Хив райондик лезги са шумуд хуьр акатзава, гьа гьисабдай яз Хъукьварни. Яргъа ава­тIани, чна и хуьруьз фин, адан тарихдикай, агьалийрикай видеофильм гьазурун кьетIна.

Хуьруьз мугьман хьайи вахт ок­тябрдин сифте кьилер тир. Чахъ галаз гуьруьшдиз хуьруьн гьуьрметлу­ инсанар атанвай. Абурукай сада,­ яшар 70-далай алатнавайда, кутугай­ акунар авай итимди зи фикир вичел­ желбна. Ам вични зи къаншардиз ата­на, заз ам чир хьана – Назир ­Агьмедов. Ада 1968-1973-йисара­ Да­гъустандин госпединститутдин био­логиядинни ге­ог­рафиядин факультетда кIел­най. Зун гьа вахтунда институтдин физикадинни математи­кадин факультетдин студент тир. Гьанлай инихъ чун чаз ахкунвачир. Кьведан шадвални лугьуз тежедай­ хьтинди тир. Заз малум хьайивал, ада хейлин йисара вичин уьмуьр хуьруьнвийрин, районэгьлийрин яша­йиш­ хъсанарунин кардиз серфна.

Назир 1950-йисан 22-майдиз дидедиз хьана. Хуьруьн муьжуьд йисан школа куьтягьай жаванди 9-10-классар Хивдин юкьван школада кIелна. Аттестат гъиле гьатай ва хъсандиз кIелай гада пединститутдик экечIна. Студентдин везифаяр ада чешнелудаказ тамамарна. Диплом къачур жегьил муаллим  хайи район­диз рахкурна. И вахтунда Хъукьварин хуьре­ юкьван школа арадал атанвай. Агьмедова хуь­руьнвийрин аялриз биологиядин тарсар гуз эгечIна. Гьа са вахтунда ам школадилай къеце кIвалах тухудай тешкилатчивилин къуллугъдални тайинарна.

Са акьван вахт алатнач, савадлу, кар алакьдай, тешкилатчивилин­ бажарагъ авай му­аллим КПСС-дин Хив райкомдин тешкиллу­вилин отделдин инструкторвиле кьабулна­. 1985-йисуз Назир Эминович Хъукь­варин­ хуьруьн юкьван школадин директорвиле тайи­нарна. Ада и вахтунда школада хейлин цIийи­вилер туна. КIвалахал жегьил муаллимар кьабулна. КIелунинни тербиядин месэлайриз кьилин фикир гана.

Уьмуьр ахьтин са затI я хьи, пака вуч же­датIа чирни жедач. 1990-йисуз хуьруьн жемятди Назир Агьмедов, сесер гана, хуьруьн совет­дин исполкомдин председателвиле хкяна. Са шумуд варзни алатнач, хъукьвави КПСС-дин Хив райкомдин кьвед лагьай секретарвиле хкя­на. Къайгъуярни акваз-акваз гзаф хьана. Партияди ва государстводи вилик эцигзавай везифаяр, республикадин гьукуматдин патай къвезвай тапшуругъар бегьемарун патал Назир Агьмедова вичелай аслу вири кIвалахар авуна. Коммунистрин партия ва Советрин Союз чкIайдалай гуьгъуьниз хъукьвавийри Назир Агьмедов мад цIийиз тешкилнавай хуьруьн администрациядин кьилин къуллугъдал хкяна. И важиблу везифаяр ада 2015-йисалди давамарна.

Хуьруьн агьалияр патал и йисар рикIел аламукьдайбур хьана. Хуьруьнвияр датIана хъвадай бегьем яд авачирвиляй арза-ферзеда авайди тир. Яд гъизвай булахни хуьруьвай лап яргъа авай. КIвалериз яд дашмишзавай дишегьлийриз четин тир. Назир Агьмедова и важиблу месэла гьялун вичин хивез къачуна.

Хъукьварин хуьруьвай 9 километрдин яргъа табасаранвияр яшамиш жезвай Агъа Ярак хуьр экIя хьанва. Анин мулкуна булахарни­ ава. Хъукьвавийриз виликдайни а булахрикай­ садан яд чпин хуьруьз гъиз кIанзавай. Амма­ яраквийри разивал ганачир. И кар рикIел ала­майтIани, Назир Эминович мадни Агъа Яракрин агъсакъалрин патав фена, хуьруьн адми­нистрациядин кьилихъ галаз меслятарна ва абур чIалал гъана. Нетижада Хъукьварин хуьруьз яд гъана. Райондин администрацияди пул ахъайна, турбаяр маса къачуна, хуьруьнвияр тир Садикьов Шагьисмаила, Эмирбегов Демирбега ва масабуруни кIуьд километрдин мензилдиз турбаяр тухунин карда иштиракна.

