2025-йисан 18-декабрдиз Р. Гьамзатован тIварунихъ галай ДГПУ-дин Дагъустандин филологиядин факультетда государстводин аттестациядин комиссия (ГАК) магистрантрин-выпускникрин магистрвилин диссертацияр хуьнин кIвалах тешкилунив эгечIна.
И юкъуз студентка Шабанова Диана Агъакеримовнади мектебра гьам лезги, гьамни урус чIаларал фразеологизмаяр чирунин къайдадихъ галаз алакъалу гьиссерин ва интеллектдин месэлаяр ахтармишуниз талукьарнавай магистрвилин диссертация лап хъсандаказ хвена. Илимдин рекьяй адан регьбер Дагъустандин машгьур алим, филологиядин илимрин доктор, профессор М.И. Мегьамедов тир.
Магистрвилин диссертация хуьналди, Дианади вичин эрзиман мурад — педагогикадин рекьяй тамамди тир высший образование къачун — кьилиз акъудна. Малум хьайивал, и макьсаддив агакьун патал Дианади образование къачунин рекье 12 йис серфна. КIелунал гьикьван рикI хьана кIанда республикадин педагогикадин образованидин рекьяй жуьреба-жуьре дережайрин идарайра 12 йисуз чирвилер гунин программайрал кIвалахун патал?! Зи фикирдалди, им адан еке игитвал я.
1990-1995-йисара Дианади Дербентдин педучилищеда сифтегьан классрин муаллимвилин ва, алава яз, чIехи классра лезги чIалан ва литературадин муаллимдин пешеяр къачуна. 1995-2008-йисара ада Дербент шегьердин 11-нумрадин юкьван мектебда лезги чIалан ва литературадин муаллим яз кIвалахна. Ахпа ада и кIвалах Избербаш шегьердин 3-нумрадин юкьван мектебда давамарна. 2010-йисалай къенин йикъалди Дианади гьа и шегьердин «Аялрин 3-нумрадин бахча» МКДОУ-да педагог-тербиячи яз агалкьунралди зегьмет чугвазва.
Вичин рикIе фадлай авай мурад кьилиз акъудун патал Д. Шабанова 2018-йисуз ДГПУ-дин кьабулдай комиссиядин патав фена. Ана лагьайтIа, адаз эвелдай сифтегьан классрин муаллимвилин факультетдик (ФНК), ахпа, бакалаврдин диплом къачурла, филологиядин магистр хьун патал Дагъустандин филологиядин факультетдик экечIун теклифна. И рехъ ада атIана. Гьа икI, малум жезвайвал, ДГПУ-да ада, санлай къачурла, 7 йисуз кIелна.
Дианади ФНК-да кIелзавайла, кьуд йисни зуран вахтунда зун адан дестедин куратор тир. ГьакI за ана студентриз математикадин ва са жерге маса тарсар гузвай. Гьавиляй заз адан кIелунин ва илимдинни методикадин рекьерай агалкьунрикай хабар авай. Са шакни алачиз, лугьуз жеда хьи, и дестеда гьа ихьтин, яни зегьметдал рикI алай, вилик эцигнавай макьсаддихъ чIугвадай ва ачух къилихрин студентка хьун бахтуни гъун яз гьисабиз жеда…
ИкI, 2022-йисан декабрдиз ада «ФГОС-дин истемишунар ва абур литературадай кIелунин тарсара уьмуьрдиз кечирмишун» месэладай дипломдин кIвалах сифтегьан классрин факультетдин ГАК-дин вилик лап хъсан нетижадалди хвена. Къейдна кIанда хьи, комиссиядин вилик ада дипломдин кIвалахдин месэладиз талукь яз чапнавай кьве макъала гъана: илимдинни тежрибадин кIвалахрин кIватIалда ва методикадин «Сифтегьан умуми образованидин ФГОС-дин истемишунар ва абур кIелунин тарсара кьилиз акъудун» (Махачкъала, 2022-йис) чапнавай макъалаяр. Лугьун хьи, ихьтин тежриба кьитдиз гьалтзавайди я.
Д. Шабановадин фикирдалди, сифтегьан классрин факультетда кIелзавай йисари адан чирвилерин дережа виле акьадайвал хкаж хьуниз таъсирна. И жигьетдай ада факультетдин муаллимрин коллективдиз рикIин сидкьидай сагърай лугьузва.
Диана муаллимрин хизанда тербияламиш хьана. Адан буба Агъакерим Шихкеримович математик я. ЧIехи буба лагьайтIа, филолог тир. Абуру СтIал Сулейманан райондин НуьцIуьгърин юкьван мектебдиз яргъал йисара регьбервална, гьакIни абуру Дианадиз 1990-йисалди мектебда тарсарни гана. Къейд ийин, бубадиз гьуьрмет авунин ва математикадал рикI хьунин лишан яз, Дианади сифтегьан классрин муаллимар патал математикадай чирвилерин ва методикадин «Математикадай машгъулардай тапшуругъар мектебдин гъвечIи классра кIелзавай аялрин кьатIунар ачухардай такьат яз» (Махачкъала, 2022-йис) куьмекдин ктаб (пособие) акъудна.
Агъакерим Шихкеримовича ва адан уьмуьрдин юлдаш Минаята чпин вири веледриз — Тимураз, Исмаилаз, Дианадиз ва Алинадиз дуьзгуьн тербия ва кьилин образование къачудай мумкинвал гана. ИкI, Тимура Н.Э. Бауманан тIварунихъ галай МВТУ акьалтIарна, Москвадин областдин Химки шегьерда цехдин начальник яз зегьмет чIугвазва. Исмаила ДГУ-дин математикадин факультетда кIелна, Нижневартовскда кIвалахзава. Алинади ДГУ-дин филологиядин факультет акьалтIарна. Ам СтIал Сулейманан райондин Курхуьруьн 2-нумрадин юкьван мектебдин муаллим я. Дианадин хва Азиз ДГУ-дин таможнядин факультетдин 3-курсунин студент я.
За Дианадиз, гьакIни Шабановрин еке ва лап хъсан хизандиз гьар са карда агалкьунар хьун алхишзава.
Нисред Гашаров,
РД-дин лайихлу муаллим,
зегьметдин ветеран, физикадинни математикадин илимрин кандидат
