Дагъустанда цик акатай 1,5 агъзур гектар ципицӀлухрикай 66 гектарда авайбур михьиз терг хьанвайбур яз гьисабнава, хабар гана Дагъустандин уьзуьмчивилин ва ичкидин хел гуьнгуьна тунин рекьяй Комитетдин председателдин заместитель Агьмед Агьмедова. ТIебиатдин бедбахтвили республикадин 20-далай гзаф майишатрин майданриз таъсирна.
Адан гафаралди, алай йисуз республикадин уьзуьмчийри 2025-йисан дережада аваз бегьер кIватI хъувуник умуд кутунва. Яд хъфейдалай гуьгъуьниз ципицӀрин тегьенгри ишлемишиз башламишнава.
«Чна абуру чеб гьикI тухудатIа ахтармишда. Умудзава хьи, ципицӀрин тегьенгрилай ци гайи чIуру таъсир алудиз алакьда», – къейдна ада.
Уьзуьмлухар цанвай майданрал ва кIватIзавай бегьердин кьадардал гьалтайла, Дагъустан уьлкведа кIвенкIвечи регионрин арада ава. 2025-йисуз республикада 302 агъзур тонн ципицIар кIватIнай, им 2024-йисан бегьердилай (301,5 агъзур тонн) са тIимил гзаф кьадар я.
Къвайи марфарин нетижада акьалтай ци виридалайни еке зарар Дербент райондин уьзуьмлухриз гана – тахминан 1,2 агъзур гектардиз. ГьакIни Къаякент, Къарабудахкент, Къайтагъ, Хасавюрт, Дахадаеван, Леваши ва Табасаран районрин ципицIлухризни зиянар ганва.
ТIебиатдин бедбахтвили мад са месэла винел акъудна – зарар ганвай регионра авай уьзуьмчивилин карханайрихъ садахъни страхование авачирди малум хьана. Страховой полисар тахьун себеб яз, майишатривай, уьзуьмдин багълариз ва къурулушриз еке зиянар ганватIани, куьмекдин такьатар агакьуник умуд кутаз жезвач.
А.Агьмедован гафаралди, республикада агрострахованидин къайда кардик квач, вучиз лагьайтIа, страховой компанийри чпин хивез уьзуьмрин бегьердихъ галаз алакъалу хаталувилер къачуникай кьил къакъудзава. Бязи вахтара и компанияр анжах къелемар ва я таза хилер страховатунал рази жезва. Ида лагьайтIа, хуьруьн майишатдин карханаяр тIебиатдин бедбахтвилерин вилик куьмек авачирбур яз твазва. ИкI, 1,5 агъзур гектар уьзуьмлухар цик акатай майишатар базардин къиметралди эвездин такьатар агакьуникай магьрум хьанва. Ида лагьайтIа, карчийри къейдзавайвал, уьзуьмчивилин хел бюджетдай къвезвай такьатрилай (федеральный куьмекдин кьадардилай) тамамдаказ аслувиле твазва.
Агьалийрин кьилдин майишатрин хиле гьалар мадни муракаббур я: чилин иесивилин законлу документар тахьун себеб яз, фермерривай государстводин патай куьмек къачун патал гьатта хьанвай зарар гьисабдиз къачудай актарни гьазуриз жезвач.
Дагъустандин агропромышленностдин хилез тIебиатдин бедбахтвили гайи тамам зарар гьеле эхирдалди гьисабдиз къачунвач. Сифтегьан гьисабунрин нетижада малум хьайивал, ам 600 миллион манатдиз барабар я. Месела, тек са карханадиз хьанвай зарар 80 миллиондилай гзаф тирди тестикьарнава. ГьакIни дигидай цин къурулушар гуьнгуьна хтун патал 250 миллион манатдин кьадарда аваз алава инвестицияр лазим я.
Дагъустандин гьукумдарри цик акатай уьзуьмлухар ва багълар 2026-йисан зулалди арадал хкун пландик кутунва.
«Алай вахтунда республикада чилик кьадардилай гзаф кьеж кума. Гьаниз килигна, чилер лиледикай, зирзибилдикай, тарарин дувулрикай ва маса шейэрикай михьайдалай кьулухъ зулуз анра ципицIрин багълар кухтада. Алава яз, тумар цадай кампания кьиле тухудайла, куьмек гун тешкилунин месэладизни килигда», – хабар гузва РД-дин Гьукуматдин пресс-къуллугъди. Къейдзавайвал, хуьруьн майишатдин карханайриз ганвай зарар эвез хъувун патал герек документар республикади гьазурнава. Россиядин хуьруьн майишатдин министерстводиз Дагъустандин патай республикадин вад райондиз талукь сифтегьан 57 акт (санлай къачурла, 50,9 миллион манатдин) рекье твазва», – къейднава малуматда.
Саида Мурадова
