Мегьамедэминов (Мехкергъви) Шихмегьамед Етим Эмин ва СтIал Сулейман хьтин лезги литературадин классикрин ватан тир СтIал Сулейманан райондай я. Вичин девирдин инсан яз, ам хъсандиз кIел-кхьин чидай динэгьли ва устIар тир. Лацу якIарин, кьакьан буй, чина берекатлу нур авай Шихмегьамед гзаф милайим, инсанрив хуш рафтарвилелди эгечIиз, умун сесиналди рахадай кас тир лугьудай. Куьчедиз, кимел артух экъечI тийидай ада кIвалахдивай азад вахт диндин ктабар кIелиз ва я шиирар кхьиз акъуддай.
30-йисара Шихмегьамед, фекьи я лагьана, кьунай. Кьве йисалай ам хайи кIвализ хтаналдай. Амма кьве вацралай ам мад дустагъ хъувуна, гьана рагьметдиз фена.
Шихмегьамедаз Къазимегьамед лугьудай гадани Селимат лугьудай руш авай. Къазимегьамед хъсан зигьин, кьатIун авай гада тир. Ада Рухунрин мектебда кIелзавай. Ам, кефсуз хьана, кьена. Селимат, вичин хизан хьана, Табасаран районда яшамиш жезва.
Чаз, алай девирдин несилдиз, Шихмегьамед лезги халкьдин шаир хьиз герек я. Шаксуз, адан гъиликай хкатай вири затIар чал агакьнавач. ЯтIани хейлинбур, сиверай-сивериз физ, къе чал агакьнава. Абуру чи литературада лайихлу чка кьада.
Заз, Шихмегьамедан шиирар гзаф йисара хвена, гила абур чапдай мумкинвал гайи ва за чпиз еке гьуьрмет ийизвай Ватандин ЧIехи дяведин кьвед лагьай группадин инвалид, мехкергъви Ашурбегов Жамалдиназ, пенсияда аватIани, совхоздин чатухъан яз кIвалахзавай Агъаларов Абдуллагьаз, пенсионер Агъарзаев Сефуллагьаз чухсагъул лугьуз кIанзава.
Агъадихъ чна абурун хъипи хьанвай дафтаррай акъуднавай мехкергъви Шихмегьамедан кьве шиир гузва.
«Самур» журнал. 1993-йис. №-2.
Гьа чIавуз «Самур» журналди Шихмегьамедан «Къаридиз» ва «Веси» шиирар чапнавай. Шихмегьамедан шиирар за гьакI «Коммунизмдин гатфар» (1989-йисан 20-март) ва «Коммунист» газетриз (1994-йисан 11-февраль) акъудна.
Исятда зи архивда Шихмегьамедан 9 шиир ава.
* * *
Мехкергъви Шихмегьамедалай гъейри, мад са шаир хьана. Адан тIвар Къазимегьамед я. Амни араб илим кIелнавай, дуьньядин гьаларикай, а девирдин илимдикай хабар авай кас тир лугьудай. И фикир чи машгьур арабист Гъалиб Садыкъидини тестикьарна. Заз алимди кхьенвай са чарче Къазимегьамедакай ихьтин гафар ава: «Шихмегьамед буба Гъазимегьамед ал-Михкаргъи девирдин машгьур алимрикай ва шаиррикай яз хьана. Ада Гьасан ал-Алкьвадаридихъ галаз санал кIелна. Абуру сада-садаз араб чIалал шиирралди кхьенвай кагъазар «Диван ал-Мамнун» ктабда ава».
Гъалиб муаллимдин цIарарай хкатзавайвал, Къазимегьамед (Гъазимегьамед) шаир Шихмегьамедан хайи буба я. Амма и фикир инкарзавайбурни ава. Абурукай сад Кьасумхуьрел яшамиш жезвай мехкергъви Абдулмуталибов Шамсудин я. Адан гафарай, Къазимегьамед Шихмегьамедан хайи чIехи стха я. И кар вичин 80 йисар хьанвай Алиметов Шамсудинани тестикьарзава.
Эхирки, вуж ам ятIани, Къазимегьамеда вичин секуь квай кIвалерин кIаник медреса ачухна, ана неинки Мехкергърин, гьакI къунши хуьрерай, гьатта КIиридай ва КьепIирдилай къвез, кIелиз хьана. Шихмегьамедани ина чирвилер къачурди я. Къазимегьамедан медресада кIелай Мегьамеда — Агъа Хъартасрик, МутIалиба — ЦIелегуьндал, рухунви Къазимегьамедани хайи хуьре гзаф йисара фекьияр яз кIвалахналда…
Ватандин ЧIехи дяведин ветеран, вичин 80 йисалай гзаф яшар хьанвай Гьабибуллагьан хва НитIифа Шихмегьамедакай чаз ихьтин суьгьбет авуна:
— Шихмегьамед, рагьмет хьуй вичиз, дугъриданни, камалэгьли, жемятдин арада пара гьуьрмет авай кас, диндихъ рикIивай инанмиш динэгьли, виридахъ галаз регьимлу, мергьяматлу тир. Адакай са касдизни зиян хкатнач. ЯтIани ам гьахъсуз балайрик акатна. Чи хуьре колхоз тешкилайла, закай бригадир хьана. РикIел алама: эчIелар эчIезвай вахт тир. Са йифиз хуьруьз НКВД-дай кьве кас атана. Абур садра дустагъда ацукьна аххъайнавай Шихмегьамедан кIвалера къекъвена. Абуруз къванцин гурарин кIане, сиве чепрекьанар туна, кIевирнавай дакIардай араб чIалал кхьенвай санбар ктабар жагъана. Председатель Хидирнибиди заз эверна, а ктабар Цмурдал Бейбалаев лугьудай касдал агакьарун тапшурмишна. МичIи йифиз Цмурдал физ низ хуш жеда? Чара хьанач. Ктабар 7 шешелда туна, алеррал эцигна, гьатна зун рекье. Вахкана за абур гьа касдив. Хуьруьз агакьайла, кьуланферлай алатнавай. Ахварикай тух тахьана, геж хьиз эчIела авай дишегьлийрин патав фейила, «вун вучиз къе геж акъатна?» лагьайла, за сенфиз хуьре хьайи агьвалатдикай ахъайна, дишегьлияр, кIвалах гадарна, шехьиз-шехьиз, вири хуьруьз хтайла, председателди заз туьгьметар авуна…
Гьа чIавуз кьвед лагьай сеферда тухвай Шихмегьамед мад хуьруьз хтанач. Вич лугьумир кьван, са мердимазарди райондиз арза кхьенвай. Гьада ктабар авай чкани къалурнавай. Шихмегьамедахъ галаз гьа чIавуз Мирзебегни, Симейилни дустагънай. Дербентдин дустагъда азарлу хьайи Мирзебег хуьруьз рахкурна ва ина ам рагьметдиз фена. Шихмегьамедни Симейил Урусатда телеф хьана.
Рагьметлу Симейилан хва Ашурбегов Жамалдин, винидихъ кхьенвайвал, дяведин 2-группадин инвалид яз, уьмуьрдин эхиримжи йисара ЦIийи Макьарал яшамиш хьана. Ам себеб яз, Шихмегьамедан хейлин шиирар къе чал агакьнава. Жамалдинахъ чIехи буба, Ашурбеган ва дах Симейилан тIварар алай рухваяр ава.
«Лезги газет»