1996-йисан майдиз хуьруьз бес кьадарда хъвадай яд атай югъ шад межлисдиз элкъвена. Патарай ва рай­ондай хуьруьнвияр, мугьманар атана. Алай вахтунда хуьре 11 чкадал цин кранар ала. Бязибуру яд чпин кIвалеризни тухванва.

Назир Агьмедов хуьруьз газ гъайи кас язни гьисабзава. Гьелбетда, и кар кьилиз акъудун патал ам са шумудра Махачкъаладиз фена, депутатрихъ, талукь идарайрин чIехибурухъ галаз гуьруьшмиш хьана. Нетижада карни туькIвена.

Алай вахтунда Хъукь­варин хуьруьз кьван къир цанвай рехъ фенва. Жемятди и карни Назир Эминовичан кIвачихъ язава. ГьикI лагьайтIа, ада рекье къир цунин месэла Махачкъалада гьялна.

Жемятдин къайгъуда авай касди хсуси къуватралди хуьруьн патав гвай тама халкьдиз ял ядай чкани туькIуьрнава. Алай вахтунда ам пенсияда ава, ятIани ада хуьре, районда кьиле тухузвай мярекатра, жемиятдин крара гьевесдивди иштиракзава. Дагъустан Республикадин муниципальный къуллугъдин лайихлу работникдиз хуьрени, райондани еке гьуьрмет ава. Хуьруьн агъсакъалрин советдин председатель Назир Агьмедов райондин агъсакъалрин советдин секретарни я.

Назир Агьмедован хизанни кутугайди, вичелай чешне къачуз жедайди я. Уьмуьрдин юлдаш Ханума хуьруьн библиотекадин заведующийвал ийизва. Руш Зульфияди ФАП-дин заведующийвиле кIвалахиз 20 йис хьана. Рухваяр бизнесдал машгъул жезва, абур Каспийск шегьерда ава.

Заз малум хьайивал, Назир Эминовичан хизан патал 2011-йис лап перишанди хьана. МВД-дин органра къуллугъзавай чIехи хва Ариф Сергокъала районда кьил хкажай террористрихъ галаз женг кьиле тухузвай вахтунда телеф хьана. 1975-йисуз дидедиз хьайи Ариф пара шад, кIелунал, зегьмет чIугунал рикI алай кас тир. Дагъустандин политехинститут куьтягьай, Россиядин армияда къуллугъ авур викIегь хва 2001-йисуз МВД-дин органриз кIвалахал кьабулнай. Вичин везифаяр чешнелувилелди кьилизни акъудиз, ада МВД-дин Ростовдин юридический институтни куьтягьнай. Майорвилин чиндив агакьай Арифан гележег мадни хъсанди хьун лазим тир. Са хвани руш авай МВД-дин офицер уьмуьрдихъ, гележегдихъ агъунвай. Амма Дагъустан террористрикай азадзавай нубатдин женгина ада вичин чан къурбандна. Адаз Россиядин Прези­дентдин Указдалди «Жемиятдин къайда-ни­зам­ хуьнин карда тафаватлу хьунай» медаль гана.

Инсандиз виридалайни багьа шей хайи Ватан я. Арифа ам патал вичин чан гана, гьукумдиз акси­ экъечIнавай жаллатIар терг авунин­ карда иштиракна. Ахьтин хва сад­рани­ рикIелай фидач. ЦIуд йисалайни гзаф алатнаватIани, Назир Эминовичакайни уьмуьрдин юлдаш Ханумакай гъам-хажалат хкатзавач.

Алай вахтунда Арифан юлдаш Арида Велиевнади Дагъустандин МВД-дин управленида финансрин отделда кIвалахзава, ам полициядин капитан я. Хва Расула 11-класс­да кIел­зава, руш Аринади Моск­вадин медицина­дин университет яру диплом къачуналди акьал­тIарна, ординатурада кIелун давамарзава.

Назир Эминовичан рухвайри хуьруьн же­гьи­лар патал минифутболдин майдан туь­кIуьр­на ва ам стха Арифан тIварунихъ янава. И майдандал, къунши хуьрерайни къвез, жегьил — жаванар футболдал къугъвазва.

Н. Агьмедов хьтин къени, камаллу агъса­къа­лар хуьруьн, кимин, кIвалин абур я. Квехъ сагъламвал, яргъи уьмуьр хьурай, гьуьрметлу Назир Эминович!

Магьсуд Магьмудов