1955-йисуз дагъдин Агъа Макьарин хуьр (Кьурагь райондин) СтIал Сулейманан (виликан Кьасумхуьруьн) райондик акатна. 1950-йисара лагьайтIа, и хуьр Кайи-КIеле лугьудай мулкарал куьч хьана. ИкI, и чилел ЦIийи Макьарин хуьр арадал атана. Эвелдай куьгьне хуьре анжах гьайванар хуьнал машгъул хьайи Макьарин агьалияр гила майвачивилел, багъманчивилел ва ципицIчивилел элячIна.
Малум тирвал, 1966-йисан 20-апрелдиз Кьиблепатан Дагъустанда мусибатдин залзала хьанай. Залзаладин нетижада чкIай дагълух хуьрерин агьалияр гегьенш къатаралди дуьзенлухриз куьчарунин гьерекатар гатIунна. ЦIийи Макьарин агьалийри рухунвияр, ичинвияр, куркурхуьруьнвияр, татарханвияр чпин багърияр хьиз кьабулна. КIуьд йис арадай фейидалай кьулухъ ЦIийи Макьарин хуьруьз мехкергъвиярни куьч хьана.
ЦIийи Макьарин мулкара куьгьне сурарин кIунтIар ава. КъухмазкIунтI тIвар алай чка пешекарри ахтармишна, анай инсандин са шумуд кIараб жагъана. ГьакIни винел патал рехи ва яру рангунин чепедин кьелечI къат алай хъенчIин гетIеяр, кур, ракьун чукIул ва чи девирдин IV-VI асиррин хтар жагъана.
И хуьруьн къвалав гвай чкада археологиядин памятник тир Мамрачрин хуьр ава. Мамрачрин мулкарикайни куьгьне заманадин хъенчIин къапарин амукьаяр ва маса алатар винел акъудна.
Чи йикъара и хуьре 4400-далай виниз агьалияр яшамиш жезва, 805-дав агакьна майишатар ава.
Мурад Мегьамедкеримован
«СтIал Сулейманан район: тарихдин гелерай» ктабдай.
