И мукьвара зун СтIал Сулейманан райондин Кьулан СтIалрин хуьряй тир устIар, хъенчIин къапар расунал, халкьдин милли сеняткарвал кIвачIел ахкьалдарунал фадлай машгъул жезвай Закир Абдуллаевич Ибрагьимовахъ галаз гуьруьшмиш хьана. Ада къейд авурвал, чи ата-бубайрин медениятдин ирсини Дагъустандин халкьдин яратмишунрин сеняткарвиле лайихлу чка кьазва, гьавиляй чи жемиятдин кьилин везифайрикай сад ам хуьникай ибарат я. 

1960-йисуз Векьелрин хуьре дидедиз хьайи  З. Ибра­гьи­мова Кьулан СтIалрин юкьван школа, 1983-йисуз Да­гъус­тандин политехнический институт акьалтIарна, ин­же­нер-техниквилин пешекарвал къачуна. Са йисуз­ ада Да­гъус­тандин проектрин институтда инженер-про­ек­ти­ров­щиквиле, гуьгъуьнлай михьи ийидай тадаракрин заводда­ начальниквиле, 2009-йисуз СтIал Сулейманан райондин культурадин управленидин начальникдин заместителвиле, 2010-йисалай РД-дин минмелиоводхоздин управлени­дин Самур-Гуьлгеричайдин филиалдин директорвиле кIва­лахна. Алай вахтунда Закир Абдуллаевич районда ачухнавай цIалцIам полимердин турбайрин «Эксонор» заводдин пешекар я.

Къейд авун лазим я хьи, гьеле институтда кIелзавай йисарилай З. Ибрагьимов, милли сеняткарвилиз итиж ийиз­, милли хъенчIин къапар расунал, абурун тарих чирунал машгъул хьана. Райондин культурадин управленидин начальникдин заместитель яз кIвалахдайла, ада Кьасумхуьрел тешкилай тарихдинни край чирдайбурун музейдин директорвилин везифаярни кьилиз акъудна. ХъенчIин къапарин сеняткарвилин тарих чирун патал чи районэгьлиди ахтармишунин еке кIвалах тухвана. Ада лугьузвайвал, хъенчIин 5 жуьре малум я. Мисал яз, «бирюзовая» жуьре XII-XIV асиррихъ галаз алакъалу я. Дагъустандин халкьдин яратмишунрин сеняткарвиле Испикрин хъенчIини кьетIен чка кьазва. И кар Закир Абдуллаевича 2008-йисуз тухвай ахтармишунрин нетижада тестикьарна. Ада гьисабзавайвал, Испикрин керамика XV асирда арадал атанватIани, ада вичин гуьрчегвилелди, технологиядалди чун гьейранарзава. Ам ахтармишай ва «Испикрин керамика» термин арадал гъайи Э.В. Кильчевскаяди вичин вахтунда Куьгьне Испикрин хъенчIин къапар гьазурдай чеб (накьв) сад-садав гекъигна. Лабораториядин ахтармишунри абур тамам ухшар тирди къалурна. ЯтIани, гьуьжетар давам жезва. Чи ата-бубайриз къенин девирда ахтармишунардайбурувай ачухариз тахьанвай хъенчIин къапар гьазурунин сирер виликдай гьикI чизвайтIа?

2008-йисуз вичи тухвай ахтармишунрин нетижайрикай­ З. Ибрагьимова кхьей макъала («К вопросу о происхождении испикской керамики и проблемы её возрождения» темадай) гьа и йисуз Избербашда тухвай Вирироссиядин илимдинни тежрибадин материалар аваз «Лотос» чапханада акъудай «Образование и воспитание детей и молодёжи средствами изобразительного искусства, музыки и литературы» кIватIалда гьатнава.

Испикрин керамика ахтармишун патал тухвай кIва­лахдай Закир Ибрагьимов культурадин ва искусстводин рекьяй Дагъустандин Президентдин грантдиз лайихлу хьана.

— Ахтармишунар тухудай вахтунда заз Куьгьне Испик­рин мулкуна керпичар кудай гзаф кьадар пичерин амукьаяр, Испикрин тарелкайрин, кварарин, суьзекрин ва маса шейэрин кIусар жагъана. Са бязибура цлакай куьрсардай тIеквенарни авай, — ихтилатзава Закир Абдуллаевича. — ГьакIни чаз, яд гъидайла, ишлемишун патал гъили авунвай хъенчIин турбаярни жагъана. Са бязи чкайрилай пичерин арада са шумуд метр мензил авай. Гзаф шейэр чаз испиквийривайни гьатна.

Закир Ибрагьимова мадни алава хъийизвайвал, жагъай­ хъенчIин къапарин кIусарал Испикрин тарелкайриз хас шир (хъенчIин къапариз ядай), рангар (къушма тав), илисна­ атIанвай нехишар ала… ХъенчIин къапарин магьир устад Закир Абдуллаевича чаз абурукай, вичи тухвай ахтармишунрикай, жагъай надир шейэрикай, маса сеняткарвилерикай гегьенш ва итижлу ихтилатар авуна. Жув сеняткарвилин рекьяй пешекар тушиз, зун паталди устIарди авур вири ихтилатар, ачухай «сирер» кIелзавайдан вилик гъунни регьят кар туш. Зи фикирдалди, пешекарриз, и сеняткарвал кIвачел ахкьалдарун патал алахънавай ксариз хъенчIин къапар расунин, абурал нехишар атIунин, чепедин накьв къапарин кIалубдиз гъунин сирер чизва. Умуд кутаз кIанзава хьи, пешекарри гележегда и крар жегьил несилдизни чирда.

КьетIендаказ мадни а кар къейд ийиз кIанзава хьи, ­Закир Ибрагьимова сеняткарвал кIвачел ахкьалдарун патал вичин тIем, такьат акакьдай крар гъилени кьуна. Мисал яз, 2010-2011-йисара районда хъенчIин къапарин цех, и сеняткарвал чирдай курсар ачухна. Ада хъенчIин къапар расунин рекьяй чирвилер ва вердишвилер гайи Н. Керимханов алай вахтунда райондин край чирдайбурун музейдин директор, сеняткарвилин рекьяй тухвай республикадин, Вирироссиядин фестивалрин лауреат я. Расул Агьмедова Алидхуьрел хъенчIин къапарин цехда кIвалахзава, и сеняткарвал жегьилриз чирзава.

Закир Абдуллаевича гьисабзавайвал, милли сеняткарвилер кIвачел ахкьалдарун алай вахтунин истемишун я. И кар кьилиз акъатдайдак ада кIевелай умуд кутазва. ГьикI лагьайтIа, ада и месэла акьалтзавай несил, пакадин югъ патал лап важиблуди яз гьисабзава.

Хазран  Кьасумов