(Эвел — 2023-йисан 45-50-нумрайра, 2024­-­йисан 2-9, 14-15, 19-20, 22-33, 35-40, 47, 48-нумрайра, 2025-йисан  2, 7, 13-15, 17-19, 21-24, 27, 31-34, 43-47-нум­райра, 2026-йисан — 11-15-нумрайра)

 

ЧIЕХИ ЛИШАНАР:

1. АЛЬ-МАСИГЬ АД-ДАЖЖАЛ

Дажжалан фитне кардикай (рекьяй акъуддай крарикай) имтигьанрикай я:

Пайгъамбарди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) мадни лагьана (мана):

«Заз ад-Дажжала вичихъ галаз вуч гъидатIа, адалай вичелай хъсандиз­ чизва: адахъ галаз кьве вацI жеда авахьна физвай. Абурукай сада вилерин­ акуналди лацу (михьи) яд жеда ва муькуьда – вилерин акуналди – къати, ялавлу цIай. Эгер квекай садаз ам акуртIа, къуй ам цIай яз аквазвайдал фирай»1.

Маса риваятда лагьанва (мана):

«Къуй ам цIай яз аквазвайдал фирай, вичин вилер акьална ва а цIуз кьил агъузна, анай хъурай, дугъриданни, ам къайи яд яз жеда!»2.

Пуд лагьай риваятда лагьанва (мана):

«Инсанриз яд хьиз аквадайдакай рахайтIа, ам кудай цIай яз жеда. Инсанриз цIай яз аквадай вацI лагьайтIа, ам къайи ва михьи яд я. Квекай низ абур акуртIа, къуй цIай хьиз аквадайдаз эвичIрай, гьакъикъатда ам михьи ва хуш яд я»3. (…)

Ад-Дажжалан гуьгъуьна аваз фидайбур (адаз табий жедайбур)

Дажжала адахъ авай гзаф алакьунриз, гьар жуьре фитнейриз, ада ишлемишзавай жуьреба-жуьре уюнриз (тегьерриз) килигна – ва а вири такьатар ин­санар ягъалмишвиле тваз алахъун ва абур вичиз табий ийиз чалишмиш хьун, са шакни алач, а вири крар себеб жезва инсанрикай гзафбуруз рекьяй акъатунин (фитне кардик акатунин). Гьавиляй абур адаз табий жезва, адахъ авай менфятар чпизни хьун патал ва я адахъ авай мумкинвилерикай кичIела, ва я Исламдиз ва адан эгьлийриз акси дяве тухудай къаст аваз. Ахьтинбурукай я:

1. Ягьудар (чувудар)

Анас ибн Малик асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Табий жеда Дажжалаз пудкъанни цIуд агъзур кас Исфагьандин ягьуд­рикай4 чпел тIайласанар5 (келегъаяр) алай»6.

Абу Гьурейра асгьабди (къуй адалай­ Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Дугъриданни, атана акъвазда Дажжал Хавзда7 ва Керманда8 пудкъанни цIуд агъзур кас галаз, чпин чинар яцIу къалханриз ухшар тир»9.

«ЯцIу къалханриз ухшар» гафарин ма­на ихьтинди я: абурун кьилер куьруь (ас­кIан), абурун чинар кака (куку) хьтин элкъвей ва гьа са вахтунда кьулу тир, экъиснавай чинин (хъуькъвен кьилин) кIараб ва вилеринни нерин кIалубар себеб яз, абурун ви­лерин жуьре экъиснава. «ЯцIу къалхан» — яни чинар гьяркьуь (кьулу) ва як алайбур я. (…)

2. Кафирар ва мунафикьар:

Анас ибн Малик асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Са уьлквени жедач, аниз Дажжал гьахь тавур, анжах Мекка ва Медина квачиз. Гьар са рекьел а шегьердин малаикар акъвазда, элкъуьрна кьуна, ам хуьз. Атана акъвазда ам шуьрекат чкада (Мединадин къвалав) ва Медина, ана авай агьалиярни галаз, пуд сеферда зурзада (залзала жеда). ЭкъечIда анай адан патав гьар са кафир ва мунафикь»10.

Мадни, и гьадисдин манайрикай винидихъ раханва.

3. Авам бедевияр (куьчери арабар):

Абу Умама аль-Багьилий асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) яргъи гьадисда лагьана (мана):

«Дугъриданни, адан фитне кардикай жеда, ада бедевидиз лугьун: «Эгер за ви бубадални дидедал чан хкайтIа, вуна зун ви рабби я лагьана, шагьидвал ийидани?» Ада лугьуда: «Эхь». Гуьгъуьнлай кьве шейтIан адан бубадинни дидедин суьретда аваз пайда жеда ва лугьуда: «Я хва, адан гуьгъуьна аваз алад, гьикI лагьайтIа, ам ви рабби я»»11.

4. ЯцIу къалханар хьтин чинар алай халкь

Абу Бакр асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Гьакъикъатда, ад-Дажжал Хорасан тIвар алай шаркь патан чилерилай экъечIда. ЯцIу къалханриз ухшар чинар алай инсанар адан гуьгъуьна аваз фида12» 13.

5. Дишегьлияр

Пайгъамбарди (къуй Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Ад-Дажжал (Мединадин къвалав гвай дереда) «Марру-Къанагь»-дин патав гвай шуьрекат чкада акъваз жеда. Адан патав экъечIайбурун чIехи пай дишегьлияр жеда. Итим вичин мукьвабурун (архайрин), дидедин, рушан, вахан, эмедин (халадин) патав хъфида ва ада абур, ад-Дажжалан патав финикай кичIела, кутIунда»14. (…)

______________________

1 Гьадис Муслима гъана.

2 Гьадис Муслима гъана.

3 Гьадис Муслима гъана.

4 Исфагьан Ирандин центрада авай шегьер. Ам Тегерандивай 340 километрдин яргъа кьиблепата ава. Гьакъикъи чешмейрин делилралди, ана 25-30 агъзур чувуд яшамиш жезва. Исфагьандин майданди 105937 кв. километр тешкилзава.

5 ТIалит (ар. тIайлясан) – иудаизмда, ибадат ийидайла, алукIзавай затI, ам прямоугольникдин кIалубда аваз кьетIен жуьреда гьазурнавай шаршавдиз ухшар я.

6 Гьадис Муслима гъана.

7 Ирандин рагъакIидай пата авай и чкадиз исятда Хузистан лугьузва.

8 Ирандин кьиблепатанни шаркь пата авай чкадин тIвар.

9 Гьадис хъсан иснад галаз Агьмада гъана.

10 Гьадис аль-Бухарийди ва Муслима гъана.

11 Гьадис Ибн Мажа ва аль-Гьакима гъана.

12 Абурун чинар элкъвейбур ва кьулубур тирвиляй абур къалханрив гекъигнава ва абур гзаф кьадар хамари кIевирнавайвиляй «тумаж элкъуьрнавай къалханар» лагьанва.

13 Гьадис Агьмада ва ат-Тирмизиди гъана.

14 Гьадис Агьмада гъана.

(КьатI ама.

Мугьаммад ибн Абдуррагьман аль-Арифидин ктабдай, ­гьазурайди – диндин алим Ямин гьажи Луткунви.

Материал, са бязи дегишвилер

кухтуна, куьруь авуна гузва).