Ажугъдик

Алишверишдин центрада кIвалах­за­вай­бур гзаф авай. Чна, са шумуд гадади, базайрай центрадиз датIана метягьар хкизвай. Садир лугьудай гадани зун фад акахьна. Чна кпIарзавай, азад декьикьайра санал вахт акъудзавай. Вичин хизандикай ада ерли ихтилатдачир. Эхиримжи йикъара ам заз сефилдиз аквазвай. Хабар кьурлани, лугьузвачир. Са юкъуз ам кIвалахдал атанач. Пакадин юкъуз адан чинал кукIунрин гелер алаз акуна.

— Яда, Садир, вун нихъ галаз ккIана? — жузуна за.

— Ваз вуч ава? Кисна ацукь жуван чкадал, — векъидаказ рахана ам.

За ам мад инжиклу хъувунач. Пуд югъ алатайла, ам зи патав «гъил къачу, зи гуьгьуьл лап чIурузвай» лугьуз атана.

— Дуст, за вун арадал затIни алачиз бейкефарна. Тахсиркар зи диде я, — лагьана ада.

— Диде? — тажуб хьана зун.

— Эхь, дуст, гьахьтин дидеярни авайди я, — лагьана, заз вичин дерт ахъайна. — Зи дах, заз адан тIварни кьаз кIанзавач, пара туьнт, векъи кас тир. Вичиз кIандайвал тахьайла, ада диде гатадай. Эхиримжи сеферда гатайла, диде больницадиз аватна. Дах дустагъда туна. Чи гьал мадни пис хьана. Диде дахдин хъел чалай алудиз вердиш хьанвайди тир. Чун кесибвиле гьатнавай. Диде чи гьал хъсанариз алахъзавай, амма гьамиша алакьзавачир. Ажугъ вини кIвачиз акъатайла, ада зунни стха гатадай. Стха залай пуд йисан чIехиди тир. За капI авунивни диде къана эгечIна. Билал стхадизни дидедин акьалтI тийир гъуьнтIуьникай хкечIиз, вичин хизан кутаз кIанзавай. Ихтияр ганач дидеди, «вун гьеле а яшдив агакьнавач» лагьана.

Гьа и вахтунда диде маса итимдиз гъуьлуьз хъфена. Ислам пис кас тушир. Ада чаз вири рекьерай куьмекна. Диде буржарай акъатна, кIвалер дегишарна. Пулунин игьтияж амукьнач. Акваз-акваз, агьвални хъсанвилихъ элкъвена. Амма дидедин къанажагъда дегишвал аквазвачир. Ада чи гьар са гьерекат вичин гуьзчивиликай хкудзавачир. Чаз гьараяр тавур югъ жедачир. Туьгьметардай, экъуьгъдай, гьатта гатадай. Свас гъиз кIанзавай Билалални мад гъил  хкажнай.

Ислам карчи тир. Эрекь-чехир хъунални рикI алай. КIвалин гьал аквазвай ам  гзаф вахт кIвалахдал жез алахъдай. Дидедин тIварцIихъ пис гаф лугьудай ихтияр заз авачтIани, адалай я вичин рухвайриз, я цIийи гъуьлуьз кIанивал гуз жезвачир. Адан рахунрай, гьерекатрай регьимлувал аквазвачир. ЦIийи йисан вилик кIвале лап еке къал акъатна. Стхади вич, кIваляй экъечIна, фида лагьана. Дидедини тахай дахди ам гужуналди акъвазарна. Ам лап бахтсуз я. Адаз кIанзавай рушни масадаз гъуьлуьз фена.

Дидедиз Исламни хушзамай хьтинди туш. Ара-ара адаз «алат залай, хъвач вун атай чкадиз, пияниска» гафарин ван жеда. Паталай килигайла, хизан хьиз аквазва чиди, амма вири бахтсуз я.  Дидедин ажугъ, хъел себеб яз. Адакай векъивилин къилихар гьикI хкуддатIани чизвач. Садра за дидедиз духтурдин патав фин, кьил, нервияр ахтармишун теклифна. «Вун зи аял я. Вакай заз акьулар гудайди мус хьанвайди я?» — лагьана, чиниз лапIаш вегьена.

Ингье ихьтин гьалда ава зун, дуст, — куьтягьнай суьгьбет Садира.

Гьелбетда, за дустуниз бейкефвал алуддай хъуьтуьл гафар лагьана. Амма бажагьат адаз абурукай кьадай чка жагъана…

Мурад Мирзаханов