(Эвел — 2024-йисан 34-нумрада, 2025-йисан 36-нумрада, 2026-йисан 1-3-нумрайра)
Пайгъамбар ва Аллагьдин Расул
Сир ачухунин девиррикай гъавурда тун
Пайгъамбарвиликай ва илчивиликай тамамвилелди рахадалди, чна сир ачухунин жуьреба-жуьре девиррикай (пайгъамбарвилин чешме ва эверунин даях хьайи) ихтилат авун лазим яз гьисабзава. Ибн ал-Къайима, сир ачухунин девирар къалурдайла, кхьизва.
Сад лагьайди, гьакъикъи акунар [гьахъ ахварар] — им адаз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) сир ачухунин сифте кьил тир.
Кьвед лагьайди – им адан кьиле ва рикIе, вичиз такваз, малаикди гъана твазвайди хьана. Идакай Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) вичи икI лагьанай (мана): «Гьакъикъатда, Пак Руьгьди зун алакьарайла (убеждать), заз чир хьана: гьич са касни рекьидач, та ада вичиз несиб авунвай ризкьи эхирдалди ишлемишдалди. Аллагьдихъай кичIе хьухь, Адавай кутугай тегьерда тIалаба, квез несиб авунвай ризкьи квев агакьун эглеш жедайла, гьич садрани ам Аллагьдиз асивал авуна къазанмишиз кIан жемир, вучиз лагьайтIа, гьакъикъатда квевай Аллагьдив гвайдакай са кIус анжах Адаз муьтIуьгъвал авуна къачуз жеда».
Пуд лагьайди. Малаик адан патав инсандин къаматда аваз къведай ва адаз лугьудай. Малаикди вичиз лагьайбур Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) рикIел хуьдай, ара-бир а малаик адан диндин юлдашризни аквадай.
Кьуд лагьайди. Малаик адан патав зенгинин хьтин сес акъатайла къведай. Ам Пайгъамбардиз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) виридалайни четин ва залан вахт жезвай, вучиз лагьайтIа малаикди ам акI кьуна чуькьвезвай хьи, адан (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) пелелай гьатта хъуьтIуьн мекьи юкъузни гьекь алахьдай. Эгер гьа береда ам деведал алаз хьанайтIа, деве метIерал ацукьдай. Са сеферда адаз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) и жуьреда сир ачухдайла, адан кIвач Зайд бин Сабитан кIвачихъ хкIазвай. А вахтунда Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) кIвач акI залан хьанай хьи, Сабитан кIвач хун тавуна са жизви амукьнай.
Вад лагьайди. И гьалда адаз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) малаик халкьнавай къаматда аквадай. Малаикди адаз Аллагьдиз кIан хьайи шейэрикай сир ачухдай. Ихьтин дуьшуьшар адан уьмуьрда кьве сеферда хьана ва абурукай Къуръандин «Гъед» сурада (№53) лугьузва.
Ругуд лагьайди. Им Аллагьди адаз (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) ам ми‘радждин йифиз ирид цаварилай виниз хкажайла, ферз тир кпIар ва маса месэлаяр илгьам авун хьана.
Ирид лагьайди. Аллагь адахъ (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) галаз дуьм-дуьз, абурун арада далда авачиз рахун хьана (амма виликан ва абурулай гуьгъуьнай яшамиш хьайи алимрин арада и месэладин гьакъиндай хейлин къаршивилер (противоречия) ава). И жуьреда Аллагь Мусадихъ галазни раханай, чаз Къуръандай и кар субут жезва. Пайгъамбардин (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) йифен сиягьатдикай рахайтIа, ам чаз гьадисдай малум жезва.
Аллагьдихъ эвер гун башламишунин эмир ва адан тешкилат
Пайгъамбардиз Аллагь Таалади ракъурнавай и гафаралди (74-сура,1-7-аятар, мана): «Эй, галчукнавайди (галчукна жув кIевнавайди — эй, Пайгъамбар)! (1) Къарагъ, игьтиятвал авунин хабар це (инсанриз азабдикай — эгер абуру Аллагьдихъ иман тагъайтIа)! (2) Ва (анжах) Раббидиз ви чIехивал талукьара! (3) Ва жуван парталар михьи ая (чиркдикай)! (4) Ва «мурдар шейэрикай» (бутарикай, гъуцарикай, ширкдикай, гунагьрикай) (вун) яргъаз хьухь! (5) Ва багъишмир (вуна) (пишкеш) (адалай) гзаф къахчуз чалишмиш жез (чинал гьалчмир авур хъсанвал — гзафдай кьаз)! (6) Ва ви Рабби(-дин разивал) патал сабур ая (Адан эмиррал ва къадагъайрал)! (7)» са шумуд эмир ганвай. Сифте акурла, и эмирар асант тирбур хьиз аквазва, амма абурун мурад-метлеб важиблу макьсадрихъ агакьун тир ва абур лап нетижалубур тир.
- Игьтиятвал (остерегаться) авунин эвер гунин макьсад дуьньяда гьар са касдиз вичи Аллагь рази тушир амалар ийизвайдакай, абур заваллу амалар тирдакай хабар гун тир. Инсандин чанда ва рикIе кичI ва зурзун гьатдайвал.
- Аллагьдин зурбавал машгьур авунин макьсад чилел инсанрин лавгъавал терг авун ва а хесет муьтIуьгъ хьунин хесетдалди дегишарун, яни такабурлувал анжах Аллагь-Тааладиз талукь тирди инсанри аннамишун.
- Парталар михьунин ва нежесдикай яргъа хьунин макьсад Аллагьдин шафакъат, мергьямат, къаюмвал, Адан хуьнуьх дуьз рекье тун тир. Аллагьдин нур себеб яз, Пайгъамбар (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) чан, руьгь винелай ва къенепата нежесдикай, вири нукьсанрикай михьи хьунин жигьетдай инсандихъ хьун мумкин тир лап вини дережадив агакьнавай. И кардалди ам вири инсанриз лап вири дережадин чешне хьана. Михьи рикI авай гьар са кас и чешнедиз табий хьана, амма рикIера майилвал авай инсанри адан гьайбат ва лайихлувал гьисс авуна ва вири дуьньядиз ам арха ва даях яз жагъана.
(КьатI ама)
«Мугьаммад Пайгъамбардин уьмуьрдин рехъ»
(«АС-СИРАТУ-АН-НАБАВИЙЙА») ктабдай чIук (70-74-чинар).
Гьазурайди — диндин алим Ямин гьажи Мегьамедов,
таржумачи — Тажидин Къазибегов.
(Макъала куьруь авуна ва са бязи дегишвилер кухтуна гузва)
