Алай аямда туькIуьрнавай акьулдин такьатрин — искусственный интеллектдин мумкинвилер яшайишдин гьар са хиле, искусствода ва медениятда къвердавай гегьеншдиз ишлемишзава. И барадай яз, а мумкинвилерикай алатай девирра яшамиш хьайи машгьур инсанрин акунар арадал хкунин кардани куьмек къачузва. Нейросетри гзаф делилар, алатай девиррикай малум вири чирвилер ахтармишна туькIуьрнавай акьулдин алгоритмаяр ишлемишна, инсандин суьрет арадал гъизва. Адахъ галаз а девирдиз хас аваданлух, либасар, тIебиатдиз хас лишанар шикилдал хкизва. Арадал къвезвай шикилни вичихъ инанмишардайди жезва. Анжах нетижа гьихьтинди жедатIа туькIуьрнавай акьулдихъ галаз алакъалувалзавай касдилайни аслу я, вучиз лагьайтIа, компьютердин технологийри инсанди гуз­вай делилрихъ галаз кIвалахзава. И делилар гьикьван дуьзбур, машин «гъавурда» гьатдайбур хьайитIа, гьакьван нетижани дуьзгуьнди жеда.

Инал суал арадал къвезва: бес и кIвалах икьван чIа­валди художникрини ийизвай, арада вуч тафават гьатзава? Тафават ам я хьи, художникди чIугвазвай суьрет (субъективный) тек са касдин кьатIунралди арадал гъанвайди я, туькIуьрнавай акьулди лагьайтIа, миллионралди асул материалар ишлемишзава, абур гекъигзава ва нетижа акъудзава. Гьелбетда, туькIуьрнавай акьулди арадал гъизвай шикилар вири патарихъай дуьзбур я лугьузни жедач. И кардин себебни, винидихъ къейднавайвал, нейросетриз гузвай делилар бегьембур тахьун я.

За вич хайидалай инихъ 500 йис алатнавай викIегь дагъви дишегьли шаир Миграгъ Къемеран акунар арадал хкун кьетIна. Чал агакьнавай делилрай малум тирвал, ам кьакьан буйдин, гуьрчег акунар авай руш тир. Ада зирекдиз балкIан гьалдай, гьуьжетунра иштиракдай. Девлетлу хизанда чIехи хьуниз килигна, адаз хъсан чирвилер къачудай мумкинвилер хьана. Къемера вичин шиирар чуьнгуьрдихъ галаз мелера-межлисра тамамардай. Ам, вичин кIанидавай — лежбер гада Султалидивай — чара авуна, масадаз гъуьлуьз гана. Чеб чпел ашукь кьве жегьилди ихьтин кьисмет кьабулнач, Къубадиз катна, абуру гьана чпин уьмуьр сад авуна. А вахтунда лезгияр иранви шейх Жуьнейдахъ галаз дяведа авай. Душманрихъ галаз ягъунра иштиракай Султалини Къемер телеф хьана. Хуьруьнвийри абурун мейитар Миграгъиз хкана, гьанин уьруьшра кучукна.

Миграгъ Къемеран шииррикай са бязибур чални агакьнава. Ам чи халкьдин рикIел бажарагълу шаир, халкьдин азадвал патал чан гайи женгчи хьиз алама.

Руслан  Ражабов,

муаллим