Ингье, акуна-такуна, азиз рамазандин варз акьалтIзава. Гзафбур и вацра сивер хуьз, садакьаяр гуз, сувабдин крар гзаф ийиз чалишмиш хьана. Абурун арада УФСИН-дин 2-нумрадин силисдин изолятордин (СИЗО) къуллугъчиярни ава. ИкI, идарадин начальникдин заместитель Руслан Ярагьмедов кьиле аваз, са шумуд кас Дербентда яшар тамам тахьанвай аялар патал кардик квай яшайишдинни реабилитациядин центрадиз (СРЦН) мугьман хьана. Къенин мублагь, еке мумкинвилер авай девирда, чпихъ диде-буба, гьакI амай багъриярни аваз, «етимрин» жергеда гьатнавай аялрин рикIериз шадвал гана.
Мугьманри абуруз ифтар — рамазандин вацра сив хуьзвай мусурманри нянихъ сив хкуддайла тIуьн тIуьн — патал лазим вири няметар гъанвай. Ачух суфрадихъ абуру аялриз пак рамазандин вацран эдебрикай, адетрикай, сивер хуьнин сувабдикай, гьакI уьмуьрдин пис-хъсандакай, гъвечIи-чIехидаз гьуьрмет авуникай суьгьбетарна. Аялрин рикIел и югъ яргъалди аламукьун патал абуруз ширинлухар, къугъвадай шейэр ва яратмишунар патал лазим затIар пишкешна.
— Мусурманар патал кьетIенди тир и вацра аялриз хъсанвал ийидай мумкинвал хьунал, абурун гуьгьуьл кьунал чун гзаф шад я. Рамазандин вацра чаз патав гвай ксарин патахъай къайгъу чIугуниз, кIеве авайбур язух атуниз, абуруз куьмекдин гъил яргъи авуниз эвер гузва. Уьмуьрдин четин шартIара гьатнавай аялриз дикъет гун, абурун гьалдикай хабар кьун иллаки важиблу я, гьикI хьи, аялриз чеб дуьньяда тек туширди чир хьун герек я — къейдна Руслан Ярагьмедова.
Вичин нубатдай яз, центрадин директор, чи ватанэгьли, вичин ери-бине Мегьарамдхуьруьн райондин Хуьрелрин хуьряй тир Шекер Кьасумхановна Рагьимхановади аялрин къайгъударвал авунай, абуруз сувар ва рикIера чими гел тур гьиссер багъишунай УФСИН-дин къуллугъчийриз сагърай лагьана. Ам центрадиз, аялриз куьмекар гузвай гьар са касдилай рази я. Абурун тIварарихъ ада алхишзава. Гаф кватай чкадал лугьун лазим я хьи, Шекер Рагьимхановадиз и мукьвара Дагъустандин соцзащитадин лайихлу къуллугъчи лагьай тIвар ганва. Мубаракрай!
РикIел хкин: яшар тамам тахьанвай аялар патал яшайишдинни реабилитациядин центр 2000-йисалай кардик ква. ТIварцIяйни аквазвайвал, инаг уьмуьрдин ва яшайишдин рекьяй четин гьалда гьатай аялар, йиф-югъ талгьана, кьабулиз гьазур чка я. Гзаф пай вахтара аялар центрадиз аватзавай дуьшуьшрик абур кIваляй катун, школайра аялар сад-садал гьалдарун (кукIун-гатун, фитнеяр, намусдик хкIадай зарафатар, тапарар авунихъ галаз алакъалу яз хизанда ва школада чIуру гьалар арадал атуникди), соцсетра чпиз дуьз кьиле тухуз чир тахьун (къалмакъалрик акатуникди, тапан, чIуру хабарар чукIуруникди), чуьнуьхунар авун, наркомания чукIурун, аялзамаз пIапIрус чIугун ва масабур акатзава. Иниз абур асул гьисабдай, ОМВД-ди, опекадин отделди, КДН-дин (яшар тамам тахьанвай аялрин месэлайрал машгъул комиссия), КЦСОН-ди рекье туналди гъизва. Алатнавай йисара аниз агъзурралди аялрин агъур кьисметар акуна. Алай вахтунда центрада 49 къуллугъчиди кIвалахзава. Центрадин директор Шекер Кьасумхановна хьиз, абурни гьар сад иниз акъатай аялрин рикIикай хабар кьаз, абур уьмуьрдин четин уламрай акъудиз гьазур, абурун руьгьдинни ахлакьдин дибар мягькемаруник лайихлу пай кутазвай ксар я. Са гафуналди, чпин хивевай везифаяр кьилиз акъудиз тахьай диде-бубайрин яшар тамам тахьанвай аялрин векилар центрадин къуллугъчийрикай жезва. Абуру хиве кьазвайвал, психологиядин жигьетдай им пара агъур кIвалах я. ГьикI хьи, хизанда, кIвале къалмакъал аваз, дидедизни бубадиз аялдихъ гелкъведай вахт, мумкинвал, такьатар авачирвиляй (ва я маса себебар аваз) диде-бубавилин ихтияррикай магьрумнавай аялри, иниз акъатайла, мукьвал-мукьвал са суал гуда: «Зи диде мус къведа, зун инай мус вахчуда?» Гьар са аялдиз вичин диде-буба багъри, играми ксар я эхир. Амма бязи вахтара чпел «диде» ва «буба» тIвар алайбур и кардин гъавурда акьан тийизвайди якъин я.
Центрада аялриз, Дагъустандин зегьметдин ва яшайиш вилик тухунин министерстводин стандартрив кьурвал, лазим вири жуьредин куьмекар пулсуздаказ гузва. Ам кардик квай дарамат са акьван гегьеншди туштIани, аялар патал ина къулай вири шартIар тешкилнава. Абур хъсан ва кфетлу тIуьнралди таъминарзава. Аялар центрадиз гзафни-гзаф Кьиблепатан Дагъустандин районрай кьабулзава. Алай вахтунда ина Дербент, Дагъустандин Огни шегьеррай, СтIал Сулейманан, Мегьарамдхуьруьн, Хив, Табасаран, Кьурагь, Къайтагъ ва маса районрай тир 34 аял ава. Йиса лагьайтIа, ина 3-далай 17 йисал къведалди яшара авай 100-120 аял кьабулзава. Ибурулай гъейри, йикъан стационардизни аялар къвезва. Центрада абур 3 вацралай са йисалди, яни абурун кьисмет гьялдалди амукьзава. Ахпа абур масанриз акъудзава. Инаг «сортировочный пункт» хьиз я.
Рагнеда Рамалданова
