(Эвел — 2023-йисан 45-50-нумрайра, 2024­-­йисан 2-9, 14-15, 19-20, 22-33, 35-40, 47, 48-нумрайра, 2025-йисан  2, 7, 13-15, 17-19, 21-24, 27, 31-34, 43-47-нум­райра, 2026-йисан — 11-нумрада)

 

ЧIЕХИ ЛИШАНАР:

1. АЛЬ-МАСИГЬ АД-ДАЖЖАЛ

Къуръанда ад-Дажжалан тIвар кьун тавунин камаллу себеб

Дажжалан кар виридалайни зурба­ фитне (рекьяй акъуддай кар) я  вичикай­ Ал­­лагьдин Расулдиз (Аллагьдин патай са­­лават ва салам хьуй вичиз) кичIе­вал авай вичин уьмметдин патахъай:­ гьа­виляй­ адал къведалди авай вири пай­гъамбаррини чпин уьмметриз ад-Даж­жа­лакай игьтиятлу хьухь лагьанвай ва чи Пайгъам­бар­дини (къуй Аллагьдин патай­ салават­ ва салам хьуй вичиз) чаз гьар кпIунин эхир­дай ад-Дажжалан фитнедикай хуьн патал Аллагьдивай куьмек тIалабун эмир­нава.

Дугъриданни, Сад тир Аллагь Къуръанда Къияматдин югъ мукьва хьуникай хабар гузвай бязи гъвечIи ва чIехи лишанрикай раханва. Мисал яз, варз кьве пад хьун. Аллагьди лагьана (54-сура, 1-аят, мана):

«Мукьвал хьанва (Къияматдин) Сят ва варз (кьве патал) пад хьана!»1.

ГьакIни Аллагьди Ажижал-мажиж­дикай лагьанва (21-сура, 96-аят, мана):

«Та Йаъжу́ж ва Маъжу́ж (ажижал- мажиж кIевна агалнавай банд) ахъа авурла, абур гьар са тепедилай тадиз къведа (ва гишин жанавурар хьиз, вири телефиз кьуд патаз чкIида)»2.

Ва абурулай гъейри масабурни…

Гьа са вахтунда Сад тир Аллагьди Къуръанда ад-Дажжалан тIвар ачухдиз кьунвач.

И карда гьихьтин камаллувал ава?

Алимри лугьузвайвал, ана са шумуд кар ава.

Сад лагьайди: адакай Аллагь-Таа­ла­дин гафара раханва (6-сура, 158-аят, мана):

«Ви Раббидин (патай) бязи лишанар атай юкъуз менфят жедач чандиз­ адан имандикай — (вичи) адалай вилик­ иман тагъай ва я (менфят жедач чандиз) вичин иманда (инанмишвал авур девирда) хийир къазанмиш тавур (иман гъана диндар амал тавур касдиз туба ийиз кIан хьайитIа, ам кьабул­ жедач)»3.

Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Пуд шей ава: эгер абур кьиле фейи­тIа, иманди чандиз са хийирни гъидач (са менфятни хгудач), эгер ви­ликдай чанди иман гъаначтIа: абур ад-Дажжал, ад-Дабба (чIехи гьайван) ва рагъ рагъакIидай патай экъечIун я»4.

Кьвед лагьайди: дугъриданни, Къуръанда Иса ибн Марьям (Аллагьдин салам хьурай вичиз) эвичIдайди къалурнава. Идакай Сад тир Аллагьдин гафара лагьанва (4-сура, 159-аят, мана):

«Ва (эхирзаман жедалди, Иса пай­гъамбар чилел хтайла) Ктаб-эгь­лий­рикай гьар сада адахъ (Иса пайгъамбардихъ ва я ам Аллагьди Вичин патав хкажнавайдахъ) гьакъикъатда иман гъида ам (Иса пайгъамбар ва я ктаб-эгьли кас) рекьидалди…»5.

Якъиндаказ агакьнавайвал, Исади (Аллагьдин салам хьурай вичиз) Дажжал яна рекьида. Исадикай лагьанвай гафара Дажжалакай рахунни ава.

Ад-Дажжал экъечIун

Къияматдин йикъан лишанрик акатзавайди къалурзавай гьадисар

Гьузейфа ибн Асийд аль-Гъифарий асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Гьакъикъатда, цIуд делил (лишан) кьилиз акъат тавунмаз, Къияматдин югъ алукьдач: Гум, ад-Даж­жал­, ад-Дабба, рагъ рагъакIидай патай экъечIун…»6.

Абу Гьурейра асгьабди (къуй адалай­ Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Ал­лагьдин Расулди (Аллагьдин патай са­ла­ват ва салам хьуй вичиз) лагьана (мана):

«Пуд шей ава, эгер абур кьилиз­ акъатайтIа, имандивай чандиз са мен­­фятни хгуз жедач,  эгер ада (чанди) виликдай иман гъаначтIа ва вичин иманда хийир (менфят) къазан­миш­начтIа: рагъ рагъакIидай патай­ экъечIун, ад-Дажжал ва чилин ад-Даб­ба (чIехи гьайван)»7.

Ад-Дажжал чилин винел жедай виридалайни чIехи фитне (рекьяй акъуддай кар) я – эсиллагь!

Имран ибн Гьусайн асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) агакьарнавайвал, Аллагьдин Расулди лагьана (мана):

«Адам халкь авунилай башламишна, та Къияматдин югъ алукьдалди – авач абурун арада Дажжалалай чIехи кар». Маса риваятда лагьанва:

«…ад-Дажжалалай еке кIвалах жедач»8.

Ибн Умар асгьабди (къуй адалай Аллагь рази хьурай) лагьана: «Аллагьдин Расулди (Аллагьдин патай салават ва салам хьурай вичиз), инсанрин вилик акъвазна, гьикI лазим ятIа, гьа къайдада Аллагьдиз шукур гъана. Гуьгъуьнлай ам Дажжалакай рахана ва лагьана (мана):

«Дугъриданни, за квез виликамаз адакай игьтиятвал авунин хабар гузва. Ва хьанач са пайгъамбарни адакай вичин халкьдиз игьтиятлувилин хабар тагай. Амма за квез адакай, гьеле са пайгъамбардини вичин халкьдиз лугьун тавур са кардикай лугьуда! Дугъриданни, ам са вил авайди я. Аллагь лагьайтIа, са вил авайди туш!».9 (Яни Аллагь «одноглазый» туш).

___________________

1 «Аль-Камар» сура, 1-аят.

2 «Аль-Анбия» сура, 96-аят.

3 «Аль-Анъам», 158-аят.

4 Гьадис Абу Гьурейрадилай ат-Тир­ми­зиди гъана.

5 «Ан-Ниса» сура, 159-аят.

6 Гьадис Муслима гъана.

7 Гьадис Муслима гъана.

8 Гьадис Муслима гъана.

9 Гьадис аль-Бухарийди гъана.

 (КьатI ама. Мугьаммад ибн Абдуррагьман аль-Арифидин ктабдай, ­гьазурайди – диндин алим Ямин гьажи Луткунви.

Материал, са бязи дегишвилер

кухтуна, куьруь авуна гузва).