш жедай мумкинвал гьар са касдихъ ава.

Баян гана

Россияда вечрен какайрин къимет хкаж хьун сезондихъ галаз алакъалу я. Идакай, РФ-дин хуьруьн майишатдин министерстводал асаслу яз, «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Ведомстводин баянда къейдзавайвал, санлай маса гудай жуьредин (оптовый) къиметрин сезондин дегишвилериз (коррекция) килиг тавуна, вечрен какайрин базар дурумлуди яз амукьзава. И продукция гьасилунин еке тир кьадарри къенепатан игьтияж тамамдиз таъминардай ва кура-кура къиметар ишлемишзавайбур патал «гъил агакьдай» дережада хуьдай мумкинвал гузва.

Идалай вилик Росстатди хабар гайивал, 11-16-мартдин муддатда вечрен какайрин (потребительский) къимет хкаж хьунин кьадар 1,7 процент хьана, йисан сифте кьилелай инихъ лагьайтIа, – 16,5 процентдин. Февралдин вацра вечрен какаяр 9,3 процентдин багьа хьана.

Хуьруьн майишатдин министерстводи къейд авурвал, Россиядин къушарин фабрикайри игьтияж артух хьуникди вечрен какаяр гьасилунин кьадар артухарзава. 2025-йисуз вири категорийрин майи­шатри (хуьруьн майишатдин тешкилатри, фермайри, ЛПХ-ри) 48,6 миллиард кака гьасилнава. 2024-йисав гекъигайла, им 4,3 процентдин гзаф я.

Хабар гузвайвал, 2026-йисан январдинни февралдин варцара хъсан патахъ дегишвал хьунин ериш авайвал амукьнава: Росстатдин делилралди, хуьруьн майишатдин тешкилатра тахминан 6,5 миллиард кака гьасилнава, са йисан виликан рекъемдив гекъигайла, – 2,7 процентдин гзаф.

Рекъемар ­раижзава

Россияда 2025-йисуз чпин къазанжияр ПМ-дилай (прожиточный минимум) тIимил тир агьалийрин кьадар, виликамаз кьунвай делилралди, 9,8 миллион я, 2024-йисан 10,3 миллиондиз акси яз. Идакай, Росстатдал асаслу яз, «Интерфакс» изданиди хабар гузва.

Къейдзавайвал, 2025-йисуз уьлкведа кесибвилин дережа тарихдин лап агъуз­ кьадар тир 6,7 процентдикай ибарат хьана, 2024-йисан 7,1 процентдилай кьулухъ.

490 граммдин аял къутармишна

Уфадин клиникадин перинатальный центрада Башкириядин духтурри 490 граммдин заланвал аваз хьайи чагъа къу­тармишна. Идакай РФ-дин здравоохраненидин министерстводин телеграм-каналди хабар гузва.

Чешмеди къейдзавайвал, икьван тIи­мил заланвал аваз дуьньядал атай ­аялдин гьал агъурди, дурумлу туширди тир.

Чагъадиз куьмек гун патал пешекарри ам реанимациядин гужлу терапиядин отделенидиз акъудна, ана адаз герек тир медицинадин куьмек гана: ИВЛ (искусст­венная вентиляция легких), къуват гудай тIуьн…

Къейдзавайвал, телемедицинадин тех­­нологийрин куьмекдалди комплекснидаказ сагъар хъувунин серенжем В.И. Кулакован тIварунихъ галай акушерстводин, гинекологиядин, перинатологиядин НМИЦ-дин пешекаррихъ галаз алакъада аваз кьиле тухвана.

Чагъа нетижалудаказ арадал хкун патал ихьтин дуьшуьшра диде патав гвайди гьиссдай алакъа хьун герек я. Гьавиляй перинатальный центрада диде аялдихъ галаз йифизни, юкъузни хьун, адаз хурун нек гун таъминарна.

Раижзавайвал, чагъадихъ хъсанвилихъ дегишвал хьунин ериш авайди аквазва – ада вичи-вичиз нефес къачузва ва бедендин заланвал 1600 грамм хьанва. Пешекаррин гуьзчивилик кваз, аялдин сагъламвал мягькемарун давамарзава.

Гьазурайди – Муса  Агьмедов