Яд – им гьакIан кьери-жими са затI туш, уьмуьр я лагьайтIа жеда, гьикI хьи, дуьнья, тIебиат, инсаният патал яд вири я. Дуьньядин, гьакI инсандин бедендин 75 % яд я лугьуда. Алимри тестикьарзавайвал, халкьарин, уьлквейрин арада гележегдин дявеяр хъвадай ва дигидай михьи яд паталди жеда. Фикир гайитIа, гьатта исятда, путулкада цана, маса гузвай са литр михьи яд саки са литр бензиндинни некIедин къиметриз барабар я.

Кьве вацI, булахар ва магистральный кьве водопровод («Мацар – Ахцегь», «Лекье дере – Ахцегь») авай Ахцегьар хъваз жедай целди таъмин ятIани, месэла тамамдиз гьялнава лугьуз жедач. Себеб ам я хьи, абуру СанПиН-дин истемишунриз тамамвилелди жаваб гузвач. Гьавиляй агьалийрин къвердавай хкаж жезвай игьтияжар (саки гьар са кIвале-майишатда хъвадай), чими ва къайи цин гьамамрин къулайвилер кIанзава) кьилинди, гележегдин сагъ-саламатвал фикирда аваз райондин кьиле авай ксари месэла чпин дикъетдикай хкудзавач.

РикIел хкин, Ахцегь райондин кьил Абдул-Керим Палчаева кьил кутуналди, 2025-йисан апрелдиз, заказчик райондин эцигунрин сад тир управление (МБУ УСЕЗ, начальник Рамиз Алиагъаев) ва подрядчик Къизилюрт шегьердин ООО «Капитал» кархана (гендиректор Гьамзат Мегьамедов) яз, «Лекье дере-Ахцегь» хъвадай цин турба Рутулрин Лалаан-дередин чешмедик кухтуна, цIийика туькIуьр хъувунин чIехи проектдив эгечIна. Пуд йисан муддатда кьиле тухвана, 2027-йисан 31-декабрдиз бегьемарна, ишлемишиз вахкана кIанзавай и проектдин умуми къиметди 344 175 310 манат тешкилзава. Адакай Дагъустан Республикадин бюджетдай шаз сифте пай 20 миллион манат вахтунда ва нетижалудаказ ишлемишна. Гъилевай йисуз чара авур 100 миллион манатдикай саки са пай ишлемишнава, амайдини къведай йисуз чара ийидайвал я.

Инал къейд тавуна жедач, цин турбадин сметайрин документациядин гьакъи 8 миллион манат пул проектдин меценатар яз майдандиз экъечIай чкадин ООО «Дагремстрой» карханадин гендиректор Суфьян Манатилова (гуьзчивал тухузвай орган) ва ООО «Капитал» карханадин гендиректор Гьамзат Мегьамедова гана. Пара кьадар сагърай!

– Проектдикай тайиндиз рахайтIа, адан умуми яргъивилел тахминан 44 километр ала. Адакай Ахцегьай Цуругъиз кьван 19,5 километрдин мензилдиз 250 мм турбайра­ аваз, ва Цуругъай Рутулрин чешмедив кьван 14 километрдин мензилдиз 315 мм  диаметрдин мягькем пластикдин трубайра аваз тухузва, турбадихъ са сятда 171 кубометр яд агакьардай гужлувал ава, – чи суалдиз жаваб яз лугьузва эцигунрин прораб Алихан Ибрагьимова. – Кьилин чешмедилай яд кьадай ва михьдай къурулушдал кьван «технический» яд яз, михьи хъувурдалай кьулухъ хъвадайди яз къведа. Гьар сада 550 кубометр яд кьадай кьве резервуар-гьамбархана ва яд михьдай махсус къурулуш Цуругъа жеда. Гьамбарханаяр саки гьазур я. Финансрин, техникадинни герек мате­риалрин ва фялейринни пешекаррин пата­хъай са четинвални авач. Эцигунрин вири­ кIвалахар райондин кьил Абдул-Керим Палчаеван хсуси гуьзчивилик кваз хьуникди ерилудаказ кьиле тухузва. Аллагьдин куьмекдалди гьа графикда тайинарнавай вахтунда чна объект ишлемишиз вахкуда.

Районэгьлияр хъвадай михьи целди таъминардай «Лалаан-Ахцегь» турба гьакъи­къат­дани яшайишдин метлебдин ва вичел еке харжияр алай чIехи проект я. Алай четин макъамда адав эгечIиз жуьрэт авунай Абдул-Керим Нажмудиновичаз ва, проектдин тереф хуьналди, ам республикадин бюджетдай финансламишунай РД-дин Кьил Сергей Алимович Меликоваз жемятди алхишзава. Ихтилат кватай чкадал разивилин, чухсагъулдин келимаяр инал Рутулрин хуьруьн жемятдизни лугьуз кIанзава. ТIебиатдин ресурсар государстводин хсусиятда аватIани, ингье 55 йис я Ахцегь районэгьлийри Рутул райондин Лекье-дередин чешмедай хъвадай яд къачуз. Абуру къуншивилин, мергьяматлувилин къанунралди чпин надир чешмедай яд къачуниз гилани манийвалзавач, пара кьадар сагърай! Дуьзни я, Аллагьдиз шукур, Лалаан кIамун чешмеда бес кьадарда яд ава. Агъа паталай яд къачурлани, хейлинди гьакI Самур вацIукни ахкахьзава.

Дашдемир  Шерифалиев