67 дуьшуьш къейднава
Дагъустандин газдин хилен къуллугъчийри йисан къене ДТП-рикди газдин турбайриз хьайи саки 70 зиян арадай акъуд хъувуна. Идакай «Дагъустан патал газ» телеграм-каналди хабар гузва.
Республикада 2025-йисуз улакьар чилин винел алай газдин турбайрал фейи 67 дуьшуьш къейдна. Йис идалай виликан муддатдив гекъигайла, им саки 1,5 сеферда гзаф я.
Хабар гузвайвал, ихьтин дуьшуьшар улакьар гьалзавайбурун дикъетсузвал ва абуру рекьин гьерекатдин къайдаяр чIурун себеб яз арадал къвезва. Ахьтин ксари неинки чеб, гьакI масадбурни хаталувилик кутазва, зиян ганвай чка туькIуьр хъийидалди, вишералди кIвалер ва квартираяр газ авачиз тазва. 2026-йисан январдиз ихьтин 3 дуьшуьш гьеле хьанва.
Сагълам уьмуьр твах!
Дагъустанда саки 40 агъзур касдиз онкологиядин диагноз эцигнава. Идакай Вишневскийдин тIварунихъ галай клиникадин азарханадин (РКБ) телеграм-каналди раижзава. Чешмеди къейдзавайвал, рак уьзуьр дуьньяда кьиникьар арадал гъизвай кьилин себебрикай сад яз амукьзава.
РКБ-дин духтурри къейдзавайвал, диспансеризация начагъвилин вилик пад кьадай чарайрин (профилактика) бине я. Раижзавайвал, сифтегьан профилактикадик и серенжемар акатзава:
— пIапIрус ва ички ишлемиш тавун (отказ авун);
— менфятлу, бедендив кьадай (рациональный) тIуьнин къайда вилив хуьн;
— бедендин нормадив кьур заланвал;
— гьамиша (регулярно) физический активвал хьун.
Хабар гузвайвал, диспансеризация ийидайла, виридалайни гзаф чкIанвай онконачагъвилер винел акъудиз куьмек гудай ахтармишунар кьиле тухузва. Чир хьухь: фадамаз начагъвал винел акъудуни агалкьунралди сагъар хъувунин серенжемар кьиле тухудай ва тамамдиз сагълам хъжедай мумкинвилин шартI артухарзава.
100 проект
Дагъустанда 2026-йисуз мелиорациядиз талукь саки 100 проект кьилиз акъудда. Идакай РД-дин хуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министерстводин телеграм-каналди хабар гузва.
Министерствода кьиле тухвай махсус мярекатдал мелиоративный кIвалахриз куьмек гунин серенжемар веревирдна. Кьилди къачуртIа, гидромелиорациядин, культуртехнический ва фитомелиоративный мярекатрикай рахана. Анал чпикай лагьай кьилин кIвалахар ибур я:
— 2026-йисуз, винидихъ къейднавайвал, мелиорациядиз талукь саки 100 проект кьилиз акъудун пландик кутунва (гекъигун яз: 2025-йисуз 84 проект кьилиз акъудна);
— куьмек гунин серенжемди кьада: яд гудай сетар туькIуьрун ва цIийи хъувун, стIал-стIал яд гудай къурулуш ва чилер кардик кутун, хуьдай (защитный) фитомелиоративный кIвалахар;
— 2030-йисалди гьар йисуз ишлемиш тийизвай 4-4,5 агъзур гектар чилер кардик кутун.
Гьа са вахтунда чешмеди раижзавайвал, 2026-йисуз мелиорациядин хиле винидихъ къалурнавай кьван проектар уьмуьрдиз кечирмишуни алава чилин майданар кардик кутадай, яд гудайла ам кьенятдай технологияр ишлемишдай ва чилер къумлухриз элкъуьнихъ галаз женг чIугвадай мумкинвал гуда.
РД-дин хьуьруьн майишатдин ва недай суьрсетдин министрдин сад лагьай заместитель Шарип Шарипован гафаралди, алай йисуз РФ-дин хуьруьн майишатдин министерстводи саки 15 агъзур гектар чилериз талукь яз мелиоративный проектар хъсан яз гьисабнава.
Абур ихьтин серенжемрикай ибарат я:
— гидромелиорациядин 30 проект, кIвалахар 4 агъзур гектарда кьиле тухуда.
— культуртехнический мярекатрин 45 проект, кIвалахар 5 агъзур гектарда кьиле тухуда.
— фитомелиоративный мярекатрин 19 проект, кIвалахар 6 агъзур гектарда кьиле тухуда.
Сар гьасилуникай
Дагъустанда 2026-йисуз сар гьасилун 12 процентдин артухарун пландик кутунва. Идакай «Дагъустан» РИА-ди хабар гузва.
Кьилди къачуртIа, чешмеди къейдзавайвал, сар гьялун вилик тухунин программа уьмуьрдиз кечирмишун давам жезва. И хилен виликамаз кьунвай делилрал асаслу яз, республикада чуьхуьн тавунвай сар гьасилунин кьадар 2026-йисан пландик кутунвай 15 700 тонндилай 2027-йисан 16 200 тонндал кьван артух хьун герек я.
Гьазурайди – Муса Агьмедов
